Σε φάση εντατικής διερεύνησης περνά η υπόθεση των κρουσμάτων χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό, μετά τη νεότερη παρέμβαση του ECDC, που επιβεβαιώνει κρίσιμα στοιχεία για τον ιό και ανεβάζει το επίπεδο επιτήρησης καθώς αποδείχτηκε ότι πρόκειται για το είδος του ιού Andes (ANDV) που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Παρά τις εξελίξεις, οι ευρωπαϊκές αρχές επιμένουν ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει πολύ χαμηλός. Παρότι το περιστατικό αποκτά διεθνείς διαστάσεις, οι ειδικοί επιμένουν ότι ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό παραμένει χαμηλός, σύμφωνα μάλιστα και με τις δηλώσεις του προέδρου του ΕΟΔΥ κ. Θεόδωρου Βασιλακόπουλου.
Τι είναι ο χανταϊός;
Πρόκειται για ιούς που μεταδίδονται από τρωκτικά στον άνθρωπο. Η μόλυνση συμβαίνει κυρίως όταν κάποιος εισπνέει σωματίδια που προέρχονται από ούρα, περιττώματα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Η δε μετάδοσή του ευνοείται ιδιαίτερα σε κλειστούς ή κακώς αεριζόμενους χώρους.
Ποιες ασθένειες προκαλεί;
Ανάλογα με το στέλεχος, η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (κυρίως σε Ευρώπη και Ασία), νεφροπάθεια (ηπιότερη μορφή στην Ευρώπη) και καρδιοπνευμονικό σύνδρομο (σοβαρή μορφή στην Αμερική).
Ειδικότερα, οι λοιμώξεις προκαλούνται κυρίως μέσω εισπνοής αερολυμάτων μολυσμένων από ούρα, κόπρανα ή σάλιο μολυσμένων τρωκτικών. Η νόσος στον άνθρωπο μπορεί να προκληθεί από διάφορα είδη, όπως ο ιός Andes (ANDV) και ο Sin Nombre στην Αμερική και
οι ιοί Puumala και Dobrava στην Ευρώπη. Η περίοδος επώασης είναι συνήθως περίπου δύο εβδομάδες (7 ημέρες έως 6 εβδομάδες).
Οι κλινικές μορφές διακρίνονται σε Πνευμονικό σύνδρομο (κυρίως στην Αμερική) και Αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο (Ευρώπη και Ασία). Οι σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να επιδεινωθούν γρήγορα και να γίνουν απειλητικές για τη ζωή. Ο ANDV, που εντοπίζεται κυρίως στη Νότια Αμερική, σχετίζεται με υψηλή θνητότητα.
Μεταδίδεται μεταξύ ανθρώπων;
Σχεδόν ποτέ. Το ECDC διευκρινίζει ότι οι ευρωπαϊκοί χανταϊοί δεν μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο με μοναδική εξαίρεση να αποτελεί ο ιός Andes στη Νότια Αμερική. Για το περιστατικό στο πλοίο, παραμένει ασαφές αν υπήρξε περιβαλλοντική έκθεση (π.χ. μέσω τρωκτικών) ή μετάδοση μεταξύ επιβατών (λιγότερο πιθανό).
Τι αλλάζει με τη νέα ανακοίνωση του ECDC;
Η τελευταία εκτίμηση του ECDC φέρνει τρεις κομβικές εξελίξεις: επιβεβαιώνεται ότι πρόκειται για Andes hantavirus, το μοναδικό στέλεχος που μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, αποστέλλεται ειδικός της ευρωπαϊκής ομάδας υγείας (EU Health Task Force) στο πλοίο για επιτόπια διερεύνηση, προτείνεται προληπτική προσέγγιση, με μέτρα ακόμη και για στενές επαφές
Παράλληλα, δημοσιεύτηκε και ειδική εκτίμηση κινδύνου (Threat Assessment Brief) με οδηγίες για τη διαχείριση επιβατών και πληρωμάτων.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και πώς μπορούμε να προστατευθούμε;
Ο αυξημένος κίνδυνος αφορά κυρίως εργαζόμενους σε δάση, αγρότες και άτομα που έρχονται σε επαφή με τρωκτικά. Για τον γενικό πληθυσμό, ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός.
Οι ειδικοί συνιστούν την αποφυγή επαφής με τρωκτικά, τον καλό αερισμό χώρων, τη χρήση μάσκας σε περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου
και την τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής
Τι έχει συμβεί μέχρι τώρα;
Το ECDC ενημερώθηκε στις 2 Μαΐου 2026 από την Ολλανδία, σχετικά με συστάδα άγνωστης νόσου με σοβαρά αναπνευστικά συμπτώματα σε κρουαζιερόπλοιο στον Νότιο Ατλαντικό, υπό ολλανδική σημαία. Στο πλοίο επέβαιναν 149 άτομα από 23 διαφορετικές εθνικότητες, συμπεριλαμβανομένων πολιτών από εννέα κράτη-μέλη της ΕΕ/ΕΟΧ: Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ολλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία και Ισπανία.
Εκείνη τη στιγμή, δύο άτομα είχαν καταλήξει και ένα είχε διακομιστεί στη Νότιο Αφρική, όπου παρέμενε σε κρίσιμη κατάσταση. Στις 3 Μαΐου 2026, δείγμα από το συγκεκριμένο άτομο βρέθηκε θετικό για hantavirus με μοριακή μέθοδο PCR.
Έως τις 6 Μαΐου, συνολικά επτά άτομα παρουσίασαν συμπτώματα όπως πυρετό, αναπνευστικά και γαστρεντερικά προβλήματα, με τουλάχιστον τέσσερις περιπτώσεις να εξελίσσονται ταχέως σε πνευμονία, οξύ αναπνευστικό σύνδρομο και καταπληξία. Από αυτούς:
- τρία άτομα κατέληξαν,
- ένα διακομίστηκε στη Νότια Αφρική και εισήχθη σε ΜΕΘ,
- δύο παρέμεναν συμπτωματικά στο πλοίο,
- ένα διαγνώστηκε μετά την αποβίβαση και την επιστροφή του στην Ελβετία.
- Δείγματα από δύο ασθενείς ήταν θετικά για hantavirus με PCR, ενώ σε ένα επιπλέον δείγμα ανιχνεύθηκε ο ιός Andes virus. Οι εργαστηριακές διερευνήσεις συνεχίζονται.
Υπάρχουν πλέον κρούσματα εκτός του πλοίου;
Ναι, και αυτό αποτελεί μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις. Ειδικότερα, έχει επιβεβαιωθεί τουλάχιστον ένα κρούσμα στην Ευρώπη (Ελβετία), που συνδέεται με επιβάτη του πλοίου. Αυτό δείχνει ότι η διερεύνηση επεκτείνεται πλέον και εκτός του πλοίου, με έμφαση στην ιχνηλάτηση επαφών.
Πόσο ανησυχητική είναι η κατάσταση για την Ευρώπη;
Παρά τα νέα δεδομένα, το ECDC διατηρεί την εκτίμηση ότι, ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό είναι πολύ χαμηλός. Το κέντρο στηρίζει την εκτίμηση αυτή στη χαμηλή μεταδοτικότητα του ιού, στα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και στο γεγονός ότι τα περισσότερα στελέχη δεν μεταδίδονται μεταξύ ανθρώπων. Άρα δεν τίθεται θέμα ανησυχίας για την εκδήλωση επιδημιών ή πανδημίας. Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ σημειώνει μάλιστα ότι «δεν κινδυνεύουμε από πανδημία και ότι στην Ελλάδα, κάθε χρόνο από το 2004 -οπότε και επιτηρείται το νόσημα- καταγράφονται ένα έως δύο περιστατικά, ενώ υπήρξε και χρονιά με τέσσερα κρούσματα λοίμωξης από χανταϊό».
Τι λένε οι ελληνικές αρχές;
Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ εμφανίζεται καθησυχαστικός, τονίζοντας ότι «η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι εξαιρετικά σπάνια. Δεν πρόκειται για νέο ιό καθώς τον γνωρίζουμε και έχουμε καταγράψει κρούσματα. Οι δε μορφές που εμφανίζονται στην Ευρώπη είναι συνήθως ηπιότερες». Παράλληλα, σημειώνει ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας για τον γενικό πληθυσμό. Τονίζεται δε ότι φυσικός ξενιστής του ANDV δεν υπάρχει στην Ευρώπη, επομένως δεν αναμένεται εγκατάσταση του ιού στον πληθυσμό τρωκτικών. Ο κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό στην ΕΕ/ΕΟΧ θεωρείται πολύ χαμηλός.
Τι γνωρίζουμε για την πηγή της μόλυνσης;
Η προέλευση δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί. Οι ειδικοί εξετάζουν την έκθεση των πριν την επιβίβαση στο κρουαζιερόπλοιο, την πιθανότητα επαφής με τρωκτικά κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και την περιβαλλοντική μόλυνση σε κλειστούς χώρους.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Με βάση τα περιστατικά στο πλοίο στα συμπτώματα περιλαμβάνονταν ο πυρετός, γαστρεντερικά συμπτώματα, ταχεία επιδείνωση σε πνευμονία, σε σοβαρές περιπτώσεις, αναπνευστική ανεπάρκεια και σοκ. Η δε βαρύτητα των συμπτωμάτων γενικότερα εξαρτάται από το στέλεχος του ιού.
Υπάρχει θεραπεία ή εμβόλιο;
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία παρά μόνο υποστηρικτική αντιμετώπιση ενώ επίσης δεν υπάρχει εμβόλιο.
Ποια μέτρα έχουν ληφθεί;
Έχουν ήδη εφαρμοστεί μέτρα για τη μείωση του κινδύνου μετάδοσης, ενώ έχουν δοθεί οδηγίες στην εταιρεία κρουαζιέρας και στις αρμόδιες λιμενικές αρχές για τη διαχείριση περιστατικών και επαφών (απομόνωση, χρήση ΜΑΠ, διαγνωστικός έλεγχος κ.ά.). Σε διεθνές επίπεδο ο ΠΟΥ επισημαίνει την ανάγκη να εφαρμόζεται ιχνηλάτηση επαφών, ενώ στο πλοίο εφαρμόζονται μέτρα απομόνωσης, γίνεται ιατρική παρακολούθηση και έχουν πραγματοποιηθεί αεροδιακομιδές ασθενών
Συνολικά με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα η συνολική εικόνα δεν προδίδει μεγάλη ανησυχία και θεωρείται ότι πρόκειται για ένα περιορισμένης διάστασης περιστατικό με χαμηλό κίνδυνο για το ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι αρχές δεν καθησχάζουν και διερευνάται η πιθανή μετάδοση μεταξύ ανθρώπων καθιστώντας την υπόθεση ως ένα διεθνές υγειονομικό γεγονός υπό στενή παρακολούθηση.
