Δύο σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις που εξακολουθούν να πλήττουν περισσότερες από 360.000 επιχειρήσεις-νομικά πρόσωπα, ανεξαρτήτως μορφής και τζίρου, αναμένεται να επανεξετάσει το υπουργείο Οικονομικών από μηδενική βάση το επόμενο διάστημα.
Πρόκειται για το μνημονιακό μέτρο που εφαρμόζεται σε ετήσια βάση και ακούει στο όνομα «τέλος επιτηδεύματος», αλλά και την προκαταβολή φόρου που υπολογίζεται με ένα υψηλότατο ποσοστό. Μάλιστα το μέτρο της προκαταβολής φόρου δεν αφορά μόνο τα νομικά πρόσωπα (ΑΕ, ΕΠΕ, ΟΕ, ΕΕ, ΙΚΕ κ.λπ.), αλλά και τους ελεύθερους επαγγελματίες, με διαφοροποιήσεις στο ποσοστό υπολογισμού.
Κόστος και σενάρια
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος της Κυριακής», το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης εξετάζει το δημοσιονομικό κόστος και τα σενάρια για σταδιακή μείωση ή ακόμη και πλήρη κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, καθώς επίσης και να προχωρήσει σε σημαντική «διόρθωση» των ποσοστών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της προκαταβολής φόρου που επιβάλλεται κάθε χρόνο στους πάσης φύσεως επαγγελματίες και επιχειρήσεις, εφόσον φυσικά εμφανίζουν κέρδη.
Οπως αναφέρει στο «Βήμα» αρμόδιος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών, «η αρχή της πλήρους κατάργησης του τέλους επιτηδεύματος έγινε στους ελεύθερους επαγγελματίες με το άρθρο 3 του φορολογικού νόμου 5162/5-12-2024, όπου μπήκε τέλος στην επιβολή του περιβόητου αυτού φόρου σε φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Ο φόρος αυτός είχε επιβληθεί με νόμο του 2011 και καταργήθηκε 13 χρόνια μετά για τη συγκεκριμένη κατηγορία φορολογουμένων».
Σταθερό ποσό
Ωστόσο, παραμένει η ισχύς του για τα νομικά πρόσωπα και αυτό έρχεται τώρα να επανεξετάσει το υπουργείο Οικονομικών. Το τέλος επιτηδεύματος ισοδυναμεί με εφάπαξ καταβολή ενός πρόσθετου, ετήσιου φόρου, ανεξαρτήτως των λογιστικών αποτελεσμάτων (κέρδη ή ζημιές) που προκύπτουν για τις νομικές οντότητες, χωρίς βάση υπολογισμού ή συντελεστές, αλλά με σταθερό ποσό και με ορισμένα πληθυσμιακά κριτήρια, με συνυπολογισμό και του αριθμού των υποκαταστημάτων ή εγκαταστάσεων που διαθέτουν και λειτουργούν πέραν της έδρας.
Συγκεκριμένα, για τα νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες κερδοσκοπικού χαρακτήρα ισχύουν τα εξής: Οταν η έδρα τους είναι σε τουριστικούς τόπους (όπως αυτοί καθορίζονται αρμοδίως) και σε πόλεις, κωμοπόλεις ή χωριά με πληθυσμό έως 200.000 κατοίκους, το τέλος ορίζεται σε 800 ευρώ ετησίως, ενώ όταν η έδρα τους βρίσκεται σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους, το τέλος ανέρχεται σε 1.000 ευρώ ετησίως. Επίσης, για κάθε υποκατάστημα ή επαγγελματική εγκατάσταση το τέλος ορίζεται σε 600 ευρώ ετησίως. Τα αντίστοιχα τέλη επιτηδεύματος για αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες είναι 400, 500 και 300 ευρώ ετησίως.
Η επιβάρυνση
Μία ακόμη αδικία που ισχύει είναι ότι το τέλος επιτηδεύματος δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδα των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων και αυτό γιατί, αν αφαιρούνταν από τα ακαθάριστα έσοδα, τότε η τελική φορολογική επιβάρυνση για την επιχείρηση θα ήταν μικρότερη και άρα το κράτος θα ελάμβανε λιγότερα από όσα είχε υπολογίσει.
Συνεπώς, το τέλος επιτηδεύματος καταβάλλεται και μειώνει ξεκάθαρα τα λογιστικά κέρδη του νομικού προσώπου ή αυξάνει τις λογιστικές ζημιές, ως πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση, αφού δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδά του.
Αυτά όλα πρόκειται να εκλείψουν από το 2027, καθώς τότε αναμένεται να μειωθεί σημαντικά ή ακόμη και να καταργηθεί πλήρως το τέλος επιτηδεύματος. Σε αυτό θα βοηθήσει το γεγονός της διεξαγωγής εκλογών το δεύτερο τρίμηνο του επόμενου έτους και θα έχει προηγηθεί η ΔΕΘ του 2026, όπου αναμένεται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης να προχωρήσει στις σχετικές εξαγγελίες για προφανείς λόγους. Κατά τη διάρκεια της ΔΕΘ του 2026 αναμένεται να ανακοινωθεί και η μείωση του ποσοστού της προκαταβολής φόρου για νομικά πρόσωπα και ελεύθερους επαγγελματίες.
O… αστερίσκος
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Πρωθυπουργού σε πρόσφατη συνέντευξή του, όπου είπε μεταξύ άλλων τα εξής: «Οι επιχειρήσεις έχουν κέρδη έστω και με μειωμένους φορολογικούς συντελεστές, μπορούν τελικά να εισφέρουν περισσότερο στον κρατικό προϋπολογισμό. Εισπράττουμε πια και από τον φόρο εισοδήματος επιχειρήσεων πολύ περισσότερα από αυτά τα οποία εισπράτταμε πριν», για να προσθέσει με νόημα ότι «για το ζήτημα της προκαταβολής κρατήστε έναν αστερίσκο να με ξαναρωτήσετε του χρόνου (σ.σ. το 2026)».
Το μέτρο της προκαταβολής φόρου, που ισχύει από το 1994 και αυξήθηκε ως ποσοστό την περίοδο της οικονομικής κρίσης, προβλέπει στην πράξη την προείσπραξη φόρου που βασίζεται στα φορολογητέα κέρδη της τρέχουσας χρήσης και αφορά τον φόρο εισοδήματος που αναμένεται να καταβληθεί το επόμενο έτος.
Η μείωση της προκαταβολής φόρου, που ανέρχεται στο 80% του φόρου για νομικά πρόσωπα, όπως ΑΕ, ΕΠΕ, ΟΕ, ΕΕ, ΙΚΕ, και στο 55% για ελεύθερους επαγγελματίες, είναι απαραίτητο να συμβεί προκειμένου να ενισχυθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων και των επιτηδευματιών και να φέρει θετικές επιδράσεις στην ανάπτυξη, την απασχόληση αλλά και στα δημόσια έσοδα μεσοπρόθεσμα. Σημειώνεται ότι για τις τράπεζες η προκαταβολή φόρου ανέρχεται στο 100% του φόρου εισοδήματος.
Η προκαταβολή φόρου καταβάλλεται την πρώτη χρονιά λειτουργίας μιας επιχείρησης στο σύνολό της και σε κάθε επόμενη φορολογική χρήση ουσιαστικά συμψηφίζεται με την προκαταβολή της επόμενης χρονιάς. Για νεοσυσταθείσες επιχειρήσεις, η προκαταβολή υπολογίζεται στο 50% του φόρου εισοδήματος για τις 3 πρώτες χρήσεις (εξαιρούνται τα νομικά πρόσωπα που προέρχονται από μετατροπή ή συγχώνευση).
Οσο αυξάνοντα τα κέρδη μιας εταιρείας τόσο μεγαλύτερο είναι το ποσό που θα κληθεί να καταβάλει, ενώ όταν πέφτουν τα κέρδη, λόγω του ότι έχει καταβληθεί υψηλή προκαταβολή την προηγούμενη χρονιά, το τελικό ποσό είναι σαφώς μειωμένο. Αλλά και πάλι δεν παύει να υφίσταται η «δαμόκλειος σπάθη» του 80% μετά την πρώτη τριετία λειτουργίας μιας εταιρείας (μικρής, μεσαίας ή μεγάλης).
Αξίζει να τονιστεί ότι υπάρχουν εισηγήσεις προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών να μειωθεί κάτω από το 60% η προκαταβολή φόρου για τα νομικά πρόσωπα ή να υπάρχει κλιμακωτή επιβολή ανάλογα με την πτώση του τζίρου που εμφανίζει μια εταιρεία. Κάτι αντίστοιχο είχε συμβεί για τις χρήσεις 2019 και 2020 ως έκτακτο μέτρο για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας του κορωνοϊού. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, που σήμερα η προκαταβολή φόρου ανέρχεται σε 55%, η βασική πρόταση είναι να μειωθεί κάτω από 50%.
Ολα τα παραπάνω θα τα εξετάσουν οι αρμόδιες επιτροπές του υπουργείου Οικονομικών και θα γίνουν οι σχετικές εισηγήσεις στον αρμόδιο υπουργό Κυριάκο Πιερρακάκη για να λάβει τις σχετικές αποφάσεις, τις οποίες στο τέλος θα πρέπει να τις εγκρίνει ο ίδιος ο Πρωθυπουργός. Το δημοσιονομικό κόστος από την κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα εκτιμάται σε περίπου 250 εκατ. ευρώ και είναι κάτι το οποίο θα ληφθεί σοβαρά υπ’ όψιν πριν από τις τελικές αποφάσεις. Αυτό διότι σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να βρεθεί το δημοσιονομικό ισοδύναμο που θα καλύψει αυτή την απώλεια εσόδων και το πιθανότερο είναι αυτό να συμβεί από την αύξηση των φορολογικών εσόδων λόγω της περιστολής της φοροδιαφυγής και την ανάπτυξη της οικονομίας.
