Ενα ζώο στενά συνδεδεμένο με την ελληνική φύση χάνεται από τα βουνά και τους υγροτόπους της χώρας: όσο κι αν ακούγεται απίστευτο, τα τσακάλια στην Ελλάδα εξαφανίζονται! Σύμφωνα με στοιχεία από πρόσφατη έρευνα του WWF Ελλάς η οποία δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη , σήμερα στη χώρα μας δεν υπάρχουν περισσότερα από 700 τσακάλια. Φαίνεται ότι οι κτηνοτρόφοι και οι κάτοικοι των αγροτικών περιοχών εξακολουθούν να εφαρμόζουν την τακτική της εξόντωσης. Τα τσακάλια είναι τα μοναδικά μεγάλα θηλαστικά της ελληνικής πανίδας που ο πληθυσμός τους συρρικνώνεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς. Τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 θεωρούνταν επιβλαβή και επιτρεπόταν η θανάτωσή τους με κάθε δυνατό μέσο. Ετσι, με τις «ευλογίες» του κράτους, από το 1974 ως και το 1980 θανατώθηκαν 7.077 τσακάλια, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Γεωργίας. Μετά το 1980, με την απαγόρευση της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων, οι πληθυσμοί της αλεπούς και του λύκου (δύο άλλων «επιβλαβών» ζώων) ανέκαμψαν, όχι όμως και του τσακαλιού. Οι λύκοι υπολογίζονται σήμερα σε περίπου 700, ενώ οι αλεπούδες, παρ’ ότι θεωρούνται ακόμη επιβλαβή ζώα και κυνηγιούνται ανελέητα, σύμφωνα με υπολογισμούς φθάνουν τις 100.000!
Τα τσακάλια έχουν εξαφανιστεί από την Κεντρική και Δυτική Ελλάδα και ζουν περιορισμένα σε ξεκομμένους πληθυσμούς στην Πελοπόννησο (όπου ο αριθμός τους έχει μειωθεί κατά 90% από τη δεκαετία του ’80) και στη Φωκίδα. Στη Βόρεια Ελλάδα τσακάλια ζουν στη Χαλκιδική, στους υγροτόπους γύρω από το δέλτα του Νέστου και στη Βιστονίδα, στο δέλτα του Εβρου και σε ορισμένα σημεία βορείως της Αλεξανδρούπολης. Απουσιάζουν από μεγάλο μέρος της ορεινής χώρας και από τα νησιά. Μοναδικό νησί με επιβεβαιωμένη παρουσία τσακαλιού είναι η Σάμος.
Ακριβής εκτίμηση των πληθυσμών του τσακαλιού δεν έχει γίνει, όλα τα στοιχεία όμως δείχνουν σαφή μείωση και συρρίκνωση της εξάπλωσής του. Υπολογίζεται ότι σήμερα ζουν στη χώρα μας 400-700 ζώα. Ως το 1980 τα τσακάλια ήταν επικηρυγμένα, με αποτέλεσμα τη δεκαπενταετία 1974-1980 να θανατωθούν νομίμως 7.077. «Σήμερα όμως τη σημαντικότερη απειλή για το τσακάλι αποτελεί η καταστροφή των βιοτόπων όπου ζει κυρίως από τις αποξηράνσεις των υγροτόπων, τις καταστροφές που προκαλούνται από τις πυρκαϊές, την επέκταση των αστικών περιοχών. Πολλά ζώα ακόμη σκοτώνονται από δηλητηριασμένα δολώματα» λέει ο βιολόγος κ. Γιώργος Γιαννάτος, υπεύθυνος της μελέτης τού WWF. Το τσακάλι αναφέρεται στο Κόκκινο Βιβλίο (Red Data Book) ως τρωτό είδος. Παρ’ όλα αυτά δεν περιέχεται στην κοινοτική οδηγία Habitats για τα ζώα που πρέπει κατά προτεραιότητα να προστατευθούν. Ετσι, όποια προσπάθεια γίνεται για την προστασία του είδους στηρίζεται σε μεμονωμένες χρηματοδοτήσεις ιδιωτών.
* Τα «επιβλαβή» είδη
Εκτός από το τσακάλι, στον κατάλογο των «επιβλαβών» ζώων καταγράφονται ο λύκος, η αλεπού, ο λύγκας (ο οποίος ουσιαστικά έχει εξαφανιστεί), ακόμη και η αρκούδα, αν και η στάση των αγροτών για αυτό το όμορφο θηλαστικό έχει αρχίσει να αλλάζει τα τελευταία χρόνια. Από αυτά, το μόνο που δεν απειλείται με εξαφάνιση είναι η αλεπού. Περίπου 100.000 αλεπούδες ζουν σήμερα στην Ελλάδα.
Αντίθετα ο λύκος θεωρείται τρωτό είδος και υπολογίζεται ότι σήμερα ο πληθυσμός του στη χώρα μας κυμαίνεται από 500 ως 700 ζώα. Η θανάτωση λύκων με όπλο από κτηνοτρόφους μετά από επιθέσεις στα κοπάδια τους και από κυνηγούς σε παγάνα αποτελεί την κύρια απειλή του είδους στην Ελλάδα, σύμφωνα με μελέτη της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρκτούρος». Δεκάδες ζώα φονεύονται κάθε χρόνο παρ’ ότι προστατεύονται από διεθνείς συμβάσεις και από την ελληνική νομοθεσία , ενώ παρατηρείται και το φαινόμενο της κατοχής τους από ιδιώτες. Το είδος έχει εξαφανιστεί από την Πελοπόννησο. Μόνο το 1998, θανατώθηκαν 120 λύκοι. Κάθε χρόνο περίπου 3.000 επιθέσεις από άγρια ζώα (λύκους ή σκυλιά) εξετάζονται από τον ΕΛΓΑ (Ελληνικός Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων), αλλά μόνο το 50% από αυτές τελικά αποζημιώνονται. Αυτό εξηγεί τη δυσφορία των κτηνοτρόφων απέναντι στον λύκο.
Επιβλαβές ζώο θεωρούσαν στο παρελθόν και την αρκούδα. Σήμερα η στάση των αγροτών έχει αλλάξει, όχι όμως και των λαθροθηρών. Το παράνομο κυνήγι άρκτων δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί, συνεχίζεται αμείωτο ακόμη και σε προστατευόμενες περιοχές. Ο πληθυσμός τους υπολογίζεται σε 100-150 αρκούδες, ίσως και λιγότερες.
Ακόμη χειρότερη είναι η τύχη του λύγκα. Ο Lynx lynx είναι το μεγαλύτερο αιλουροειδές της Ευρώπης. Παρατηρείται σπανίως στην Ελλάδα, αλλά πιστεύεται ότι ένας πολύ μικρός πληθυσμός ζει στην οροσειρά της Πίνδου και σε πυκνά δάση στα βόρεια σύνορα της χώρας. Κανένας πάντως δεν έχει συναντήσει λύγκα τα τελευταία χρόνια. Το είδος κινδυνεύει τόσο στην Ελλάδα όσο και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Παρ’ όλα αυτά το κυνήγι του λύγκα επιτρέπεται, αφού στη χώρα μας θεωρείται ακόμη επιβλαβής για τα θηράματα και για τα οικιακά ζώα. mpitsi@dolnet.gr
