Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να μεταβεί στην Κίνα για την διήμερη επίσημη επίσκεψη του στις 14 και 15 Μαΐου και την συνάντηση του με τον Κινέζο ομόλογο του Σι Τζινπίνγκ, το ζήτημα του πολέμου του Ιράν και κυρίως των προσπαθειών που γίνονται για την λήξη του έρχεται στο προσκήνιο σαν ένας καθοριστικός παράγοντας για την επίσκεψη αυτή, δεδομένης τόσο της σχέσης του Ιράν με την Κίνα, όσο και των επιπτώσεων που ο πόλεμος έχει στην οικονομία της Ασίας εν γένει.
Πιέσεις για να είναι η Κίνα εγγυήτρια δύναμη σε μια συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που όλο το προηγούμενο διάστημα υποστήριζαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα ήθελε να μεταβεί στην Κίνα με μια συμφωνία με το Ιράν έτοιμη έστω κι αν αυτή αφορά σε μια τουλάχιστον προσωρινή διευθέτηση της πολεμικής σύρραξης. Η συμφωνία είναι σχεδόν βέβαιο ότι εάν επιτευχθεί εκ των πραγμάτων δεν θα καλύπτει όλα τα ανοιχτά ζητήματα, και αυτό κατά τα φαινόμενα το γνωρίζει η Τεχεράνη. Για αυτό ο πρέσβης του Ιράν στο Πεκίνο, Αμπντολρεζά Ραχμάν Φαζλί, υποστήριξε ότι η Κίνα θα μπορούσε να αποτελεί εγγυήτρια δύναμη μιας πιθανής συμφωνίας μεταξύ των δύο.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο ο Φαζλί σε σχετική του ανάρτηση: «Οποιαδήποτε πιθανή συμφωνία πρέπει απαραίτητα να συνοδεύεται από εγγυήσεις από τις μεγάλες δυνάμεις και να προωθηθεί επίσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Η Κίνα και η Ρωσία είναι δύο μεγάλες δυνάμεις με επιρροή και δεδομένης της θέσης που κατέχει η Κίνα για το Ιράν και άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου, το Πεκίνο μπορεί να λειτουργήσει ως εγγυητής για οποιαδήποτε συμφωνία». Τόσο η Ρωσία όσο και η Κίνα διαθέτουν μόνιμες έδρες στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Δεν είναι η πρώτη φορά που αξιωματούχοι προτείνουν την Κίνα ως πιθανό εγγυητή σε μια ειρηνευτική συμφωνία. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν Ισάκ Νταρ επισκέφθηκε την Κίνα πριν από τις συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν στο Ισλαμαμπάντ στις αρχές Απριλίου. Τότε, επίσημες πακιστανικές πηγές είχαν αναφέρει στο CNN ότι ο Νταρ πιθανότατα θα συζητούσε τον ρόλο της Κίνας ως εγγυήτριας δύναμης κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο.
Τον Απρίλιο, το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε αναφέρει ότι η Κίνα «υποστηρίζει τις μεσολαβητικές προσπάθειες του Πακιστάν και άλλων χωρών» και είναι πρόθυμη να «διατηρήσει επικοινωνία και συντονισμό με όλα τα μέρη, ώστε να συνεχίσει να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο στην προώθηση της ειρήνης».
Το κινεζικό ενδιαφέρον και οι παρεμβάσεις του Πεκίνου
Η Κίνα εμφανίζεται να δείχνει έντονο ενδιαφέρον για μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου στο Ιράν. Την Τετάρτη που μας πέρασε, σε συνάντηση που είχε ο ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί με τον κινέζο ομόλογο του Ουάνγκ Γι, ο τελευταίος είχε καλέσει για «άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών» και είχε τονίσει ότι το Πεκίνο περιμένει την συνέχειση των διπλωματικών διαπραγματεύσεων.
Η Κίνα ζήτησε επίσης «την άμεση επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ», αν και αυτό το σημείο απουσίαζε από την ανακοίνωση που δημοσίευσε το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών στο Telegram.
Η συνάντηση σηματοδότησε την πρώτη επίσκεψη του Αραγτσί στην Κίνα μετά το ξέσπασμα του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ κατά της Τεχεράνης στις 28 Φεβρουαρίου και πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο.
Τα κινεζικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσιοποίησαν προληπτικά την επίσκεψη αργά το βράδυ της Τρίτης, επικαλούμενα ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών που ανέφερε ότι η πρόσκληση προήλθε από το Πεκίνο.
«Αυτή η συνάντηση είναι βαθιά στρατηγική», δήλωσε ο Αμίρ Χαντζανί, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Quincy Institute for Responsible Statecraft. «Η Τεχεράνη και το Πεκίνο ευθυγραμμίζουν τα συμφέροντά τους πριν από τη σύνοδο του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ και ο χρονισμός είναι σκόπιμος».
Ωστόσο, όπως σημείωσε ο Χαντζανί, η Κίνα επιδιώκει σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο προκειμένου να προστατεύσει το εμπόριο και τις ενεργειακές ροές.
«Η κινεζική ηγεσία θέλει τα δεξαμενόπλοια να κινούνται και το εμπόριο να ρέει από τον Περσικό Κόλπο προς τις ασιατικές αγορές», είπε. «Δεν έχει καμία διάθεση να αντιμετωπίσει το πληθωριστικό σοκ και την πιθανή ύφεση που θα προκαλούσε ένας παρατεταμένος αποκλεισμός στην περιοχή».
Βασικό στοιχείο το Ιράν, αλλά όχι το μοναδικό σημείο τριβής ΗΠΑ – Κίνας
Αν ο Ντόναλντ Τραμπ μεταβεί στην Κίνα με το μέτωπο του Ιράν ανοιχτό, οι αναλυτές εκτιμούν ότι το κλίμα στην συνάντηση με τον Σι δεν θα θυμίζει σε τίποτα την θερμή υποδοχή που του επιφύλαξε ο Κινέζος ηγέτης το μακρινό πλέον 2017 κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ.
Μάλιστα κάποιοι υποστηρίζουν ότι ακόμα κι αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ μεταβεί στο Πεκίνο με μια συμφωνία στην τσέπη, πάλι το κλίμα δεν θα είναι πολύ διαφορετικό, καθώς ΗΠΑ και Κίνα στην δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ έχουν πολλά ανοιχτά ζητήματα που προκαλούν ένταση στις σχέσεις τους, ιδιαίτερα όσον αφορά στο ζήτημα της οικονομίας και των εμπορικών τους σχέσεων.
Μπορεί οι εντάσεις μεταξύ των δύο να έχουν σχετικά υποχωρήσει μετά από την εμπορική εκεχειρία που επιτεύχθη το φθινόπωρο με τον περιορισμό των δασμών εκατέρωθεν, όμως η αμερικανική κυβέρνηση συνεχίζει να θεωρεί τον περιορισμό του ελλειματικού εμπορικού ισοζυγίου με την Κίνα ως μια προτεραιότητα της. Στο ίδιο πλαίσιο σημαντικό ρόλο θα παίξουν και τα ζητήματα που αφορούν στον τεχνολογικό κλάδο, όπου ναι μεν οι δύο πλευρές και εκεί εμφανίζονται να έχουν επιτύχει μια σχετική ισρορροπία, όμως το ζήτημα των περιορισμών στις εξαγωγές των σπάνιων γαιών από το Πεκίνο, συνεχίζει να αποτελεί ένα αγκάθι για τον κλάδο, που έχει ανάγκη τα συγκεκριμένα υλικά.
