H καταγγελία του Αρχιεπισκόπου κ. Χριστόδουλου κατά την προχθεσινή συνεδρίαση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου για την εξελισσόμενη προσπάθεια ανατροπής του ηλέκτρισε την ατμόσφαιρα τόσο στο εσωτερικό της Εκκλησίας της Ελλάδος όσο και στις ήδη τεταμένες σχέσεις της με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Και απομάκρυνε ακόμη περισσότερο το ενδεχόμενο συνάντησης του κ. Χριστόδουλου με τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίο στο Φανάρι για το φλέγον θέμα της εκλογής νέων μητροπολιτών στη Μακεδονία. «Θα καταφύγω, αν χρειαστεί, ακόμη και στον ελληνικό λαό και αυτός θα με στηρίξει. Θα προστατεύσω το Αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδος. Προτιμώ να πολεμήσω» ήταν οι φράσεις που χρησιμοποίησε ο Αρχιεπίσκοπος απευθυνόμενος προς τους 12 μητροπολίτες μέλη της Ιεράς Συνόδου για να καταγγείλει: «Κάποιοι απειλούν με σχίσμα και κάποιοι προσπαθούν με αφορμή τις Νέες Χώρες να με ρίξουν από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο».
Βρυξέλλες 5 Οκτωβρίου 2003, ώρα 8.00 το βράδυ. Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κ. Χριστόδουλος καμαρώνει τα παιδιά των Ελλήνων να χορεύουν μπάλο, τσάμικο και καλαματιανό, χειροκροτεί συνεχώς, αλλά τα μάτια του σπινθηροβολούν μόνο μπροστά στον πυρρίχιο και στις παραλλαγές του. Στον χορό που προέρχεται από την εποχή του Τρωικού πολέμου και τον θάνατο του Πατρόκλου, αναφέρεται στον Ομηρο και διασώζεται ως τις ημέρες μας. Για τον Ανατολίτη Χριστόδουλο Παρασκευαΐδη ο χορός αντικατοπτρίζει τον τρόπο σκέψης, τις αντιλήψεις, την αδυναμία να δεχθεί έστω και το ενδεχόμενο υποχώρησης. Αλλά και ο Βαρθολομαίος Αρχοντώνης είναι φτιαγμένος από την ίδια στόφα. Γεννημένος για να δίνει μάχες και να παραχωρεί στον «αντίπαλό του» μόνο το δικαίωμα της υποχώρησης. Οι συνέπειες που μπορεί να προκύψουν από τα γεγονότα για τους ίδιους δεν τους ενδιαφέρουν, δεν δείχνουν να τους απασχολούν.
Τα βήματα ανίχνευσης του πεδίου πολέμου μεταξύ των δύο εκκλησιών έγιναν όταν εξεδήμησε από τον πρόσκαιρο τούτο κόσμο ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Παντελεήμων Χρυσοφάκης. Οι κινήσεις που έδειχναν την αποφασιστικότητα των δύο πλευρών δρομολογήθηκαν τον Αύγουστο, όταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισκέφθηκε τη Ζάκυνθο. Μετά από όσα ελέχθησαν το πρωί της Παρασκευής στη συνεδρίαση της 12μελούς Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος όλα δείχνουν ότι η μάχη και ο πόλεμος που οδηγούν στο σχίσμα μπορεί να αποτελέσουν την άμεση πραγματικότητα.
* Οι «διπλωμάτες»
Το «διπλωματικό σώμα» της Εκκλησίας έχει καταφέρει να υπερπηδήσει πολλά από τα εμπόδια που κινδύνευαν να προκαλέσουν ρήξεις στο εσωτερικό των ορθοδόξων. Αυτοί οι κληρικοί, που δεν ξεπερνούν τους δέκα σήμερα, για πρώτη φορά δηλώνουν αδυναμία παρέμβασης. «Παρακολούθησα και χειρίστηκα το ζήτημα της Εσθονίας, που κόντεψε να διαλύσει την επικοινωνία των Ορθοδόξων Προκαθημένων. Ο Πατριάρχης Μόσχας πίεζε το Φανάρι σε εκκλησιαστικό πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο. Ούτε για μία στιγμή δεν πίστεψα ότι δεν υπήρχε η δυνατότητα εξεύρεσης λύσης, και αυτή βρέθηκε» έλεγε μιλώντας στο «Βήμα» ένας από τους πιο γνωστούς εκκλησιαστικούς «διπλωμάτες». Αυτός ο άνθρωπος όμως σήμερα δηλώνει πλήρως απογοητευμένος. «Δεν μπορώ να βρω μία λύση. Δεν βρίσκω μία πρόταση που να μην επιδέχεται την άμεση απόρριψη ακόμη και της Εκκλησίας που εκπροσωπώ, πόσο μάλλον να μπορέσω με τις θέσεις μου να πείσω τους ανθρώπους που βρίσκονται στην απέναντι όχθη του ποταμού» δηλώνει χαρακτηριστικά. «Οποιος» προσθέτει «το 1928 σκέφθηκε το σύστημα διοίκησης των Νέων Χωρών έβαλε μια βραδυφλεγή βόμβα στα θεμέλια των σχέσεων των δύο Εκκλησιών».
Στις 4, 5 και 6 Νοεμβρίου οι 79 Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος αφού ακούσουν τις σχετικές εισηγήσεις τριών Ιεραρχών θα αποφασίσουν τι μέλλει γενέσθαι με το ζήτημα των Νέων Χωρών και κυρίως με το αίτημα που έχει διατυπώσει ο Πατριάρχης να του αποσταλεί προς έγκριση ο κατάλογος των υποψηφίων για τις Μητροπόλεις Θεσσαλονίκης και Ελευθερουπόλεως. H ευτυχής κατάληξη θα είναι η εξεύρεση μιας συναινετικής λύσης. Ελλοχεύουν όμως μεγάλοι κίνδυνοι καθώς:
– Μπορεί ο Πατριάρχης να ζητήσει από τους Μητροπολίτες – συνολικά είναι 36 – των «Νέων Χωρών» να μη μετάσχουν στη Σύνοδο της Ιεραρχίας.
– Μπορεί στη διάρκεια της συγκλήσεως της Ιεραρχίας να αποστείλει μία επιστολή όπου θα επισημαίνεται, όπως το έπραξε στις αρχές του μήνα, ότι η μη αυστηρή τήρηση της Πατριαρχικής Πράξης του 1928, με την οποία παραχωρήθηκε, επιτροπικώς, η διοίκηση των Νέων Χωρών στην Εκκλησία της Ελλάδος, σημαίνει ότι επιστρέφουμε στην κατάσταση που ίσχυε πριν από την υπογραφή της. Δηλαδή θα περάσουν αυτόματα στην άμεση δικαιοδοσία του όλες οι περιοχές που απελευθερώθηκαν μετά το 1912 και που ως τις ημέρες μας ονομάζονται Νέες Χώρες.
– Υπό το βάρος της πίεσης να συγκεντρωθούν υπογραφές από τους Μητροπολίτες της Εκκλησίας της Ελλάδος κατά των εισηγήσεων του Αρχιεπισκόπου κ. Χριστοδούλου.
* Οι εισηγήσεις
Οι τρεις Ιεράρχες που θα εισηγηθούν το θέμα των Νέων Χωρών στη Σύνοδο της Ιεραρχίας θα παίξουν καθοριστικό ρόλο. Ενώ όμως όλοι αναμένουν με ενδιαφέρον τις θέσεις των Μητροπολιτών Μεσσηνίας κ. Χρυσοστόμου και Φιλίππων κ. Προκοπίου, δεν συμβαίνει το ίδιο και με τον Μητροπολίτη Καισαριανής. Ο κ. Δανιήλ, από παλαιά συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου και μέλος της ΔΙΣ, το μεσημέρι της Παρασκευής, σύμφωνα με τους εν Χριστώ αδελφούς του, αφού υποστήριξε την άποψη περί προστασίας του Αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος φέρεται να επεσήμανε ότι η παράδοση του Πατριαρχείου δείχνει ότι, τελικώς, παρά τις αντιδράσεις του, την ώρα της μεγάλης πίεσης υποχωρεί. Εκτίμηση την οποία αποκρούουν οι Φαναριώτες.
Ο Αντιπρόεδρος της Ιεραρχίας Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος έχει τα πρεσβεία της Αρχιεροσύνης στην Εκκλησία της Ελλάδος και είναι από εκείνους τους Ιεράρχες που το Φανάρι βλέπει στο πρόσωπό τους τον ατόφιο θεωρητικό του Αυτοκεφάλου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ολοι γνωρίζουν ότι με την εισήγησή του στην Ιεραρχία θα ζητήσει την προστασία του Αυτοκεφάλου της Ελλαδικής Εκκλησίας για λόγους ιδεολογικούς.
Ο Μητροπολίτης Φιλίππων συγκρούστηκε πολλές φορές με το Φανάρι. Ηλθαν στιγμές που τα όσα είπε στη διάρκεια συνομιλιών με το Πατριαρχείο μόνο ευχάριστα δεν ήταν για τους εκπροσώπους του Πατριαρχείου. Τον τελευταίο καιρό δεν συμμετέχει στα κέντρα λήψης αποφάσεων που στόχο έχουν τη σύγκρουση.
* Οι δύο μονομάχοι
Ο κ.κ. Βαρθολομαίος βρίσκεται στην Ελβετία και θα επιστρέψει εντός της εβδομάδος στην Κωνσταντινούπολη. Εξέφρασε τις θέσεις του, αλλά είναι δεδομένο ότι το θέμα θα τεθεί εκ νέου στη Σύνοδο του Πατριαρχείου. Από την πρώτη ημέρα όμως που προέκυψε το ζήτημα δήλωσε σε όλους τους τόνους ότι η Πατριαρχία του δεν θα σημαδευθεί με την απεμπολή των Νέων Χωρών.
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών κ. Χριστόδουλος μιλώντας την Παρασκευή στους Συνοδικούς Μητροπολίτες διεμήνυσε ότι «κάποιοι απειλούν με σχίσμα, κάποιοι με αφορμή το θέμα των Νέων Χωρών προσπαθούν να με ρίξουν από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο». Μάλιστα, όπως προσέθεσε, σκοπεύει να προσφύγει στον λαό, του οποίου θα έχει την υποστήριξη.
Αυτό είναι το πλήρες αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει οι δύο πλευρές. H συνάντηση των δύο, παρ’ ότι επιδιώχθηκε από τον Αρχιεπίσκοπο και ο Πατριάρχης συνήνεσε στην πραγματοποίησή της, αναβλήθηκε προς ευθετότερο χρόνο μετά τα όσα ελέχθησαν το πρωί της Παρασκευής στη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.
H ΧΤΕΣΙΝΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ Τον Νοέμβριο οι αποφάσεις
«”Προτιμούμε τον πόλεμο από μία ατιμωτική ειρήνη” είπε ο Αρχιεπίσκοπος κ. Χριστόδουλος χθες (σ.σ. προχθές) το πρωί στα μέλη της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου», διευκρίνησε μετά τη χθεσινή συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου ο εκπρόσωπος Τύπου, Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος κ. Θεόκλητος. Σε μια προσπάθεια να διασκεδάσει τις εντυπώσεις που δημιουργήθηκαν μετά τη συνεδρίαση της Παρασκευής, ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος πρόσθεσε ότι κάποια από αυτά που είπε ο Αρχιεπίσκοπος παρερμηνεύθηκαν.
H συζήτηση διεξήχθη μετά από επισημάνσεις αρχιερέων, οι οποίοι ισχυρίστηκαν ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο ίσως και να πλήξει την Εκκλησία της Ελλάδος. «Εγώ», υπογράμμισε ο εκπρόσωπος Τύπου, «αποκηρύσσω μετά βδελυγμίας τα όσα ελέχθησαν κατά του Πατριαρχείου».
Κατά τη χθεσινή συνεδρίαση δεν συζητήθηκαν οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Οι όποιες αποφάσεις, σύμφωνα με τον κ. Θεόκλητο, αναμένεται να ληφθούν κατά τη Σύνοδο που θα συνέλθει στις αρχές Νοεμβρίου.
