Η συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις της υπερβολικής έκθεσης σε οθόνες επικεντρώνεται παραδοσιακά στην ψυχική υγεία και τις γνωστικές λειτουργίες. Ωστόσο, μια σειρά από πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα στρέφει την προσοχή στις απτές, φυσικές αλλαγές που υφίσταται το ανθρώπινο σώμα.
Από την αλλοίωση της στάσης του σώματος μέχρι τη μείωση της μυϊκής δύναμης, η καθημερινή χρήση των έξυπνων συσκευών φαίνεται πως αλλάζει τη φυσική μας κατάσταση με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουν να γίνονται πλήρως κατανοητοί.
Η έμμεση απειλή για την όραση
Pexels
Τα ποσοστά μυωπίας παρουσιάζουν κατακόρυφη αύξηση παγκοσμίως τις τελευταίες δεκαετίες. Αν και η προφανής ένοχος μοιάζει να είναι η διαρκής εστίαση σε κοντινές οθόνες, η πραγματικότητα είναι ελαφρώς διαφορετική.
Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Μούτι, καθηγητή οπτομετρίας στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο, μια μακροχρόνια μελέτη άνω των 20 ετών έδειξε ότι η λεγόμενη «κοντινή εργασία» δεν συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση μυωπίας. Αντίθετα, ο καταλυτικός παράγοντας εντοπίζεται στην έλλειψη φυσικού φωτός. Το έντονο φως του εξωτερικού περιβάλλοντος διεγείρει την απελευθέρωση ντοπαμίνης από τον αμφιβληστροειδή, γεγονός που συμβάλλει στη σωστή ανάπτυξη του οφθαλμού.
Καθώς η τεχνολογία εγκλωβίζει τους ανθρώπους σε εσωτερικούς χώρους, η βλάβη στην όραση προκύπτει έμμεσα, καθιστώντας την καθημερινή έκθεση στον ήλιο (με τη χρήση αντηλιακού και γυαλιών) απαραίτητη για την προστασία των ματιών και τη βελτίωση του ύπνου.
Δερματικές παρενέργειες
Η συνεχής κάμψη του αυχένα έχει εγείρει ανησυχίες και στον τομέα της δερματολογίας, με θεωρίες να συνδέουν τη στάση αυτή με την πρόωρη εμφάνιση ρυτίδων στην περιοχή. Η Τζαστίν Χέξταλ, σύμβουλος δερματολόγος και μέλος του Βασιλικού Κολεγίου Ιατρών του Ηνωμένου Βασιλείου, επισημαίνει ότι αν και η επαναλαμβανόμενη πίεση θεωρητικά ευνοεί τις ρυτίδες, δεν υπάρχουν ακόμα επαρκείς μελέτες που να το αποδεικνύουν, αποτρέποντας τους καταναλωτές από την αγορά εξειδικευμένων καλλυντικών.
Ωστόσο, μια πιο άμεση απειλή αφορά τη διαρκή χρήση των έξυπνων ρολογιών. Το σκοτεινό και υγρό περιβάλλον κάτω από το λουράκι ευνοεί την ανάπτυξη μυκήτων, προκαλώντας ερεθισμούς ή έκζεμα. Η καταστροφή του δερματικού φραγμού μπορεί στη συνέχεια να οδηγήσει σε αλλεργίες απέναντι σε υλικά των συσκευών, όπως το νικέλιο, το καουτσούκ ή τα ακρυλικά χημικά. Η λύση έγκειται στην τακτική αφαίρεση της συσκευής, τον καλό καθαρισμό του δέρματος και τη χρήση προστατευτικών κρεμών.
Tech Neck
Pexels
Η κλίση του κεφαλιού προς τα κάτω για την ανάγνωση μηνυμάτων ή τη χρήση εφαρμογών δημιουργεί μια εξαιρετικά επιβαρυντική στάση σώματος, γνωστή πλέον στη διεθνή ορολογία ως «tech neck».
Αυτή η πρόσθια στάση ασκεί πίεση στον αυχένα και μακροπρόθεσμα, η συγκεκριμένη καταπόνηση είναι ικανή να προκαλέσει φθορές στους σπονδυλικούς δίσκους, εκφύλιση των αρθρώσεων, μυϊκή ατροφία, ακόμη και μείωση της πνευμονικής χωρητικότητας.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, οι ειδικοί συνιστούν την τοποθέτηση των οθονών (κινητών και υπολογιστών) στο ύψος των ματιών και σε απόσταση ενός τεντωμένου χεριού, καθώς και τη συστηματική πραγματοποίηση διαλειμμάτων 20 λεπτών για κάθε μισή ώρα χρήσης.
Η εξασθένηση της μυϊκής δύναμης
Η δύναμη της λαβής των χεριών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες για τη συνολική υγεία και τη μακροζωία ενός ατόμου, προβλέποντας τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου αποτελεσματικότερα ακόμα και από την αρτηριακή πίεση. Παρά τη σημασία της, η δύναμη αυτή παρουσιάζει φθίνουσα πορεία διεθνώς, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές.
Ο Γιοχάνες Μπέλερ, καθηγητής ιατρικής κοινωνιολογίας στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Λάουσιτς στη Γερμανία, προειδοποιεί ότι η μείωση αυτή αποτελεί ένα πρώιμο σήμα κινδύνου για τη μελλοντική υγεία του πληθυσμού. Η μετάβαση σε καθιστικά επαγγέλματα γραφείου με αποκλειστική χρήση υπολογιστή υποβαθμίζει τη γενικότερη φυσική κατάσταση. Η αδυναμία διατήρησης ενός ισχυρού σφιξίματος (π.χ. σε ένα μπαλάκι του τένις) για 15-30 δευτερόλεπτα αναδεικνύει την ανάγκη για σωματική άσκηση και ενδυνάμωση σε εβδομαδιαία βάση.
Κινητικές δεξιότητες και η ανάγκη για χειρωνακτική επαφή
pexels
Ενώ η τεχνολογία βελτιώνει την ταχύτητα αντανακλαστικών σε απλές κινήσεις όπως το κλικ ή το σάρωμα της οθόνης, φαίνεται να λειτουργεί ανασταλτικά για τις ευρύτερες κινητικές δεξιότητες.
Ο Σεμπάστιαν Σάγκεϊτ, καθηγητής αναπτυξιακής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ρέγκενσμπουργκ, τονίζει υπάρχει ξεκάθαρη αρνητική συσχέτιση μεταξύ του αυξημένου χρόνου οθόνης και της ανάπτυξης της λεπτής κινητικότητας. Δεδομένου ότι οι κινητικές δεξιότητες συνδέονται άμεσα με τη γνωστική και ακαδημαϊκή εξέλιξη, η τάση αυτή κρίνεται ανησυχητική.
Το συμπέρασμα των ειδικών
Η λύση δεν είναι ο πανικός ή η ολοκληρωτική απαγόρευση των οθονών, αλλά η συνειδητή επανεισαγωγή χειρωνακτικών δραστηριοτήτων στην καθημερινότητα. Η μαγειρική, οι χειροτεχνίες, η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου ή η απλή γραφή με στυλό είναι απαραίτητες αντίρροπες δυνάμεις.
Σε συλλογικό επίπεδο, η σταδιακή απώλεια της χρήσης των χεριών ενδέχεται να οδηγήσει σε μια γενιά με μειωμένη αντίληψη της πραγματικότητας, καθώς τα χέρια αποτελούν το κυριότερο εργαλείο με το οποίο ο άνθρωπος κατανοεί και αλληλεπιδρά με τον φυσικό κόσμο.
