«Τι παράξενο πράγμα να συμβαίνει σ’ ένα μικρό αγόρι. Να μεγαλώνει». Η φράση του Tζορτζ Οπεν, όπως τη μετέφερε ο Πολ Οστερ, ακούγεται λιγότερο ως στοχασμός και περισσότερο ως διάγνωση. Το γήρας μοιάζει με ξένο σώμα που εγκαθίσταται σιγά-σιγά εκεί όπου κάποτε υπήρχε μόνο η αδιάκοπη αρχή. Εξήντα έξι χρόνια. Μια συσσώρευση εμπειριών στην οποία όσα έχουν ήδη συμβεί εμφανίζονται βαρύτερα από όσα απομένουν να συμβούν, σαν να έχει μετατοπιστεί το κέντρο βάρους της ζωής προς τα πίσω.
Κι όμως, η ζωή επιμένει να εισβάλλει με τρόπους κωμικοτραγικούς. Ζάλη από φάρμακα. Οραση που θολώνει. Ακοή που χάνει τις λεπτές αποχρώσεις. Το σώμα παύει να είναι διάφανο όχημα και γίνεται αντικείμενο. Μηχανή με φθορές.
Ο Ντέιβιντ Σιλντς προτείνει να το αντιμετωπίσουμε σαν κάτι αστείο, σαν κατασκευή. Ισως γιατί το χιούμορ είναι η τελευταία μορφή αξιοπρέπειας όταν η ύλη αρχίζει να διαπραγματεύεται μόνη της με τον χρόνο.
Η περίφημη ατάκα της Μπέτι Ντέιβις, «τα γεράματα δεν είναι για τους χέστ@@ες», λέει μόνο τη μισή αλήθεια. Ούτε η παιδική ηλικία είναι για παιδιά.
Το παιδί ζει μέσα σε έναν χρόνο χωρίς προοπτική τέλους, έναν χρόνο που ανανεώνεται αδιάκοπα, σαν να ανοίγει κάθε πρωί ο κόσμος για πρώτη φορά. Ο Ερμής κατοικεί ακόμη σε αυτή την παραδείσια επανάληψη της αρχής. Ολα αρχίζουν. Και ξαναρχίζουν. Και δεν υπάρχει λόγος να αναρωτηθεί γιατί.
Εγώ όμως αναρωτιέμαι. Πού βρίσκεται εκείνο που με κατασκεύασε; Στην κληρονομικότητα, στον περίγυρο, σε κάποιο τυχαίο συμβάν που λειτούργησε σαν μήτρα; Ο Ναμπόκοφ μιλούσε για ένα υδατογράφημα που γίνεται ορατό μόνο όταν φωτιστεί από τη σωστή γωνία.
Και ύστερα έρχεται το μελάνι της ζωής. Σέπια, μαύρο, κυανό, τεφρό, βαθυπράσινο. Στρώσεις εμπειρίας που δεν σβήνονται αλλά απορροφώνται, όπως το χαρτί απορροφά το υγρό ώσπου να γίνει ένα με αυτό.
Κοιτάζω τον ήλιο και νιώθω ότι με άρπαξε, σαν να είμαι ακόμη εκείνο το μικρό αγόρι που δεν κατάλαβε πότε άρχισε να συμβαίνει αυτό το παράξενο πράγμα. Αυτό το θαύμα.
Ισως γι’ αυτό οι μεγάλοι μυστικοί δεν μιλούσαν για αποκαλύψεις αλλά για εγρήγορση. «The world is charged with the grandeur of God» έγραψε ο Χόπκινς, σαν να υπαινισσόταν ότι το ιερό δεν επεμβαίνει εκτάκτως αλλά εμποτίζει διαρκώς το πραγματικό. Ετσι και η ζωή όταν μεγαλώνεις μοιάζει με μια παρατεταμένη άνω τελεία.
Το θαύμα τότε δεν έρχεται ούτε φεύγει. Παραμένει ως λεπτή, αδιάκοπη ένταση, μέσα στην οποία επιτρέπεται να υπάρχουμε για λίγο, αρκετά ώστε να το υποψιαστούμε και να σωπάσουμε.
