Εμμονή στις γνωστές θέσεις αλλά και προοπτική για αλλαγή των θέσεων αυτών, αν υπάρξουν απτά δείγματα προώθησης της διαδικασίας για την επίλυση του Κυπριακού, είναι το κύριο συμπέρασμα από την προχθεσινή συνάντηση των κκ. Σημίτη και Κληρίδη στο Μέγαρο Μαξίμου. Μια συνάντηση που ξεκαθάρισε το σκηνικό της πορείας του Κυπριακού για τους επόμενους μήνες και κυρίως έδωσε την ευκαιρία να αποσαφηνισθούν οι σχέσεις της Αθήνας με τη Λευκωσία, σε συνάρτηση πάντα με την πορεία αυτή.
Αφήνεται έτσι ένα παράθυρο ανοιχτό και το πιθανότερο είναι ότι τελικά οι περιώνυμοι πύραυλοι δεν πρόκειται να εγκατασταθούν και η Λευκωσία θα αποδεχθεί το επίσης περιώνυμο μορατόριουμ, το οποίο ουσιαστικά ισχύει εφόσον δεν θα πραγματοποιηθούν πτήσεις ως τον ερχόμενο Νοέμβριο (οπότε έχει προγραμματισθεί η νέα κοινή άσκηση Ελλάδας – Κύπρου), αλλά απομένει να διακηρυχθεί τούτο και τυπικά. Αν μάλιστα πιστέψει κανείς τους Αμερικανούς και ειδικότερα τον εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ κ. Μπερνς, ο κ. Κληρίδης δεσμεύθηκε έναντι του κ. Κάβανο ότι δεν πρόκειται να εισαχθούν στην Κύπρο οι πύραυλοι μέσα στους επόμενους 16 μήνες, ενώ ανοικτό παραμένει το θέμα του μορατόριουμ.
Μένει φυσικά η ολοκλήρωση και του τρίτου θέματος, δηλαδή η λήψη μέτρων για τη μείωση της έντασης στη γραμμή εκεχειρίας στην Κύπρο, αλλά έστω και με δυσκολίες οι σχετικές διαπραγματεύσεις συνεχίζονται κανονικά και αν υπάρξει καλή θέληση της τουρκοκυπριακής πλευράς (η οποία είναι και αυτή που δημιουργεί τα προβλήματα), τότε τα δύο μέρη θα καταλήξουν σε συμφωνία. Αν επιτευχθεί η συμφωνία αυτή, είναι βέβαιο ότι η σημερινή ένταση στο νησί θα μειωθεί, γεγονός που θα επιτρέψει να υλοποιηθούν και οι υπόλοιπες δεσμεύσεις.
Αυτή είναι η εικόνα των εξελίξεων από τη διπλωματική σκοπιά, μια εικόνα που θολώνει επικίνδυνα, όμως, όταν Αθήνα και Λευκωσία επιχειρούν μια αμοιβαία μετάθεση του πολιτικού κόστους, εν όψει των διαγραφόμενων πρωτοβουλιών και ενδεχόμενων λύσεων. Και εδώ είναι ίσως η ουσία του προβλήματος, καθώς καμία πλευρά δεν εμφανίζεται να έχει το πολιτικό θάρρος να αναλάβει την ευθύνη να ξεφύγει από την πεπατημένη. Διότι αν δεν συμβεί αυτό, τότε καμία λύση δεν θα είναι δυνατή.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του μορατόριουμ. Αθήνα και Λευκωσία επιχείρησαν να ρίξουν η μία στην άλλη το βάρος της απόφασης για την εφαρμογή του. Ενώ ο κ. Κληρίδης ήλθε στην Αθήνα με στόχο να πετύχει μια κοινή απόφαση ως προς το θέμα αυτό, τελικά ο κ. Σημίτης επέμεινε ότι την απόφαση θα τη λάβει η Λευκωσία και η Αθήνα θα συμπαρασταθεί. Είναι πολύ σαφής η φράση του κ. Σημίτη: «Η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί, όποτε κρίνει σκόπιμο, για να διευκολύνει το κλίμα των διαπραγματεύσεων οι οποίες θα αρχίσουν, να πάρει όποιες αποφάσεις θεωρεί ότι θα προωθήσουν τη λύση του Κυπριακού».
Γίνεται έτσι αντιληπτό ότι επανερχόμεθα στην παλαιά πολιτική με βάση την αρχή: «Η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συμπαρίσταται», παρά την εμμονή της Λευκωσίας στην πολιτική της συναπόφασης. Με τον τρόπο αυτόν η Αθήνα αποφεύγει την ανάληψη οιουδήποτε πολιτικού κόστους και ρίχνει το μπαλάκι στη Λευκωσία. Το ερώτημα είναι αν η Λευκωσία και ειδικότερα ο κ. Κληρίδης μπορεί να σηκώσει μόνος του το βάρος αυτό. Ιδίως αν αναλογισθεί κανείς ότι μέσα σε ένα χρόνο από σήμερα θα γίνουν στην Κύπρο οι προεδρικές εκλογές και είναι φυσικά δύσκολο για τον κύπριο πρόεδρο να φανεί διαλλακτικός.
Η προοπτική των εκλογών αυτών προβληματίζει και την Ουάσιγκτον, η οποία για τον λόγο αυτόν επιδιώκει να επισπεύσει τις εξελίξεις ώστε να δρομολογηθεί μια λύση προτού αρχίσει η προεκλογική περίοδος στην Κύπρο. Είναι όμως πολύ αμφίβολο αν θα το πετύχει. Για να συμβεί κάτι τέτοιο θα πρέπει οι Τουρκοκύπριοι να αλλάξουν στάση. Μόνο τότε θα μπορούν και οι Ελληνοκύπριοι να αλλάξουν τη δική τους. Στόχος όμως της Αγκυρας και του Ντενκτάς είναι να διατηρηθεί η ένταση, ώστε να ακυρωθεί με τον τρόπο αυτόν η προοπτική ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Οι Τούρκοι γνωρίζουν ότι όσο δεν λύνεται το Κυπριακό τόσο καθίσταται πιο δύσκολη η επίτευξη του στόχου των Ελληνοκυπρίων για ένταξη. Δεν είναι τυχαίο ότι μόλις προχθές ο ολλανδός υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε τη θέση της ολλανδικής προεδρίας, ότι θα είναι πολύ δύσκολη η ένταξη της Κύπρου αν δεν προηγηθεί λύση του Κυπριακού. Θέση την οποία εκφράζουν και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι. Δεν θέλει, λοιπόν, και πολλή σκέψη για να αντιληφθεί κανείς ότι μόνο οι Τούρκοι ωφελούνται από τη διατήρηση της έντασης και ότι οι Κύπριοι έχουν κάθε λόγο να την αποφύγουν. Να επιδιώξουν δηλαδή όχι την επιλογή της αναμέτρησης με την Τουρκία, αλλά την ολοκλήρωση των προσπαθειών για την ένταξη στην ενωμένη Ευρώπη.
