«ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ παρά να θεωρούμε ύποπτη κάθε σκέψη για αύξηση της βιομηχανικής δραστηριότητας στην Αττική» επισημαίνει ο κ. Στέλιος Ψωμάς, διευθυντής του ελληνικού τμήματος της Greenpeace. «Ακόμη και διπλασιασμό της ρύπανσης μπορεί να προκαλέσει στην Αττική η επέκταση των ήδη υπαρχουσών βιομηχανιών ή η δημιουργία νέων βιομηχανικών εγκαταστάσεων εντός του Λεκανοπεδίου με ανεξέλεγκτες συνέπειες». Η αναμόρφωση του ΠΔ 84/84 που απαγορεύει την ίδρυση και επέκταση νέων βιομηχανικών μονάδων ακούγεται εδώ και 15 χρόνια, όμως «το θέμα είναι αν θα υπάρξει συνολικό πλαίσιο και φιλοσοφία πίσω από την όποια τροποποίηση» σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Ψωμάς. «Εχει σημασία να τεθεί, παραδείγματος χάριν, ότι στόχος της αναμόρφωσης είναι να μειωθεί σε συγκεκριμένο ποσοστό η ρύπανση από τη βιομηχανία στην Αττική την επόμενη δεκαετία και επομένως οι αιτήσεις των βιομηχανικών μονάδων για επέκταση ή εγκατάσταση δεν θα εξετάζονται ξεχωριστά αλλά υπό κοινό πρίσμα. Αυτή η πολιτική δεν υπάρχει ούτε από το υπουργείο Ανάπτυξης ούτε από το ΥΠΕΧΩΔΕ. Αυτοί που πιέζουν για τροποποίηση ταμπουρώνονται πίσω από τη λέξη εκσυγχρονισμός, όπως π.χ. η Πετρόλα που δεν μιλάει για επέκταση αλλά για εκσυγχρονισμό, λέγοντας ότι θα αυξηθούν μεν τα καύσιμα αλλά θα μειωθούν οι ρύποι…».
* Οι ενστάσεις των οργανώσεων
Η γεωμορφολογία και οι κλιματολογικές συνθήκες του Λεκανοπεδίου, η τσιμεντοποίησή του αλλά και ο υπερπληθυσμός στον πολεοδομικό ιστό της Αττικής αποτελούν καίριο σημείο για τις ενστάσεις των οικολόγων στην προοπτική αύξησης της βιομηχανικής δραστηριότητας. Η Αττική είναι πια μια περιοχή τσιμέντου που λειτουργεί σαν θερμοσυσσωρευτής. Οι αλληγείς άνεμοι (έρχονται από τη θάλασσα) προς τη στεριά συγκρατούν τον αέρα που είναι μέσα στο Λεκανοπέδιο γιατί τα βουνά εμποδίζουν την ανανέωσή του. Το Λεκανοπέδιο λειτουργεί έτσι σαν «παγίδα». Στη βορειοδυτική είσοδο του Λεκανοπεδίου (μεταξύ Πάρνηθας και Πεντέλης) υπάρχει η μία βιομηχανική ζώνη, στη νοτιοδυτική είσοδο (Θριάσιο πεδίο) και στη δυτική πλευρά η άλλη. Ετσι παρουσιάζεται το εξής φαινόμενο: οι αλληγείς άνεμοι σπρώχνουν μέσα στο Λεκανοπέδιο την ατμοσφαιρική ρύπανση από τις βιομηχανίες του Θριασίου. Το νέφος που δημιουργείται στη ΒΔ πλευρά (επειδή είναι είσοδος βοριάδων) συναντιέται με το νέφος που προέρχεται από τις βιομηχανίες, οι οποίες είναι εγκατεστημένες μέσα στην Αττική, στη δυτική πλευρά (Ελαιώνας – Κηφισός). Και όλοι οι αυτοί οι ρύποι, μαζί με τη ρύπανση από τα αυτοκίνητα, παγιδεύονται μέσα στο Λεκανοπέδιο μετατρέποντάς το σε θάλαμο αερίων.
Το δεύτερο πρόβλημα είναι ότι έχουμε τη ζώνη κατοικίας στη μία πλευρά της Αττικής και τις βιομηχανίες στην άλλη. Η προσπέλαση λοιπόν προς τις βιομηχανίες περνά από το κέντρο της πόλης. Πλήθος εργαζόμενοι, το πρωί και το απόγευμα, μετά το τέλος της δουλειάς ξεχύνονται με τα οχήματά τους, προκαλείται κυκλοφοριακή συμφόρηση και παρεπόμενα εκπομπή ρύπων. Στο Λεκανοπέδιο απομένει μία μόνο δίοδος ελεύθερη για ανανέωση του αέρα, δίοδος που βρίσκεται ανάμεσα σε Πεντέλη και Υμηττό, το λεγόμενο πέρασμα του «Αϊ-Γιάννη του κυνηγού». «Αυτό το πέρασμα θα πάψει να λειτουργεί ως τέτοιο γιατί με τη χωροθέτηση του αεροδρομίου των Σπάτων δημιουργείται μια νέα Αθήνα στα Μεσόγεια» σημειώνει ο οικονομολόγος κ. Βαγγέλης Στογιάννης, μέλος της γραμματείας σύνταξης του περιοδικού «Νέα Οικολογία». «Από την ήδη κακή χωροθέτηση στην περιοχή της Αττικής και τη χωροθέτηση νέων αστικών χρήσεων στην πεδιάδα των Μεσογείων (εμπορικές επιχειρήσεις, βιομηχανίες, αποθήκες, ξενοδοχεία κ.ά.) η κάθε παραπάνω επέκταση της βιομηχανικής δραστηριότητας στην Αττική είναι εγκληματική. Θα αυξήσει την παραγωγή ρύπων στην περισσότερο επιβαρημένη περιοχή της χώρας είτε κατά απόλυτη αναλογία (π.χ. αύξηση 10% της δραστηριότητας, που συνεπάγεται αύξηση 10% των ρύπων) είτε, στην καλύτερη περίπτωση όπου θα παρθούν μέτρα αντιρύπανσης (φίλτρα) από τις βιομηχανίες, κατά σχετική αναλογία (π.χ. 10% αύξηση της δραστηριότητας, με 3% αύξηση των ρύπων)».
* Ο αστικός υδροκεφαλισμός
Επίσης, σύμφωνα με τον κ. Στογιάννη, η αύξηση της βιομηχανικής δραστηριότητας στην Αττική θα σημάνει αυτόματα δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, γεγονός που θα προσελκύσει ακόμη περισσότερους ανθρώπους στην Αθήνα. Διεθνώς η δημιουργία αστικών κέντρων στα οποία συγκεντρώνεται πάνω από το 10% του πληθυσμού δημιουργεί το επικίνδυνο φαινόμενο του αστικού υδροκεφαλισμού, με συνέπεια τη διαρκή μεταφορά πόρων από την περιφέρεια για να υποστηριχθούν αυτά τα κέντρα και με αποτέλεσμα την υπανάπτυξη στην περιφέρεια και τη χειροτέρευση της κατάστασης. «Διεθνώς μοντέλο περιφερειακής κατάρρευσης για να στηριχθεί ένα τερατώδες κέντρο αποτελεί η Αίγυπτος, που συγκεντρώνει το 15% του πληθυσμού της σε μία πόλη, το Κάιρο. Το πόσο εγκληματικό, τυχοδιωκτικό, ανεύθυνο, επικίνδυνο για την εθνική οικονομία και το περιβάλλον είναι οποιαδήποτε σκέψη για αύξηση έστω κατά 1 ίππο της εγκατεστημένης ισχύος στο Λεκανοπέδιο και ανάπτυξη της πόλης παραπέρα μπορεί να το δείξει μια σύγκριση: αυτή του αδιεξόδου της Αιγύπτου με το γεγονός ότι μόνο δύο χώρες στον κόσμο, η Ελλάδα και η Ουρουγουάη, έχουν το 48% του πληθυσμού τους εγκατεστημένο μέσα σε έναν πολεοδομικό ιστό (Αθήνα και Μοντεβίδεο)» αναφέρει με έμφαση ο κ. Στογιάννης.
Οσο για τη χρήση νέων αντιρυπαντικών τεχνολογιών από τις βιομηχανίες θεωρεί ότι «δεν αποτελούν εγγύηση. Τα καταλυτικά αυτοκίνητα, για παράδειγμα, που προβλήθηκαν σαν πανάκεια, μείωσαν τις εκπομπές σε οξείδια του άνθρακα αλλά αύξησαν την εκπομπή οξειδίων του αζώτου, γεγονός που προκαλεί όξινη βροχή η οποία καταστρέφει τα γύρω από την πόλη δάση».
