«Διακηρύσσει διαρκώς πόσο σπουδαία είναι η σχέση του με τον Τραμπ» που με κάνει να ανησυχώ για το πόση ένταση υπάρχει ανάμεσά τους», σχολίαζε στις αρχές Μαΐου στην βρετανική εφημερίδα Guardian η Ντάλια Σάιντλιν, πολύπειρηπολιτική σύμβουλος και δημοσκόπος, αναφερόμενη στη διαφαινόμενη τότε κρίση στις σχέσεις ανάμεσα στον αμερικανό πρόεδρο και τον ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπένιαμιν Νετανιάχου.
Ένα μήνα μετά η συλλογιστική της αποδεικνύεται ολόσωστη.
Τέλος στο γεωπολιτικό «bromance» Τραμπ – Νετανιάχου;
Τελευταία ένδειξη της κρίσης που σοβεί στις σχέσεις μεταξύ των δύο ανδρών είναι ρεπορτάζ του Reuters, όπου πηγές από το περιβάλλον του Νετανιάχου επιβεβαιώνουν ότι ο ίδιος «διαθέτει μικρά περιθώρια επιρροής στον Τραμπ σχετικά με τις εξελίξεις στο Ιράν».
Η είδηση έρχεται ενώ εξελίσσονται συνομιλίες για την επίτευξη ειρηνευτική συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, από τις οποίες το Ισραήλ απουσιάζει. «Η ηγεσία του Τελ Αβίβ είναι πλήρως αποκομμένη από τις συζητήσεις ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη», αναφέρει δημοσίευμα των New York Times, στο οποίο σημειώνεται ότι η πολιτική κυριαρχία του ισραηλινού ηγέτη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο αφήγημα που τον θέλει προνομιακό συνομιλητή του αμερικανού προέδρου.
Πρόκειται για αφήγημα που υφίσταται καίριο πλήγμα όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από την 28η Φεβρουαρίου, όταν ο συνασπισμός ΗΠΑ-Ισραήλ ξεκίνησε τις αεροπορικές επιθέσεις σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με διακηρυγμένους στόχους την αλλαγή καθεστώτος, την καταστροφή του πυρηνικού οπλοστασίου και την εξουδετέρωση του πυραυλικού προγράμματος.
Το ουράνιο και το «φάντασμα» του Ομπάμα
Τρεις μήνες μετά, κανένας στόχος δεν έχει πραγματοποιηθεί, με τις ΗΠΑ να προτείνουν μάλιστα στο περιθώριο των διαπραγματεύσεων που πραγματοποιήθηκαν στο Πακιστάν εικοσαετές μορατόριουμ σε ό,τι αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου αντί για πλήρη παράδοση του ραδιενεργού υλικού.
«Πρόκειται για συμφωνία που θυμίζει έντονα τη συμφωνία του 2015, που προωθήθηκε επί προεδρίας Ομπάμα» σημειώνουν οι Times, υπενθυμίζοντας σκωπτικά πως ήταν ο Νετανιάχου εκείνος που πολέμησε την τότε συμφωνία όσο κανείς άλλος.
Πώς εξηγείται η κρίση στη σχέση τους
Αναζητώντας τα αίτια της κρίσης που διέρχεται το ιδιότυπο γεωπολιτικό bromance, όλες οι πιθανές ερμηνείες περνάνε από την αναστάτωση που έχει προκαλέσει στην παγκόσμια οικονομία το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
«Οι αμερικανικές και ισραηλινές προτεραιότητες αποκλίνουν όλο και περισσότερο, ειδικά αφότου το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, εκτινάσσοντας τις τιμές του πετρελαίου και πιέζοντας τον Τραμπ να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός» αναφέρει ανταποκριτής του Guardian από το Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν, απηχώντας το κλίμα που επικρατεί στην αμερικανική αντιπροσωπεία.
Έχει μεσολαβήσει δήλωση του ίδιου του Τραμπ την προηγούμενη εβδομάδα, όπου πριν επιβιβαστεί στο Air Force One, τόνιζε ενώπιον δημοσιογράφων: «Ο Νετανιάχου θα κάνει ό,τι του πω».
Η εν λόγω ατάκα επικρίθηκε ιδιαίτερα στο εσωτερικό του Ισραήλ, με το Ν2 του βασικού αντιπολιτευτικού πόλου, Γιαΐρ Λαπίντ να κάνει λόγο για «αποτυχία του Νετανιάχου, που οδηγεί στην υπογραφή μιας συμφωνίας κακής για το Ισραήλ, τη Μέση Ανατολή και τους πολίτες του Ιράν».
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ
Την κατάσταση για τον 77χρονο ισραηλινό πρωθυπουργό δυσκολεύει το κάλεσμα Τραμπ για «υποχρεωτική υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ» από Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Πακιστάν, Τουρκία, Αίγυπτο, και Ιορδανία, πέραν όσων έχουν ήδη προσχωρήσει σε αυτές (ΗΑΕ – Μπαχρέιν).
Υπενθυμίζεται ότι οι «Συμφωνίες του Αβραάμ» είναι ένα σύνολο συμφωνιών που καθιέρωσαν την εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και αρκετών αραβικών κρατών τα τελευταία χρόνια. Μέχρι στιγμής σε αυτές συμμετέχουν επίσημα τέσσερις χώρες (Ισραήλ, ΗΑΕ, Μπαχρέιν, Μαρόκο), με το Σουδάν να την έχει υπογράψει δίχως να την έχει επικυρώσει. Παρότι εκ πρώτης όψεως δελεαστική, μια επέκταση της συμφωνίας θα πρέπει να κάμψει τον πάγιο σκεπτικισμό του Τελ Αβίβ πρωτίστως προς την Άγκυρα και δευτερευόντως τη Ντόχα.
«Το συμπέρασμα είναι ότι το Ιράν μπορεί και παρουσιάζει στον κόσμο μια εικόνα νίκης, χάρη στο ίδιο το γεγονός ότι εξακολουθεί να στέκεται όρθιο. Ο Τραμπ, προς το παρόν, δεν έχει να επιδείξει μια παρόμοια εικόνα. Αυτά τα νέα δεν είναι πολύ καλά για τον ισραηλινό λαό», σημειώνει ο ισραηλινός δημοσιογράφος Αριέλ Καχάνα, τονίζοντας ότι ο αμερικανός πρόεδρος μπορεί να ισχυρίζεται την επαύριο μιας συμφωνίας ότι στάθηκε όπως κανείς άλλος πρόεδρος στο πλευρό του Ισραήλ, την ίδια στιγμή που δεν αμέλησε τα αραβικά συμφέροντα.
Υπάρχουν πάντως και πιο εναλλακτικές αναγνώσεις, σαν αυτή του αναλυτή του ισραηλινού Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS), Κόμπι Μάικλ, ο οποίος μιλώντας στο Fox News, προειδοποίησε ότι η κρίση ανάμεσα σε Τραμπ και Νετανιάχου είναι πιθανόν να αποτελεί πολιτικό και διπλωματικό ελιγμό πριν από μία συντονισμένη επίθεση ισραηλινών και αμερικανικών δυνάμεων.
