ΟΛΟΕΝΑ και περισσότερο δημοφιλείς γίνονται οι Αυτόματες Ταμειολογιστικές Μηχανές, οι γνωστές ΑΤΜ. Καθημερινά υπολογίζεται ότι πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο περίπου 270.000 συναλλαγές σε όλη τη χώρα, συναλλαγές που αφορούν κυρίως αναλήψεις μετρητών. Συνολικά κάθε ημέρα υπολογίζεται ότι ο όγκος των συναλλαγών που πραγματοποιούνται από τις ΑΤΜ αγγίζει τα 19 δισ. δρχ., ποσό που συνεχώς αυξάνεται. Οι τράπεζες μάλιστα προχωρούν στην παροχή κινήτρων προς τους πελάτες τους προκειμένου να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο τις ΑΤΜ και να επισκέπτονται όσο το δυνατόν λιγότερο τα τραπεζικά γκισέ για τις απλές συναλλαγές τους.
Σήμερα λειτουργούν περίπου 2.100 ΑΤΜ σε ολόκληρη την Ελλάδα, από τις οποίες οι συναλλασσόμενοι μπορούν να σηκώνουν χρήματα, να καταθέτουν, να ενημερώνονται για το υπόλοιπο του λογαριασμού τους, να μεταφέρουν χρήματα από ένα λογαριασμό σε κάποιον άλλο που τηρούν στην ίδια τράπεζα και να πληρώνουν δόσεις πιστωτικών καρτών ή δανείων.
Και οι πελάτες των τραπεζών φαίνεται να εξοικειώνονται όλο και περισσότερο με τη χρήση των μηχανημάτων αυτών. Κύρια αιτία που τους οδηγεί στις ΑΤΜ είναι η ταχύτερη εξυπηρέτηση όλες τις ώρες της ημέρας, 365 ημέρες τον χρόνο. Παράλληλα όμως έχουν και κάποιο οικονομικό όφελος.
Συγκεκριμένα, οι περισσότερες τράπεζες έχουν καθιερώσει τα λεγόμενα έξοδα διαχείρισης κυρίως σε λογαριασμούς ταμιευτηρίου, τα οποία επιβάλλονται για έναν αριθμό συναλλαγών (καταθέσεις, αναλήψεις κλπ.) που πραγματοποιούνται στα γκισέ, ενώ δεν υπάρχουν οι ίδιες χρεώσεις όταν οι συναλλαγές αυτές πραγματοποιούνται μέσω των ΑΤΜ.
Και αυτό είναι ένα από τα κίνητρα που έχουν καθιερώσει οι τράπεζες για να στρέψουν τους πελάτες τους στις ΑΤΜ. Οι τράπεζες μάλιστα σχεδιάζουν και πρόσθετα κίνητρα. Οπως δήλωσε πρόσφατα ο διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, σχεδιάζονται προσφορές προς τους πελάτες τις τράπεζας που χρησιμοποιούν τις ΑΤΜ, όπως συμμετοχές σε κληρώσεις με δώρα που θα περιλαμβάνουν πακέτα διακοπών, βιβλία κλπ.
Από τη χρήση των ΑΤΜ όφελος έχουν φυσικά και οι τράπεζες για δύο κυρίως λόγους. Οπως εξηγούν τραπεζικά στελέχη, όταν κάποιος πραγματοποιεί μια τραπεζική εργασία μέσω των ΑΤΜ αυτή κοστίζει πολύ λιγότερο από ό,τι αν ο ίδιος πελάτης επισκεπτόταν ένα τραπεζικό κατάστημα και αυτό γιατί η τράπεζα όταν εξυπηρετεί στο γκισέ έναν πελάτη απασχολεί έμψυχο δυναμικό.
Επιπλέον η αποσυμφόρηση των τραπεζικών καταστημάτων επιτρέπει στο προσωπικό των τραπεζών αφενός να εξυπηρετούν καλύτερα πελάτες των οποίων οι εργασίες τους δεν μπορούν να γίνουν στις ΑΤΜ, αφετέρου έχουν περισσότερο χρόνο ώστε να λειτουργούν ως σύμβουλοι στους πελάτες τους.
Η πιο διαδεδομένη εργασία από τις ΑΤΜ είναι η ανάληψη μετρητών από τον λογαριασμό που διατηρεί ο πελάτης. Μπορεί δηλαδή κάθε ώρα και οποιαδήποτε ημέρα να αναλάβει χρήματα. Συνήθως οι τράπεζες έχουν καθορίσει ένα ημερήσιο όριο ανάληψης μετρητών, π.χ. 400.000 δρχ., που μπορεί να φτάσει σε ειδικές περιπτώσεις τα 2 με 3 εκατομμύρια. Πάντως το όριο ανάληψης μετρητών υπάρχει για λόγους ασφαλείας. Δηλαδή, ακόμη και στην περίπτωση που χάσετε την κάρτα σας μαζί με τον μυστικό αριθμό (ΡΙΝ) και δεν το διαπιστώσετε αμέσως, ο «ευρών» να μην μπορεί να αδειάσει τον λογαριασμό σας πέρα από το παραπάνω όριο.
Αν και δεν είναι αρκετά διαδεδομένο, μπορεί επίσης κάποιος να καταθέσει μετρητά στον λογαριασμό του. Συνήθως δεν υπάρχει όριο κατάθεσης, πέραν εκείνου που διαμορφώνεται από τη χωρητικότητα και τον αριθμό των φακέλων που το ίδιο το ΑΤΜ «βγάζει» για να τοποθετηθούν τα προς κατάθεση μετρητά. Πάντως τα περιθώρια είναι μεγάλα.
Μια εξίσου σημαντική λειτουργία που παρέχουν οι ΑΤΜ είναι η μεταφορά ποσού από λογαριασμό σε λογαριασμό. Με τη λειτουργία αυτή μπορείτε να πάρετε κάποιο ποσό από τον λογαριασμό Α και να τον μεταφέρετε – καταθέσετε στον λογαριασμό Β, π.χ. για να καλύψετε κάποια επιταγή που έχετε εκδώσει για τον Β λογαριασμό. Ας σημειωθεί ότι οι κάρτες αυτόματης συναλλαγής μπορούν να συνδεθούν με περισσότερους από ένα λογαριασμούς καταθέσεων, π.χ. με πέντε ή οκτώ, ανάλογα με τις τεχνικές δυνατότητες του δικτύου ΑΤΜ της κάθε τράπεζας.
Ετσι, αν διατηρείτε πολλούς λογαριασμούς, σκόπιμο για τη δική σας εξυπηρέτηση είναι να συνδέσετε όσο το δυνατόν περισσότερους ώστε κατά τις συναλλαγές σας να αποφεύγετε τις «ουρές». Πάντως, αν ένας λογαριασμός έχει μεγάλο ποσό χρημάτων και δεν κινείται συχνά, καλό είναι, για λόγους ασφαλείας, να μη συνδέεται με την κάρτα.
Οι ΑΤΜ παρέχουν επίσης τη δυνατότητα να πληροφορηθείτε και το ύψος του ποσού – υπολοίπου που έχει ο λογαριασμός σας έπειτα από κάποια κατάθεση ή ανάληψη, ενώ μπορείτε επίσης να πληρώσετε μέσω αυτών δόσεις – οφειλές από πιστωτικές κάρτες ή καταναλωτικά δάνεια, γλιτώνοντας έτσι χάσιμο χρόνο σε «ουρές».
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, εφαρμόζονται ή πρόκειται να παρασχεθούν σύντομα μέσω των ΑΤΜ και άλλες εξυπηρετήσεις, όπως είναι η παραγγελία καρνέ επιταγών, η πληροφόρηση όχι μόνο για το τελευταίο υπόλοιπο του λογαριασμού σας αλλά και για προηγούμενες κινήσεις, όπως καταθέσεις ή και αναλήψεις, η λήψη πληροφοριών για επιτόκια ή τιμές μετοχών κ.ά.
Μεγάλη ώθηση στη χρήση των ΑΤΜ θα δώσει επίσης η έναρξη της καταβολής των μισθών και των συντάξεων του Δημοσίου με κατάθεσή τους σε λογαριασμούς καταθέσεων των δικαιούχων (εν ενεργεία υπαλλήλων ή συνταξιούχων). Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», το 1998 και στην αρχή του 1999 φαίνεται ότι θα ολοκληρωθεί η ένταξη 750.000 υπαλλήλων και συνταξιούχων στο σύστημα αυτό που είναι ηλεκτρονικό. Η κατάθεση των ποσών σε λογαριασμό δίνει τη δυνατότητα είσπραξης του μισθού ή της σύνταξης από τις ΑΤΜ, λυτρώνοντας τους δικαιούχους από τις «ουρές».
Αν χάσετε την κάρτα σας
Αν όμως χάσετε την κάρτα μαζί με τον αριθμό ΡΙΝ, το τι θα επακολουθήσει εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα διαπιστωθεί η απώλεια. Σε κάθε περίπτωση, το πρώτο που πρέπει να κάνετε είναι να επικοινωνήσετε τηλεφωνικά με την ειδική υπηρεσία που έχει κάθε τράπεζα που χορηγεί κάρτες. Η υπηρεσία αυτή διαθέτει ηλεκτρονικό σύστημα που «μπλοκάρει», αμέσως μόλις ειδοποιηθεί, την κάρτα σας και κάνει έτσι αδύνατη την όποια ανάληψη χρημάτων. Οι υπηρεσίες αυτές συνήθως λειτουργούν επί 24ώρου βάσεως. Αν φυσικά δεν αντιληφθείτε την απώλεια εγκαίρως, τότε ο κίνδυνος να σας πάρει χρήματα κάποιος «καλοθελητής» είναι υπαρκτός.
Οι μηχανές κάνουν και λάθη
Τι γίνεται στην περίπτωση που κάποιος ζητήσει από μια ΑΤΜ, π.χ., 100.000 δρχ., αυτή του «βγάλει» 90.000 δρχ. και η σχετική απόδειξη και συνεπώς η χρέωση του λογαριασμού του είναι 100.000 δραχμές; Στην περίπτωση αυτή μόνη λύση είναι να επικοινωνήσετε το συντομότερο δυνατό με το κατάστημα της τράπεζας στο οποίο ανήκει η συγκεκριμένη ΑΤΜ, να ενημερώσετε τους αρμόδιους για το πρόβλημα και να ζητήσετε διερεύνησή του. Θα δικαιωθείτε μόνο αν διαπιστωθεί ότι υπάρχει ανάλογο πλεόνασμα με το ποσό της διαφοράς, οπότε έτσι πιθανολογείται η αλήθεια των ισχυρισμών σας.
Οπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, οι ΑΤΜ είναι ηλεκτρονικές συσκευές υψηλής ασφάλειας και ακρίβειας. Περιστατικά παραπόνων από πελάτες για «λάθη» είναι σχεδόν μηδαμινά και ακόμη και στις περιπτώσεις αυτές είναι «θολό» αν πρόκειται για λάθος του μηχανήματος ή για κακό χειρισμό ή κάτι άλλο απροσδιόριστο. Η ύπαρξη πολύ μικρού αριθμού λαθών είναι διαπιστωμένη και διεθνώς. Είναι όμως αυτονόητο ότι πρέπει όποιος είναι κάτοχος κάρτας και χρήστης των ΑΤΜ να επιδεικνύει στοιχειώδη επιμέλεια. Κυρίως, πρέπει να φυλάει προσεκτικά την κάρτα του και, ακόμη περισσότερο, τον λεγόμενο μυστικό προσωπικό αριθμό του (ΡΙΝ), χωρίς τον οποίο κάθε επίδοξου απατεώνα τα χέρια είναι «κομμένα».
Αναλήψεις που κοστίζουν
Καλό είναι επίσης να ξέρετε ότι συναλλαγές μέσω ΑΤΜ μπορείτε να κάνετε όχι μόνο από το δίκτυο των μηχανημάτων που ανήκουν στην τράπεζα που έχει εκδώσει την κάρτα αλλά και από τις ΑΤΜ πολλών άλλων τραπεζών. Πρόκειται για το λεγόμενο διατραπεζικό δίκτυο ΑΤΜ ΔΙΑΣnet, δηλαδή ένα δίκτυο διασύνδεσης των ΑΤΜ 20 περίπου τραπεζών. Ετσι, με την κάρτα της τράπεζας Α μπορείτε να κάνετε συναλλαγή στην ΑΤΜ της τράπεζας Β. Σύμφωνα πάντως με στοιχεία της ΔΙΑΣ ΑΕ, τον μήνα κατά μέσο όρο πραγματοποιούνται 250.000 συναλλαγές μέσω των ΑΤΜ σε διατραπεζικό επίπεδο.
Η χρήση όμως των ΑΤΜ σε διατραπεζικό δίκτυο ίσως να σας στοιχίσει κάποιο ποσό και αυτό γιατί όταν χρησιμοποιείτε τις ΑΤΜ κάποιας άλλης τράπεζας που συμμετέχει στο ΔΙΑΣnet χρεώνεται μια διατραπεζική προμήθεια που είναι καθορισμένη σε 1 τοις χιλίοις, με ελάχιστο 300 δρχ. και μέγιστο 1.000 δρχ., πλέον ΕΦΤΕ 3% πάνω στο ποσό της προμήθειας. Αυτό για τις αναλήψεις. Για ερωτήσεις υπολοίπου η πάγια χρέωση είναι 150 δραχμές. Ας σημειωθεί ότι οι πιο πολλές τράπεζες χρεώνουν τα ποσά αυτά στους πελάτες τους, ενώ άλλες είτε χρεώνουν ένα πάγιο ποσό που δεν εξαρτάται από το ύψος της συναλλαγής είτε παρέχουν αυτή την εργασία δωρεάν. Πάντως στην περίπτωση που χρησιμοποιήσετε ΑΤΜ άλλης τράπεζας στο πλαίσιο του ΔΙΑΣnet το ημερήσιο όριο αναλήψεων είναι 200.000 δρχ., ενώ αν χρησιμοποιήσετε ΑΤΜ της δικής σας τράπεζας το όριο, όπως προαναφέρθηκε, είναι αρκετά μεγαλύτερο.
