Υπάρχει μια ηλικία που, θεωρητικά, είσαι νέος. Που υποτίθεται πως έχεις όνειρα, ενέργεια, ελευθερία και χρόνο. Λέγεται εφηβεία. Στην πράξη όμως, αν είσαι μαθητής λυκείου στην Ελλάδα, ζεις μια πιο εξελιγμένη μορφή ζωής: αυτή του μικρού, απλήρωτου δημοσίου υπαλλήλου με χρόνιο άγχος.
Το ξυπνητήρι χτυπάει στις 7:00. Όχι γιατί θες να κατακτήσεις τον κόσμο, αλλά γιατί αν δεν πας σχολείο θα καταρρεύσει το εκπαιδευτικό σύστημα (λέμε τώρα). Με μισάνοιχτα μάτια και ψυχή που έχει παραιτηθεί από το περασμένο Σάββατο, ξεκινάς για το σχολείο.
Εκεί που θα μάθεις όλα όσα χρειάζεσαι για τη ζωή – εκτός από το πώς να ζεις. Το σχολείο είναι χώρος αντοχής. Κάθε ώρα και μια διαφορετική πρόκληση: να μη σε πάρει ο ύπνος, να μη γελάσεις ειρωνικά, να μη ρωτήσεις «και πού θα μου χρειαστεί αυτό;».
Οι τοίχοι είναι γεμάτοι αφίσες για «κριτική σκέψη» και «δημιουργικότητα», αλλά το μόνο που καλλιεργείται συστηματικά είναι η ανάπτυξη λευκής τρίχας, αποστήθισης άχρηστων παραγράφων και η τέχνη του να γράφεις χωρίς να σκέφτεσαι. Και μόλις τελειώσει το μάθημα; Μπράβο! Κέρδισες… φροντιστήριο. Γιατί το σχολείο από μόνο του δεν αρκεί.
Είναι σαν να αγοράζεις κινητό χωρίς φορτιστή. Πληρώνεις, αλλά δεν δουλεύει. Το απόγευμα περνάει ανάμεσα σε σημειώσεις, SOS, επαναλήψεις, και τη φωνή στο κεφάλι σου που ψιθυρίζει: «αν δεν περάσεις, τελείωσες».
Υγιές περιβάλλον, γεμάτο αισιοδοξία!!! Οι Πανελλαδικές δεν είναι απλώς εξετάσεις. Είναι τελετουργικό μύησης. Αν επιβιώσεις, θεωρείσαι άνθρωπος. Αν όχι, σου εξηγούν ευγενικά ότι «δεν χάθηκε ο κόσμος», ενώ ταυτόχρονα σου θυμίζουν ότι όλη σου η ζωή κρίθηκε σε τέσσερα τρίωρα.
Σου λένε ότι οι Πανελλαδικές είναι δίκαιες. Γιατί όλοι ξεκινούν από την ίδια αφετηρία. Εκτός αν έχεις λεφτά για καλύτερα φροντιστήρια, δεν χρειάζεται να δουλεύεις, δεν έχεις άγχος, οικογενειακά προβλήματα ή ψυχική κόπωση Αλλά λεπτομέρειες.
Η ισότητα είναι θέμα οπτικής. Το σύστημα αποφάσισε ότι στα 17 σου μπορείς να διαλέξεις τι θα κάνεις για το υπόλοιπο της ζωής σου. Δεν μπορείς να οδηγήσεις ελεύθερα, αλλά μπορείς να αποφασίσεις το επαγγελματικό σου μέλλον. Λογικό(φανές).
Η καθημερινότητα των νέων είναι τόσο προβλέψιμη που αν χαθείς μια μέρα, δεν πειράζει. Είναι όλες ίδιες. Ξύπνα, σχολείο, φροντιστήριο, διάβασμα, τύψεις που δεν διάβασες αρκετά, ύπνος (αν έχεις χρόνο), repeat.
Χρόνος για φίλους; Μόνο αν μετράνε ως διάλειμμα. Χόμπι; Μόνο αν μπαίνουν στο βιογραφικό. Ξεκούραση; Ε, μη τα θέλουμε και όλα δικά μας. Και μέσα σε όλα αυτά, το σύστημα απορεί γιατί οι νέοι είναι κουρασμένοι, αγχωμένοι και κυνικοί.
Γιατί δεν έχουν όρεξη. Γιατί δεν ονειρεύονται. Μα πώς να ονειρευτείς όταν σου έμαθαν πρώτα να φοβάσαι την αποτυχία; Παρά την πίεση, τα SOS, τις εξετάσεις και τα “πρέπει”, οι νέοι συνεχίζουν να σκέφτονται, να σατιρίζουν, να αμφισβητούν.
Να γελάνε ειρωνικά. Να γράφουν άρθρα σαν κι αυτό. Γιατί όσο κι αν το σύστημα προσπαθεί να μας χωρέσει σε κουτάκια, εμείς ακόμα περισσεύουμε. Και αυτό είναι το πρόβλημά του.
Ίσως τελικά η μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι μια σχολή, αλλά το να βγεις από όλο αυτό χωρίς να χάσεις τον εαυτό σου. Και αν δεν το πετύχαμε ακόμα, τουλάχιστον μπορούμε να το σατιρίζουμε.
Γιατί το γέλιο, ειδικά το καυστικό, είναι μια μορφή αντίστασις. Και τώρα συγγνώμη, πρέπει να πάω να διαβάσω.
* Ο Γιώργος Αναστασάκος είναι μαθητής του 1oυ ΓΕΛ Σερρών και το κείμενό του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Με… νέα ματιά», η οποία συμμετείχε στον 2ο Πανελλαδικό και Παγκύπριο Διαγωνισμό Σχολικών Εφημερίδων και Δημοσιογραφίας.
