Με την προσθήκη της αίθουσας εκπαιδευτικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων ολοκληρώθηκε, και, χθες Σάββατο, άνοιξε επίσημα για το κοινό το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ρεθύμνης.
Το μουσείο είναι ίδρυμα κοινωφελές, που συνεστήθη το 1973 από την κυρία Φαλή Γ. Βογιατζάκη και τον εκλιπόντα Χριστόφορο Ι. Σταυρουλάκη, με σκοπούς τη διατήρηση και διάδοση του κρητικού λαϊκού πολιτισμού και τη μελέτη και συνέχιση της κρητικής παράδοσης στον Νομό Ρεθύμνου. Το ίδρυμα θα λειτουργήσει ως κέντρο εκπαίδευσης σε συνεργασία με σχολεία και άλλους πολιτιστικούς φορείς.
Το κτίριο, στο οποίο στεγάζεται, χρονολογείται από την εποχή της Ενετοκρατίας στην Κρήτη, και έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο από το ΥΠΠΟ. Αποτελεί δείγμα αστικής κατοικίας της τελευταίας φάσης της Ενετοκρατίας στην Κρήτη και δίνει πολύτιμες πληροφορίες για την οργάνωση της ιδιωτικής ζωής στο Ρέθυμνο από τον 17ο αιώνα.
Με αφορμή την επέτειο των 100 χρόνων από την κήρυξη της αυτονομίας της Κρήτης, παρουσιάζεται στην καινούργια αίθουσα του μουσείου έκθεση με θέμα «Ρέθυμνο 1898-1913 από την Αυτονομία στην Ενωση». Η έκθεση αφιερώνεται στη μνήμη του πρωταγωνιστή της εποχής και μετέπειτα ηγέτη της Ελλάδας, Ελευθέριο Βενιζέλο.
Η περίοδος της Κρητικής Αυτονομίας υπό την υψηλή επικυριαρχία της Πύλης και την ευρωπαϊκή προστασία (Ιταλοί στα Χανιά, Ρώσοι στο Ρέθυμνο, Αγγλοι στο Ηράκλειο, Γάλλοι στο Λασίθι) άρχισε με την άφιξη του πρίγκιπα Γεωργίου υπό την ιδιότητα του υπάτου αρμοστή στις 9 Δεκεμβρίου 1898. Η οριστική αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων είχε ήδη ολοκληρωθεί από τον Οκτώβριο και η ελευθερία ήταν πλέον πραγματικότητα, ύστερα από μακροχρόνιους αγώνες.
Η πολιτική ζωή σφραγίσθηκε από την οξύτατη διαμάχη μεταξύ του πρίγκιπα Γεωργίου και του Ελευθερίου Βενιζέλου, μετέπειτα ηγέτη της Ελλάδας. Τελικά, ύστερα από δεκαπέντε χρόνια εσωτερικών πολιτικών ζυμώσεων, επικράτησε η βούληση του κυρίαρχου κρητικού λαού και η Κρήτη ενσωματώθηκε με την Ελλάδα (1η Δεκεμβρίου 1913).
Η έκθεση που παρουσιάζει το μουσείο είναι αστικής λαογραφίας. Μέσα από ιστορικά έγγραφα, φωτογραφίες, καρτ-ποστάλ, γραμματόσημα, νομίσματα, προσωπικά αντικείμενα, φορεσιές κ.ά., παρουσιάζεται η ζωή της πόλης και των αστών του Ρεθύμνου την εποχή της Κρητικής Πολιτείας. Σε 15 προθήκες προβάλλονται στοιχεία της πλούσιας πολιτιστικής ζωής των αστών: επαγγέλματα, σύλλογοι και σωματεία, εκκλησιαστική ζωή, εκπαίδευση, υγεία, ρωσική και οθωμανική παρουσία, Τύπος, εκδόσεις κ.ά.
Το υλικό προέρχεται από το αρχείο του μουσείου (κυρίως από τη συλλογή Χρ. Σταυρουλάκη), τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, αρχεία Νομού Ρεθύμνου, τη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο ΕΛΙΑ, και διάφορες ιδιωτικές συλλογές. Οπτικοακουστικό υλικό (CD Rom), μουσική της εποχής καθώς και ειδική επετειακή έκδοση με κείμενα διακεκριμένων ιστορικών ερευνητών, συγγραφέων και περιηγητών, συνοδεύουν την έκθεση. Την επιστημονική επιμέλεια της έκθεσης είχε η κυρία Λουίζα Καραπιδάκη, ενώ την καλλιτεχνική επιμέλεια είχε ο κ. Πέτρος Ζάμπελης.
