Η απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τα social media σε παιδιά κάτω των 15 είναι σωστή. Απλώς δεν είναι αρκετή. Οχι γιατί δεν θα εφαρμοστεί (όπως ο αντικαπνιστικός νόμος που πήρε καμιά δεκαετία για να ισχύσει πραγματικά) αλλά επειδή το πρόβλημα του εθισμού δεν αρχίζει στα 12 ή στα 13. Γεννιέται νωρίτερα, μέσα στο ίδιο το σπίτι, όταν ένα παιδί κάθεται δίπλα σε έναν γονιό που σκρολάρει αμίλητος μεσημέρι, βράδυ, στο τραπέζι, στο κρεβάτι, μέσα στο αυτοκίνητο καθώς οδηγεί. Ο μικρός αντιγράφει τον μεγάλο, πάντα και στα πάντα. Δεν ανακαλύπτει το TikTok μόνος του. Η ευθύνη για τον εθισμό, τον πραγματικό, τον σωματικό, αυτόν που επιδρά εις βάθος στην ψυχική υγεία, ανήκει πρώτα σε αυτούς που σχεδίασαν τις πλατφόρμες για να μην αφήνουν τον χρήστη να φύγει. Το infinite scroll δεν είναι τυχαίο. Ο αλγόριθμος δεν είναι αθώος.
Και η Meta και η Google (που, περιέργως, το YouTube παραμένει εκτός της ελληνικής ρύθμισης) ξέρουν ακριβώς τι κάνουν και γιατί το κάνουν. Τα δισεκατομμύρια που κερδίζουν δεν προέρχονται από την ικανοποίηση του χρήστη, αλλά από την αδυναμία του να σταματήσει.
Οι μεγάλοι είναι όμως πάντα εκείνοι που καθορίζουν τη συμπεριφορά των μικρών και όχι μόνο στα social media ή/και το Διαδίκτυο. Η ενδοοικογενειακή βία δεν αρχίζει από τα παιδιά. Το bullying δεν εμφανίστηκε από μόνο του στις αυλές των σχολείων, αλλά αντιγράφεται από τα σπίτια, τις δουλειές, τις τηλεοράσεις, από τον τρόπο που οι μεγάλοι μιλούν για τους άλλους ή ενεργούν εις βάρος άλλων. Η παρανομία δεν είναι εφηβική διαταραχή. Είναι ένα σύστημα που τα παιδιά βλέπουν να λειτουργεί και ενίοτε να ανταμείβεται με πολιτικά αξιώματα.
Σε όλα αυτά υπάρχει κοινός παρονομαστής: ο μεγάλος. Ο ενήλικας. Τα παιδιά, αν δεν τα «χαλάσεις», κάνουν μόνο 6-7 προσπαθώντας να μας δείξουν πώς να τα αντιγράψουμε εμείς για να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Εστω και με αμήχανο και ταλαιπωρημένο πρωθυπουργικό ύφος.
Για να δουλέψει οποιαδήποτε ρύθμιση, πρέπει να φτάσει εκεί που δημιουργείται το πρόβλημα: στις εταιρείες που το σχεδίασαν κερδοφόρα, και στους ενήλικες που το μετέτρεψαν σε μια καθημερινή κανονικότητα. Η Ελλάδα με την απόφασή της να απαγορεύσει τις συγκεκριμένες πλατφόρμες κάνει ένα βήμα, ενώ η ΕΕ έχει αρχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση έστω και αργά, με αντιδράσεις και με lobbying που δεν κρύβεται πια.
Οι μικροί θα έχουν κέρδος από την απόσταση από τους ψεκ του Facebook και την εμπορευματοποίηση του Instagram. Αρκεί να μη μεταφερθούν στο X που δεν εντάσσεται στις απαγορευμένες πλατφόρμες. Γιατί όταν θα πέσουν πάνω στον Αδωνι, τον Πολάκη και τους στρατούς τους, θα ξεχάσουν μέχρι και το 6-7.
