άμυνα και οι ουδέτεροι
ΑΝΟΙΓΕΙ ο δρόμος για τη συμμετοχή των «ουδέτερων» κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης στη σχεδιαζόμενη κοινή αμυντική πολιτική των Δεκαπέντε. Η Αυστρία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία και η Σουηδία δέχθηκαν να συμπεριληφθεί στην αναθεωρημένη Συνθήκη του Μάαστριχτ το κεφάλαιο που προβλέπει την αποστολή στρατιωτικών μονάδων για τη διατήρηση της ειρήνης καθώς και για την παροχή ανθρωπιστικής βοηθείας σε περιπτώσεις κρίσεων στην Ευρώπη και αλλού. Το σημαντικό αυτό βήμα έγινε κατά την τελευταία σύνοδο της Διακυβερνητικής Διάσκεψης στο Κορκ της Ιρλανδίας και, σύμφωνα με κοινοτικούς διπλωμάτες, πρόκειται για την πρώτη σημαντική κίνηση που γίνεται στα πλαίσια της αναθεώρησης της Συνθήκης.
Το «ναι» στην κοινή άμυνα που είπαν οι εκπρόσωποι των τεσσάρων κρατών ήλθε ως αποτέλεσμα των αλλαγών που επέρχονται στην αμυντική ταυτότητα της Ευρώπης μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η εξαφάνιση της σοβιετικής στρατιωτικής απειλής, η επιμονή των Αμερικανών να ενισχυθεί ο αμυντικός ρόλος της Ευρώπης και τα σχέδια για επέκταση του ΝΑΤΟ στις πρώην κομμουνιστικές χώρες της Κεντρικής Ευρώπης έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην απόφαση των τεσσάρων να ενταχθούν στο υπό σχεδιασμόν αμυντικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Σε αντίθετη περίπτωση, η Αυστρία θα βρισκόταν περιτριγυρισμένη από μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας και η Φινλανδία στο περιθώριο της Ευρώπης, έχοντας στραμμένη την προσοχή της στα σύνορά της με τη Ρωσία. Στη συνάντηση του Κορκ όλες οι πλευρές υιοθέτησαν μια πρακτική προσέγγιση στο θέμα της άμυνας, με βάση τους στόχους που περιελήφθησαν το 1992 στην Κοινή Διακήρυξη της Αγίας Πετρούπολης από τα μέλη της Δυτικοευρωπαϊκής Ενωσης. Στη Διακήρυξη αναφέρεται ότι τα μέλη της ΔΕΕ είναι έτοιμα να στηρίξουν μέτρα που αποσκοπούν στην πρόληψη των συγκρούσεων και στην αποτελεσματική διαχείριση των κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων και ειρηνευτικών δραστηριοτήτων υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Η προθυμία των Ιρλανδών, των Αυστριακών, των Φινλανδών και των Σουηδών να υιοθετήσουν τους στόχους της Διακήρυξης της Αγίας Πετρούπολης προκάλεσε ευφορία στη Γαλλία, που επιθυμεί την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας. Παρόμοια συναισθήματα εξέφρασαν και οι Γερμανοί, ενώ οι Βρετανοί δεν βλέπουν με καλό μάτι τέτοιες εξελίξεις, επειδή δεν θέλουν με κανέναν τρόπο να αποκτήσει περισσότερες αρμοδιότητες η Ευρωπαϊκή Ενωση. Δεν υπολογίζουν όμως ότι αυτού του είδους οι επιχειρήσεις θα είναι περιορισμένες και θα γίνονται σε στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ.
Βρετανοί αξιωματούχοι παραδέχονται ωστόσο ότι η κατ’ αρχήν συμφωνία του Κορκ αποτελεί ένα σημαντικό θετικό βήμα στη συζήτηση για την κοινή άμυνα, μετά το αδιέξοδο που παρουσιάστηκε στις διαπραγματεύσεις του 1991 για τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, όταν η Γαλλία πρωτοστατούσε στην προσπάθεια για τη δημιουργία ενός κοινού στρατού που θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ. Αυτός ήταν και ένας από τους λόγους που οι Δανοί απέρριψαν τη Συνθήκη του Μάαστριχτ στο πρώτο δημοψήφισμα τον Ιούνιο του 1992.
Οι ίδιοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι στο μέλλον πρέπει να διευκρινιστεί ποια θα είναι η ακριβής σχέση μεταξύ της ΕΕ και της ΔΕΕ καθώς και το αίτημα των Φινλανδών και των Σουηδών να αντιμετωπίζονται όπως και τα πλήρη μέλη της ΔΕΕ.
