Είδος υπό εξαφάνισιν Καμία σπουδαία νουβέλα ή έργο του Σαίξπηρ, ούτε καν μια μικρή προτασούλα, δεν μπορούσε να αρχίσει χωρίς αυτά. Αλλά όχι πια. Τα κεφαλαία είναι ντεμοντέ, γιατί απλώς δεν αρέσουν στους σχεδιαστές. Στη δεκαετία του ’90 όλα γράφονται με πεζά
Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές δημιούργησαν τη γενιά «των πεζών γραμμάτων», η οποία ξέχασε να χρησιμοποιεί τα κεφαλαία. Οι ειδικοί προβλέπουν ότι εντός μιας γενιάς, εξαιτίας της επίδρασης του Internet, όπου η χρήση των κεφαλαίων αγνοήθηκε εκτενώς, όλα τα κεφαλαία γράμματα θα εξαφανισθούν. Το να μη γνωρίζεις να χρησιμοποιείς σωστά τα κεφαλαία κάποτε ήταν μεγάλη ντροπή και ήταν ένδειξη χαμηλού επιπέδου μόρφωσης. Οχι πια. Εκατομμύρια e-mails στέλνονται καθημερινά χωρίς ίχνος κεφαλαίου.
Για πολλές από τις νεότερες γενιές το να τα αχρηστεύεις δεν είναι μόνο φυσιολογικό αλλά και ενθαρρυντικό. Τα πεζά «γράμματα» είναι η ταξιαρχία των κοντών, που ξαφνικά έγιναν ψηλοί. «Μέσα σε 10 χρόνια ο τρόπος επικοινωνίας θα έχει αλλάξει σε τέτοιο βαθμό που τα κεφαλαία δεν θα χρησιμοποιούνται πια» λέει ο Patrick Baglee, πρόεδρος του Typographic Circle. «Προς το παρόν ο κόσμος στέλνει άπειρα e-mails όλη την ημέρα αλλά δεν είναι εκπαιδευμένοι δακτυλογράφοι. Ποτέ δεν πληκτρολογούν “shift”. Αποβάλλουν τα κεφαλαία. Τα κεφαλαία δεν θεωρούνται πλέον σημαντικά». Η Diana Treffy, διευθύντρια Σύνταξης των Collins English Dictionaries, λέει: «Αν δει κανείς την επίδραση του Internet και τη μόδα στον τυπογραφικό σχεδιασμό η ύπαρξη των κεφαλαίων γραμμάτων αντιμετωπίζει θανάσιμο κίνδυνο».
Οι διευθύνσεις των e-mails είναι με πεζά γράμματα, κάτι το οποίο δημιουργεί προηγούμενο και μια λογική που εξελίσσεται χωρίς τη χρήση κεφαλαίων. Οι άνθρωποι που στέλνουν μηνύματα μέσω e-mail νιώθουν περισσότερο σαν να έχουν μια τηλεφωνική συνομιλία παρά σαν να γράφουν ένα γράμμα. Η χρήση των κεφαλαίων θεωρείται πολύ «κραυγαλέα». Οι διαφημιστές χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τα πεζά γράμματα, το ίδιο συμβαίνει και με τις ταμπέλες των καταστημάτων. Αυτό σημαίνει ότι ασυνείδητα έχουμε αποδεχθεί αυτή τη σταθερή χρήση των πεζών. Δεν χρειάζεται να ψάξεις πολύ για να το διαπιστώσεις. Με πεζά είναι και το λογότυπο του πολυδιαφημισμένου νέου περιοδικού «talk» της Tina Brown. Διαβάζει κανείς home flair, more! prima heat. και loaded. πίνει ice lager, volvic και white lightning cider. και ακούει jamiroquai, boyzone και best of elvis costello.
Η καθηγήτρια Μαρία Κόντογλου, που διορθώνει γραπτά εξετάσεων, λέει: «Είναι πιθανό ότι τα κεφαλαία δεν θα χρησιμοποιούνται εντός μιας γενιάς. Βρίσκω όλο και περισσότερες προτάσεις που ξεκινάνε με πεζό γράμμα. Η νεότερη γενιά δεν γνωρίζει πια τη χρήση των κεφαλαίων».
Οι συνθήκες χρήσης του γραπτού λόγου στη σύγχρονη κοινωνία είναι τόσο πολύπλοκες που απαγορεύουν οποιαδήποτε γενίκευση σχετικά με το μέλλον των κεφαλαίων. «Αυτό που παρατηρεί κανείς στη Γερμανία, π.χ., είναι ότι ο κόσμος καταργεί τα κεφαλαία επιλεκτικά» σχολιάζει ο Γιάννης Ανδρουτσόπουλος, γλωσσολόγος στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης. «Πολλοί χρήστες του Διαδικτύου γράφουν e-mails μόνο με πεζά, για λόγους ταχύτητας αλλά και μόδας. Οταν όμως γράφουν παραδοσιακά γράμματα, ακολουθούν τους κανόνες της γερμανικής ορθογραφίας, που προβλέπουν κεφαλαία όχι μόνο για τα κύρια ονόματα αλλά για όλα τα ουσιαστικά. Παρατηρείται μάλιστα το φαινόμενο νεαροί χρήστες του Διαδικτύου, λόγου χάρη φοιτητές, να καταργούν τα κεφαλαία στη μεταξύ τους ηλεκτρονική επικοινωνία αλλά να τα χρησιμοποιούν σε επίσημα e-mails, π.χ. προς τον καθηγητή τους. Η κατάργηση των κεφαλαίων είναι σήμερα μια μόδα που ξεκινώντας από το Internet εξαπλώνεται και σε πεδία του παραδοσιακού γραπτού λόγου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι χρήστες της γλώσσας δεν έχουν πλέον συναίσθηση για το τι αρμόζει σε διαφορετικές περιστάσεις επικοινωνίας».
Ο καθηγητής Tom McArthur, εκδότης του Oxford Companion της αγγλικής γλώσσας, λέει: «Οι άνθρωποι τώρα προσεγγίζουν τα κεφαλαία διαφορετικά. Κάποτε ήμασταν πολύ αυστηροί για τα κεφαλαία, τώρα είμαστε πιο ελαστικοί. Μετά τις αρχές του 19ου αιώνα επαναφέραμε τα κεφαλαία για τα κύρια ονόματα. Σήμερα ακόμη και αυτό είναι προαιρετικό». Ωστόσο ο David Crystal, ο συγγραφέας της Cambridge Encyclopaedia of the English Language, είναι πολύ πιο αισιόδοξος για το μέλλον των κεφαλαίων. «Τα e-mails, με την έλλειψη στίξης και κεφαλαίων, θα δημιουργήσουν ένα νέο είδος λεξιλογίου. Αλλά αυτό δεν θα έχει μεγάλη επίδραση. Τα κεφαλαία θα επιβιώσουν».
