ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ: Άγγελος Σκορδάς ΓΡΑΦΟΥΝ: Ανδρέας Αγγελόπουλος, Βελίκα Καραβάλτσιου, Μαρία Κρουστάλη, Πέτρος Κωνσταντινίδης, Παναγιώτης Σωτήρης, Γιώργος Φωκιανός Μαζί με την (ανεπίσημη προς το παρόν) έναρξη της προεκλογικής περιόδου έχει αναζωπυρωθεί η συζήτηση για τη μεσαία τάξη και την εκπροσώπησή της από το πολιτικό προσωπικό της χώρας. Ποια είναι όμως η μεσαία τάξη για την οποία γίνεται τόσος λόγος; Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα (Ιανουάριος 2023) στοιχεία της Metron Analysis, στη μεσαία τάξη αυτοτοποθετείται το 44% του ερωτώμενου πληθυσμού, ενώ το 30% επιλέγει τον προσδιορισμό «μικρομεσαίος». Συνολικά, λοιπόν, στην ευρύτερη μεσαία τάξη αυτοπροσδιορίζεται το 74% του πληθυσμού (τρεις στους τέσσερις). Συγκεκριμένα, στην ευρύτερη μεσαία τάξη τοποθετεί τον εαυτό του το 72% των ανδρών (30% μικρομεσαίοι, 42% μεσαία τάξη) και το 75% των γυναικών (30% μικρομεσαίοι, 45% μεσαία τάξη). Η ταυτότητα της μεσαίας τάξης Την ταυτότητα του μικρομεσαίου ή της μεσαίας τάξης υιοθετούν οι δημόσιοι υπάλληλοι σε ποσοστό 85% (29% μικρομεσαίοι, 56% μεσαία τάξη), το 80% (33% μικρομεσαίοι, 47% μεσαία τάξη) των ελεύθερων επαγγελματιών και εργοδοτών, το 79% (35% μικρομεσαίοι, 44% μεσαία τάξη) των φοιτητών και σπουδαστών, οι ιδιωτικοί υπάλληλοι σε ποσοστό 74% (35% μικρομεσαίοι, 39% μεσαία τάξη), το 73% (24% μικρομεσαίοι, 49% μεσαία τάξη) των συνταξιούχων, το 72% (32% μικρομεσαίοι, 40% μεσαία τάξη) των νοικοκυρών, το 60% (33% μικρομεσαίοι, 27% μεσαία τάξη) των ανέργων και οι γεωργοί και κτηνοτρόφοι σε ποσοστό 17% (3% μικρομεσαίοι, 14% μεσαία τάξη). Επιπλέον, στους μικρομεσαίους και στη μεσαία τάξη αυτοτοποθετείται το 45% (21% μικρομεσαίοι, 25% μεσαία τάξη) όσων έχουν ένα βασικό επίπεδο εκπαίδευσης, το 75% (35% μικρομεσαίοι, 40% μεσαία τάξη) όσων έχουν ολοκληρώσει τη μέση εκπαίδευση και το 78% (28% μικρομεσαίοι, 50% μεσαία τάξη) όσων έχουν λάβει ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση. Τέλος, εκεί δηλώνει πως ανήκει και το 75% (33% μικρομεσαίοι, 42% μεσαία τάξη) της Generation Ζ (17-25 ετών), το 70% (32% μικρομεσαίοι, 38% μεσαία τάξη) των Millennials (26-41 ετών), το 77% (32% μικρομεσαίοι, 45% μεσαία τάξη) της Generation X (42-57 ετών), το 73% (27% μικρομεσαίοι, 46% μεσαία τάξη) των Boomers (58-76 ετών) και το 69% (17% μικρομεσαίοι, 52% μεσαία τάξη) της Silent Generation (77+ ετών). Το 30% των φορολογουμένων Εύκολα γίνεται αντιληπτό πως η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών επιλέγει να ταυτιστεί με την ευρύτερη μεσαία τάξη. «Αυτό προκύπτει από διαχρονικές κοινωνιολογικές έρευνες. Η αυτοτοποθέτηση στη μεσαία τάξη επιτάθηκε στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, επειδή η τάξη αυτή επιβαρύνθηκε φορολογικά» επισημαίνει μιλώντας στο «Βήμα» ο Δημήτρης Σωτηρόπουλος, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Οσο αναπαράγεται το αφήγημα ότι η μεσαία τάξη ήταν η κύρια αδικημένη της κρίσης τόσο περισσότεροι θα θέλουν να αυτοτοποθετούνται σε αυτή» συνεχίζει. Πάντως, «με βάση έρευνες του (πρώην υπουργού) Τάσου Γιαννίτση σε πρωτογενή φορολογικά στοιχεία, χωρίς να υπολογίζεται η φοροδιαφυγή, η μεσαία τάξη αποτελεί περίπου το 30% των φορολογουμένων» προσθέτει ο καθηγητής. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου «Η μεσαία τάξη στην Ελλάδα την εποχή των μνημονίων» (2018, εκδόσεις Θεµέλιο) Βάλια Αρανίτου χωρίζει τη μεσαία τάξη σε τρεις κατηγορίες: (α) τη μικροαστική τάξη (ιδιοκτήτες μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων), (β) τους «καριερίστες» (μισθωτοί υπάλληλοι πανεπιστημιακής εκπαίδευσης που ανεβαίνουν τις εταιρικές και γραφειοκρατικές ιεραρχίες) και (γ) τους επαγγελματίες («μορφωμένα» συλλογικά οργανωμένα επαγγέλματα, γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί κ.ο.κ.). Με βάση τα στοιχεία της τελευταίας ετήσιας έκθεσης του Πληροφοριακού Συστήματος του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης «ΕΡΓΑΝΗ», προκύπτει πως ο διάμεσος μισθός (δηλαδή η αμοιβή που λαμβάνει ο εργαζόμενος που βρίσκεται μισθολογικά πάνω από το 50% του εργατικού δυναμικού και κάτω από το υπόλοιπο 50%) για το 2022 υπολογίζεται γύρω στα 922 ευρώ. Επομένως, με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην «πραγματική» μεσαία τάξη ανήκουν όσοι λαμβάνουν ένα μηνιαίο εισόδημα που κυμαίνεται γύρω από αυτό το ποσό. Ωστόσο, βάσει του κόστους ζωής, είναι αμφίβολο κατά πόσο ένας τέτοιος μισθός ανταποκρίνεται στο βιοτικό επίπεδο της μεσαίας τάξης.
