Το περιστατικό με το drone στη Λευκάδα, σε συνδυασμό με το κατά πόσο οι ειδικοί του υπουργείου Εθνικής Αμυνας μπορούν να «αποκωδικοποιήσουν» τις όποιες πληροφορίες που αυτό ενδεχομένως παρέχει, θέτει επιτακτικά το ερώτημα των στρατιωτικών επενδύσεων και δη σε στρατιωτικές τεχνολογίες/λογισμικό. Το ερώτημα λαμβάνει χώρα σε ένα ευμετάβλητο διεθνές περιβάλλον. Ο Tραμπ πιέζει τους (ευρωπαίους) συμμάχους του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις στρατιωτικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2035, με τη λογική ότι μέχρι και σήμερα το ΝΑΤΟ έχει ωφεληθεί «ανέξοδα» (sic) από τη στρατιωτική «προστασία» των ΗΠΑ.
Σήμερα οι στρατιωτικές δαπάνες στην Ελλάδα αντιστοιχούν στο 3% του ΑΕΠ, σε σχέση με το 2,3% του ΑΕΠ στη Γερμανία, το 2% του ΑΕΠ στη Γαλλία και το 1,9% του ΑΕΠ στην Ιταλία.
Πώς πρέπει λοιπόν να χρηματοδοτηθούν οι επιπλέον δαπάνες; Θα δώσω βαρύτητα στον εξωτερικό δανεισμό. Οι αγορές δύσκολα θα δανείσουν τις χώρες του ΝΑΤΟ με μικρότερο (από το σημερινό) επιτόκιο, εκτός εάν καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη. Θα μπορούσαν λοιπόν οι χώρες του ΝΑΤΟ να εκδώσουν ομόλογα με ρήτρα ΑΕΠ: όσο λοιπόν η ανάπτυξη αυξάνεται (μειώνεται) τόσο περισσότερο αυξάνεται (μειώνεται) το επιτόκιο που προσφέρουν στους διεθνείς δανειστές. Οταν όμως το ΔΝΤ εκτιμά για την Ευρωζώνη ανάπτυξη 1,1% το 2026 και 1,2% το 2027 σε σχέση με το υψηλότερο 1,4% του 2025, οι αναγνώστες/αναγνώστριες αντιλαμβάνονται ότι δύσκολα τα ομόλογα άμυνας με ρήτρα ΑΕΠ θα προσελκύσουν επενδυτές.
Υπάρχει, όμως, καλύτερη λύση. Πρόσφατη ανάλυση του Paolo Surico από το London Business School κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι στρατιωτικές δαπάνες οδηγούν σε αύξηση του ΑΕΠ για δύο έτη, με περαιτέρω θετικές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, οι οποίες προέρχονται από τις στρατιωτικές δαπάνες σε Ερευνα και Τεχνολογία (Research & Development, βλέπε R&D).
Αυτό με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι χώρες του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να εκδώσουν ομόλογα άμυνας με ρήτρα R&D. Με άλλα λόγια, θα προσφέρουν υψηλότερο επιτόκιο όσο αυξάνονται οι στρατιωτικές δαπάνες σε R&D. Καθώς, λοιπόν, οι θετικές συνέπειες του R&D στην ανάπτυξη λειτουργούν σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, τα συγκεκριμένα ομόλογα θα προκαλέσουν το ενδιαφέρον σοβαρών και μακροπρόθεσμων επενδυτών αντί επενδυτών με κερδοσκοπικές βλέψεις!
Το κόστος δανεισμού των χωρών του ΝΑΤΟ θα μπορούσε μάλιστα να κινηθεί σε επίπεδο μικρότερο του σημερινού εάν όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ προχωρήσουν ταυτόχρονα σε έκδοση ομολόγων άμυνας με ρήτρα R&D. Με άλλα λόγια, οι επενδυτές θα δώσουν «ψήφο εμπιστοσύνης» λόγω πληθώρας επιλογών. Και τούτο επειδή οι επενδυτές θα έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν το ρίσκο του χαρτοφυλακίου τους προχωρώντας σε αγορά ομολόγων άμυνας από όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ αντί να «εκτεθούν» στην αγορά ομολόγων μόνο από μία χώρα-εκδότη!
Ο κ. Κώστας Μήλας είναι καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο University of Liverpool.
