Πώς η Τεχνική Ολυμπιακή επιχείρησε ανεπιτυχώς να γίνει η 5η μεγαλύτερη εταιρεία real estate στις ΗΠΑ
«ΑΥΤΗη επιχείρηση έστειλε δέκα βουλευτές στην ανεργία, οδήγησε ένα πολιτικό κόμμα σε σίγουρη ήττα το 2004 και στη συνέχεια… κατέστρεψε και την αγορά ακινήτων των Ηνωμένων Πολιτειών! Τι άλλο πρέπει να κάνει ο κ. Κωνσταντίνος Στέγγος για να θεωρηθεί… λαγοπόδαρος;». Με μεγάλη δόση υπερβολής αλλά και με πολύ χιούμορ γνωστός τραπεζίτης προσπάθησε σε πρόσφατη συνομιλία να περιγράψει τις περιπέτειες του ομίλου της Τεχνικής Ολυμπιακής που από πρωταγωνιστής στην τρελή πορεία (κατ΄ άλλους στη μεγάλη φούσκα) της Σοφοκλέους το 1999 και από εμπνευστής του μεγαλεπήβολου σχεδίου «55 Δρόμοι» με στόχο να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές στις ΗΠΑ, βρέθηκε τελικά στον δρόμο ο ίδιος ο όμιλος έχοντας συσσωρεύσει τεράστιες ζημιές και ακόμη περισσότερα προβλήματα. Είναι χαρακτηριστικό το ότι μόλις προχθές και ύστερα από μεγάλες καθυστερήσεις η Τεχνική Ολυμπιακή ανακοίνωσε τα οικονομικά μεγέθη του 2007 με ζημιές μετά τους φόρους ύψους 935,51 εκατ. ευρώ έναντι ζημιών 217,85 εκατ. ευρώ το 2006. Οι καθαρές ζημιές που αναλογούν στους μετόχους της εταιρείας διαμορφώθηκαν σε 778,95 εκατ. ευρώ έναντι ζημιών 146,74 εκατ. ευρώ το 2006, ενώ μειωμένος κατά 19,36% ήταν ο κύκλος εργασιών, ο οποίος έπεσε στα 1,79 δισ. ευρώ από 2,22 δισ. ευρώ το 2006.
Oκ. Κωνσταντίνος Στέγγος στα τέλη της δεκαετίας του ΄90 δεν διέφερε και πολύ από άλλους ιδιοκτήτες τεχνικών εταιρειών, είτε μεγαλύτερους είτε μικρότερους. Είχε μια μεσαίου μεγέθους τεχνική εταιρεία που ήξερε να «χτυπάει» και να κερδίζει δημόσια έργα είτε κατά μόνας είτε σε κοινοπραξία και ακολουθώντας το ρεύμα της εποχής έβαλε την εταιρεία του στο χρηματιστήριο για να αυξήσει τη ρευστότητά του. Ακολούθησε μάλιστα τον γνωστό κύκλο των δημοσίων σχέσεων με τραπέζια σε χρηματιστές, τραπεζίτες, διαφημιστές και δημοσιογράφους, δίνοντας στους συνομιλητές του την αίσθηση ενός «αιθεροβάμονος», αλλά αυτό για έναν επιχειρηματία δεν είναι απαραιτήτως κακό.
Πριν από την εποχή του χρηματιστηριακού παροξυσμού διέθετε δύο εταιρείες στο ΧΑ, την Τεχνική Ολυμπιακή στη μεγάλη κατηγορία και τον Μοχλό στη μικρή, κίνηση ματ για την εποχή, αφού ήταν ο μόνος που μπορούσε άμεσα να διεκδικεί κάθε κατηγορίας έργο.
Στο τέλος της δεκαετίας του ΄90, την εποχή των παχιών αγελάδων του χρηματιστηρίου, έκανε δύο από τις μεγαλύτερες αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου της εποχής. Μάζεψε συνολικά 360 εκατ. ευρώ με σκοπό να ασχοληθεί με ξενοδοχεία και real estate. Οπως λένε εκείνοι που τον γνώριζαν, στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα διαπνεόταν από έντονο μεγαλοϊδεατισμό και έλεγε ότι τα στενά όρια της ελληνικής επικράτειας δεν τον χωρούν, γι΄ αυτό αντί να αρχίσει να μαζεύει «σαπάκια» του κλάδου όπως άλλοι, προτίμησε το μεγάλο άλμα πέραν του Ατλαντικού.
Με τα κεφάλαια που άντλησε από τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου αγόρασε ένα από τα θρυλικά ξενοδοχεία της χώρας, το συγκρότημα του Πόρτο Καρράς στη Χαλκιδική με τίμημα 96 εκατ. ευρώ.
Το Πόρτο Καρράς είναι η επιτομή της ιδέας που είχε στις αρχές της δεκαετίας του ΄70 ο μακαρίτης εφοπλιστής Γιάννης (John για τους φίλους του) Καρράς, ο οποίος ήθελε να συνδυάσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ελληνικής οικονομίας: τουρισμό, αγροτική παραγωγή, ναυτιλία, αλλά και τραπεζικές υπηρεσίες που βρίσκονται στο «αίμα του Ελληνα» για να μπορεί να χρηματοδοτεί παρόμοια σχέδια και όχι μόνο τα δικά του.
Εφτιαξε λοιπόν ένα πρωτοποριακό ξενοδοχειακό συγκρότημα στη Χαλκιδική, ακριβώς δίπλα έφτιαξε τον μεγαλύτερο ενιαίο αμπελώνα στη χώρα μας, έκτασης 45.000 στρεμμάτων, και παρήγε ένα καταπληκτικό κρασί, το «Πόρτο Καρράς», ενώ ταυτόχρονα έχτισε και τα Ναυπηγεία Αυλίδας για να μπορεί να κατασκευάζει και επισκευάζει πλοία της ποντοπόρου εμπορικής ναυτιλίας εξυπηρετώντας τους έλληνες εφοπλιστές και αργότερα να κατασκευάζει κρουαζιερόπλοια που θα διέσχιζαν τις ελληνικές θάλασσες, ενώ παράλληλα ίδρυσε και την Τράπεζα Κρήτης.
Το όνειρο με τα κρουαζιερόπλοια δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, αλλά γενικότερα το όραμα του Γιάννη Καρρά για την ίδρυση μιας αυτοκρατορίας στα πρότυπα του Αριστοτέλη Ωνάση κατέρρευσε στη δεκαετία του ΄80 μετά τις δύο πετρελαϊκές κρίσεις του ΄73 και του ΄79 και τη σημαντική άνοδο του κόστους εργασίας στην Ελλάδα. Τα ιμάτια της παρ΄ ολίγον αυτοκρατορίας άρχισαν να διαμοιράζονται: η Τράπεζα Κρήτης κατέληξε στα χέρια του απατεώνα Κοσκωτά με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα, τα ναυπηγεία έγιναν προβληματική επιχείρηση, το ξενοδοχείο άρχισε να παρουσιάζει σημαντικά λειτουργικά προβλήματα.
Εκεί ακριβώς εμφανίστηκε ο κ. Στέγγος με τη μεγάλη ρευστότητα λόγω Σοφοκλέους και αγόρασε το συγκρότημα του Πόρτο Καρράς. Ξαφνικά, και επειδή ξενοδόχος δεν ήταν, «βρέθηκε με έναν τεράστιο λευκό ελέφαντα στην αυλή του» όπως είχε πει μάνατζερ του τουριστικού τομέα. Η λύση την οποία είχε στο μυαλό του ήταν να χτίσει παραθεριστικές κατοικίες στο κτήμα των 18.000 στρεμμάτων. Η περιοχή όμως ήταν χαρακτηρισμένη ως δασική, ενώ παράλληλα δεν υπήρχε τρόπος πολεοδομικής ρύθμισης αφού δεν είχαν προσδιοριστεί οι χρήσεις γης. Χρειαζόταν συνεπώς ειδική νομοθετική ρύθμιση.
Η συνέχεια είναι γνωστή αφού τέτοια ρύθμιση ήρθε στη Βουλή με τη μορφή τροπολογίας τον Φεβρουάριο του 2004 από τον υφυπουργό Οικονομίας και βουλευτή Χαλκιδικής Χρήστο Πάχτα. Πολλά είχαν λεχθεί τότε και για τον ρόλο στην όλη υπόθεση άλλου βουλευτή από τη Βόρεια Ελλάδα που παλαιότερα είχε διατελέσει υφυπουργός, με σχόλια όχι ιδιαιτέρως κολακευτικά, αλλά αυτά μάλλον ανήκουν στην ιστορία. Η τροπολογία ανακαλύφθηκε από την αντιπολίτευση (με τη βοήθεια τότε και κυβερνητικών αξιωματούχων, όπως λένε), καταγγέλθηκε ως μέγα σκάνδαλο, φυσικά δεν ψηφίστηκε, και οι 10 βουλευτές του ΠαΣοΚ που την εισηγήθηκαν, περιλαμβανομένου και του κ. Πάχτα, ετέθησαν εκτός ψηφοδελτίων με απόφαση του προέδρου του ΠαΣοΚ κ. Γιώργου Παπανδρέου. Μάλιστα κορυφαίοι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, πολλοί από τους οποίους σήμερα συμμετέχουν στην κυβέρνηση, είχαν μιλήσει και για οργανωμένο οικολογικό έγκλημα με την καταστροφή τοπίου ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους από την υπερδόμηση που θα προκαλούνταν.
Η ειρωνεία της υπόθεσης είναι ότι τώρα, με το χωροταξικό σχέδιο της σημερινής κυβέρνησης, η δόμηση κατοικιών σε ξενοδοχειακά οικόπεδα επιτρέπεται, οι οικολόγοι καταγγέλλουν τη ρύθμιση ως καταστροφική για το περιβάλλον αλλά οι σημερινοί υπουργοί και υφυπουργοί μάλλον έχουν ξεχάσει τι ακριβώς έλεγαν το 2004. Ασε που και ο κ. Στέγγος θα χτίσει με την ησυχία του τις εξοχικές κατοικίες στην περιοχή και θα καταστρέψει το φυσικό τοπίο με την άδεια του νόμου, χωρίς τις παράπλευρες απώλειες άλλων βουλευτών.
Μετά τις εκλογές του 2004 στενοί συνεργάτες του προέδρου του ΠαΣοΚ έλεγαν ότι ως την ημέρα της τροπολογίας η διαφορά Νέας ΔημοκρατίαςΠαΣοΚ «παλευόταν» και αυτή η υπόθεση οδήγησε στο άνοιγμα της ψαλίδας και στην ευρεία νίκη της Νέας Δημοκρατίας. Πρόκειται σαφώς για υπερβολή αφού ο κ. Κ.Καραμανλής θα κέρδιζε σίγουρα τις εκλογές του 2004, αλλά σίγουρα ο χειρισμός του θέματος έπαιξε ρόλο στην κοινή γνώμη. ▅ Η ανακάλυψη της Αμερικής
Μετά την αποτυχία του εγχειρήματος στο Πόρτο Καρράς ο κ. Στέγγος θέλησε να χτίσει το δικό του αμερικανικό όνειρο και να ξεφύγει από τα στενά ελληνικά πλαίσια, να κατακτήσει τον Νέο Κόσμο και να βρεθεί πολύ πάνω από τους συναδέλφους του των μεγάλων τεχνικών εταιρειών κάνοντας το μεγάλο άλμα στην καριέρα και στη ζωή του.
Ηδη από το 1999 η Τεχνική Ολυμπιακή είχε εξαγοράσει την εισηγμένη στον δείκτη Νasdaq οικιστική εταιρεία Νewmark Ηomes και έναν χρόνο αργότερα την, επίσης εισηγμένη στον Νasdaq, Εagle Ηomes. Ο δύο θυγατρικές συγχωνεύονται δημιουργώντας την Τechnical Οlympic USΑ (ΤΟUSΑ) και αργότερα (τον Νοέμβριο του 2004, μετά το φιάσκο της τροπολογίας) οι μετοχές της εισάγονται στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Είναι η εποχή της μεγάλης οικιστικής έκρηξης στις ΗΠΑ, στην οποία ο όμιλος επενδύει. Το φιλόδοξο σχέδιο με κωδικό «55 Δρόμοι» (Route 55) θέλει την εταιρεία του κ. Στέγγου να γίνεται μία από τις πέντε μεγαλύτερες εταιρείες οικιστικών αναπτύξεων των ΗΠΑ σε διάστημα πέντε ετών, γι΄ αυτό και τα δύο πεντάρια στον τίτλο.
Αμέσως προχωρεί σε σειρά εξαγορών μικρότερων εταιρειών οικιστικών αναπτύξεων της Αμερικής, όπως η Μasonry Ηomes (με δραστηριότητα στις Πολιτείες του Μέριλαντ και της Πενσυλβανίας), η DS Ware Ηomes (στη Φλόριδα), και χτίζει σπίτια σε εννέα Πολιτείες της Αμερικής, κυρίως σε Φλόριδα, Τέξας, Δυτικές Πολιτείες και τη λεγόμενη Μid- Αtlantic. Στο τέλος του 2004 τα έσοδα της ΤΟUSΑ ξεπερνούν τα 2,1 δισ. δολάρια, ενώ έχει παραγγελίες για την κατασκευή 5.500
νέων κατοικιών σε όλη την Αμερική. Την επόμενη χρονιά ο κ. Στέγγος παίρνει μια επιχειρηματική απόφαση που έμελλε να αποδειχθεί καταστροφική για την ΤΟUSΑ και την Τεχνική Ολυμπιακή.
Μέσω κοινοπρακτικού σχήματος απέκτησε αντί 857 εκατ. δολαρίων την Τranseastern Ρroperties, τότε 37η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής κατοικιών και ιδιοκτήτρια 22.000 οικοπέδων στη Φλόριδα. Η εκτόξευση της ΤΟUSΑ ήταν προσωρινή: ο κ. Στέγγος έκανε πολύ μεγάλο άνοιγμα χωρίς να υπολογίσει ούτε τα δικά του περιθώρια ούτε και τις αντοχές της κτηματαγοράς στις ΗΠΑ, αφού τα πρώτα σημάδια κάμψης είχαν ήδη αρχίσει να εμφανίζονται στα τέλη του 2004.
Στο τέλος του 2005 έφθασε να έχει τζίρο 2,5 δισ. δολάρια, καθαρά κέρδη 220 εκατ. δολάρια και ανεκτέλεστο υπόλοιπο 10.000 σπίτια. Ομως η ΤΟUSΑ φορτώθηκε και τα περιβόητα «επισφαλή δάνεια των φτωχών» (subprime loans) που σε συνδυασμό με την ύφεση στη στεγαστική αγορά της Φλόριντας έφεραν την κατάρρευση. Στα τέλη του 2006 η Τranseastern αντιμετώπισε μέγα πρόβλημα στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών της (συνολικά 675 εκατ. δολάρια), ενώ οι πωλήσεις κατοικιών μειώθηκαν δραματικά.
Η Deutsche Βank Τrust Company Αmerica, ως εκπρόσωπος των δανειστών της Τranseastern, ζήτησε την καταβολή των οφειλομένων. Ηταν το πρώτο από μία σειρά καίριων πληγμάτων στο «ντόμινο» για την Τechnical Οlympic USΑ. Οι υπέρογκες υποχρεώσεις, η κακή εκτίμηση της κρίσης των στεγαστικών δανείων και η ύφεση στην αμερικανική αγορά ακινήτων λειτούργησαν ως χιονοστιβάδα για τον Κωνσταντίνο Στέγγο και την εταιρεία του.
Τα κέρδη μετατράπηκαν σε ζημιές 817 εκατ. δολαρίων, οι υποχρεώσεις έφθασαν στο ποσό-ρεκόρ των 1,6 δισ. δολαρίων, η ΤΟUSΑ ετέθη από τον Δεκέμβριο του 2007 εκτός συναλλαγών στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης αφού προηγουμένως η μετοχή είχε καταρρεύσει πέφτοντας στα 0,12 δολάρια από τα υψηλά των 11,37 δολαρίων.
▅ Το ζοφερό μέλλον
Για να διασωθεί ο κ. Στέγγος πούλησε αρκετές συμμετοχές και μεγάλο μέρος από τα 90.000 οικόπεδα που διέθετε. Τον περασμένο Φεβρουάριο κατατέθηκε αίτηση για την υπαγωγή της εταιρείας στο άρθρο 11 του Πτωχευτικού Δικαίου των ΗΠΑ, το δικό μας άρθρο 44.
Ο τελικός απολογισμός της ζημιάς που θα υποστεί ο όμιλος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και από το κατά πόσο θα επιτευχθεί μερική ή ολική μετατροπή του δανεισμού της σε μετοχικό κεφάλαιο, κατά πόσο δηλαδή θα μπορέσει να κεφαλαιοποιήσει μέρος ή το σύνολο των δανείων της.
Πάνω από το 85% των εργασιών της πραγματοποιούνταν στις ΗΠΑ, η κερδοφορία εξανεμίστηκε και οι ζημιές στο εννεάμηνο του 2007 έφθασαν τα 550 εκατ. ευρώ.
Τι θα κάνει τώρα ο κ. Στέγγος; Αυτό που έκανε παλαιότερα, δηλαδή στροφή στην ελληνική πραγματικότητα με τεχνικά έργα μέσω της θυγατρικής Μοχλός, που όμως παλεύει να τη διατηρήσει στη μεγάλη κατηγορία εν όψει της επανάκρισης πτυχίων, εξοχικά στο Πόρτο Καρράς και μαρίνες, συν ολίγα Βαλκάνια.
