«Ακόμη και στον άντρα υπάρχει, νομίζω, η μητρότητα, σωματική και πνευματική»
Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Γράμματα σ’ έναν νέο ποιητή
Τις μακρές περιόδους που δεν γράφεις μην τις ελεεινολογείς. Κι ούτε να οικτίρεις τον ακαμάτη. Δουλεύει εντατικά για σένα. Δεν το κατάλαβες; Οπως ο δύτης στρώνει χαλί στη βάση του μόλου προτιμώντας τα αμμουδερά κομμάτια του βυθού σου. Μη φανταστείς εργάτη ταπεινό αυτόν τον υπερφίαλο βυθοκόρο. Κοίτα πώς αναδύεται στην επιφάνεια λουσμένος φως αυτός ο Ποσειδώνας του έργου σου. Πρόσεξε τις χορεύτριες στους αφρούς των ημερών σου. Τις γραίες της εξουθενωμένης γλώσσας σου.
Το έργο δεν δικαιολογείται επειδή διευκολύνει τον ελλιμενισμό και τις πλαγιοδετήσεις των υπερωκεανίων. Μάλλον καταστρέφεται η αρχική σύλληψη ενός κρυστάλλινου παλατιού δίπλα στα ναυάγια. Το πρόγραμμα δεν ήταν τελεσφόρο. Στρατηγικός εταίρος σου υπήρξε ο Θεός, όχι το όφελος και το φθόριο στις μαρκίζες των τελωνείων.
Κόβει τους πάγους της Ανταρκτικής του μυαλού σου το καράβι με τρόπο κωμικό. Οπως τα μεγάλα ψαλίδια της χαρτοκοπτικής ξεχωρίζουν τις πόρτες από τα παράθυρα στο επίπεδο χαρτόνι ενός κατά νου σπιτιού.
Ακολουθούν τη διακεκομμένη γραμμή-«οδηγό» αυτού που δεν θα χαρεί τη στερεομετρία. Κανείς δεν θα κατοικήσει το κουκλόσπιτο, ο θάνατος μόνο θα το ανοίξει και θα το κλείσει σαν φυσαρμόνικα. Μην παριστάνεις τον μόδιστρο που κόβει τα πατρόν, ούτε τον πολεοδόμο σε έναν τόπο μιας και μοναδικής διάστασης. Είναι άρραφο το ποίημα και αγεωμέτρητο. Κάθεται στον βράχο ακίνητο και εποπτεύει Ακαδημία και τηβέννους. Υστερα, ορμηνευμένο από το τίποτα πετά.
Το ξέρεις πως είσαι κύριος μόνο στα χαρτιά; Στα χαρτιά αναγείρεις τις πολιτείες σου και οι χάρτες όπου σημειώνονται οι μεγαλοπρέπειές σου διαλύονται μόλις τους παρασύρει ο αέρας στα ανοιχτά. Η επαφή με το υγρό στοιχείο τούς αποσυνθέτει και ύστερα παρατηρείς νησιά από χαρτιά που εξαφανίζονται. Επιπλέουν όμως ακολουθώντας το ρεύμα της ζωής. Στην αντίπερα όχθη της νήσου που δεν τη διακρίνεις, η θάλασσα δεν θα ξεβράσει τίποτα. Ούτε τα υπερπόντια ξύλα που ταξίδεψαν με τα οστά του Φληβά. Κανένα συνοδευτικό του στόλου σου, τίποτα. Πλαστικά και πίσσες! Εσύ μπορείς να τα ονομάσεις όπως θέλεις, δεν παύουν όμως να είναι αποβράσματα δωματίου. Ολα επιτρέπονται σε καιρό διακοπών μπροστά στη θάλασσα, όταν την αφέλεια της γοργόνας δικαιολογεί ο πόθος της για τον Μεγαλέξανδρο.
Φυλάττει η διαίρεση τα διαιρούμενα και από τα εξ ων συνετέθης κάθε φορά αναδεικνύονται τα δώρα του Πρωτέα. Πληρούται αυτό που δεν εφάνη και καταφθάνει απροετοίμαστο πανάκι στο πέλαγο. Συλλογίστηκες ποτέ τι προσφέρει η σχόλη στη διαταραχή της προσωπικότητάς σου; Αντιλαμβάνεσαι τη μια κατάσταση. Την άλλη πώς την αντιμετωπίζεις, που και η ίδια δεν ξέρει τον κόσμο της; Μην ισχυριστείς ότι καταλαμβάνεσαι από νόσο. Το γράμμα σε αρρωσταίνει, όχι η μάνα σου.
Φάντασμα του εαυτού σου. Φυσάει έξω. Μέσα εσύ καταρτίζεις τα φωνήεντα της γλώσσας της. Υπάρχει μια θέληση σε όλα αυτά που δεν φτάνει τις λέξεις σου. Το σπουδαιότερο θα ήταν να την απολύσεις.
Χωρίς βοηθήματα να περνάς ένα-ένα τα παραπετάσματα των καλαμιών σουραυλίζοντας σε ντο ελάσσονα με τις πνοές των ευεργετών σου σαν να διέρχονται εν ριπή φιλαρμονικές αγγέλων. Να μη μεγαλώνεις πολλαπλασιάζοντας δήθεν την πρώτη αιτία αρκούμενος στο εναρκτήριο λάκτισμα. Να μη χαθείς στο ανθρώπινο δάσος. Αφού το βλέπεις το τυχάρπαστο, γιατί δεν διώχνεις μακριά τη φρικτή βεβαιότητα της πολεοδομίας;
Ερπει ήδη το φίδι του Ασκληπιού στους ακάνθους και απ’ τα μαρμάρινα ακροκέραμα της Ακαδημίας φερμάρει τους ποιητές ο αετός του Διός.
Γι’ αυτό μην ξεχνάς: «Αυτό που ονομάζουμε υστεροφημία είναι η υστεροφημία του έργου». Αλλά πρέπει να διαβάσεις πολύ. Ο Προυστ, για παράδειγμα, να υπάρχει στο προσκεφάλι σου. «Είναι τα πάθη μας που σχεδιάζουν τα βιβλία μας, η ενδιάμεση ανάπαυλα που τα γράφει». Αυτό θα σου θυμίζει σε όλη σου τη ζωή.
Οσο για εμένα, πώς να μη συμφωνώ με τον γερο-Πάουντ; Τον ρωτάει ο Παζολίνι στη γνωστή συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στα ελληνικά στη «Lifo». Του λέει ο Παζολίνι: Θέλω να διαβάσω δύο στίχους για τη ζωή σας, τους οποίους γράψατε στα «Κάντος της Πίζας», και μάλιστα σε μια πολύ οδυνηρή περίοδο της ζωής σας:
«Ο νεαρός Δουμάς κλαίει γιατί ο νεαρός Δουμάς έχει δάκρυα…».
Σκεφτόσασταν τον εαυτό σας, σε μεγαλύτερη ηλικία, όταν γράψατε τον «νεαρό Δουμά»; Και ο Πάουντ απαντά:
«Οχι, όταν ήμουν νέος, δεν σκεφτόμουν τον εαυτό μου. Σε ένα από τα “Κάντος της Πίζας” έγραψα επίσης: tard, tres tard je t’ai connue, la tristesse. Αργά, πολύ αργά, σε γνώρισα θλίψη».
Πηγή: library.ctstate.edu
