Καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή αγγίζει ξανά επικίνδυνα επίπεδα, ΗΠΑ και Ιράν προχώρησαν σε νέα ανταλλαγή επιθέσεων στον Περσικό Κόλπο τη Δευτέρα, φέρνοντας τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο μιας κλιμακούμενης σύγκρουσης. Με φόντο έναν εύθραυστο και αμφισβητούμενο «τερματισμό» των εχθροπραξιών, οι δύο πλευρές δοκιμάζουν τα όρια ισχύος τους μέσω αντικρουόμενων ναυτικών αποκλεισμών, απειλώντας να τινάξουν στον αέρα κάθε προοπτική σταθερότητας στην περιοχή.
Τα νέα κύματα πυραύλων και drones ήρθαν αφού ο Ντόναλντ Τραμπ, ξεκίνησε μια νέα προσπάθεια να περάσουν εγκλωβισμένα δεξαμενόπλοια και άλλα πλοία από τα στενά.
Μέχρι το τέλος της ημέρας, αρκετά εμπορικά πλοία στον Κόλπο ανέφεραν εκρήξεις, με τις ΗΠΑ να δηλώνουν ότι κατέστρεψαν έξι ιρανικά στρατιωτικά σκάφη, ενώ ένα πετρελαϊκό λιμάνι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που φιλοξενεί μεγάλη αμερικανική στρατιωτική βάση, τυλίχθηκε στις φλόγες από ιρανικούς πυραύλους.
Ο Τραμπ έδωσε ελάχιστες λεπτομέρειες για τη νέα του πρωτοβουλία, την οποία ονόμασε «Project Freedom», με στόχο να βοηθήσει τα εγκλωβισμένα πλοία να διασχίσουν τα στενά, όταν την ανακοίνωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δύο ημέρες αφού είχε λήξει προθεσμία του αμερικανικού νόμου που τον υποχρέωνε να λάβει έγκριση από το Κογκρέσο για τον πόλεμο. Ο Τραμπ δήλωσε στο Κογκρέσο ότι ο πόλεμος είχε «τερματιστεί» και ότι η προθεσμία δεν είχε πλέον νόημα, ισχυρισμός που αμφισβητήθηκε από ορισμένους νομοθέτες.
Ήταν η πρώτη εμφανής προσπάθεια χρήσης στρατιωτικής ισχύος μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας τον περασμένο μήνα, με στόχο το άνοιγμα της σημαντικότερης θαλάσσιας οδού μεταφοράς ενέργειας στον κόσμο, την οποία το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν έχει δηλώσει ότι μπορεί να ανοίξει μόνο με τη δική του άδεια. Το κόστος ασφάλισης των θαλάσσιων μεταφορών έχει επίσης εκτοξευθεί. Εδώ και εβδομάδες, το αμερικανικό ναυτικό έχει επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό στο ιρανικό εμπόριο, κάτι που η Τεχεράνη θεωρεί πράξη πολέμου.
Κίνηση που γυρίζει μπούμερανγκ
Ωστόσο, η τελευταία κίνηση του Τραμπ, τουλάχιστον αρχικά, φάνηκε να γυρίζει μπούμερανγκ, χωρίς να αυξήσει τη διέλευση εμπορικών πλοίων, ενώ προκάλεσε την αναμενόμενη επίδειξη ισχύος από το Ιράν, το οποίο έχει απειλήσει ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε κλιμάκωση με νέες επιθέσεις σε γειτονικές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικά στρατεύματα. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες δήλωσαν ότι πιθανότατα θα περιμένουν μια συμφωνημένη λήξη των εχθροπραξιών πριν επιχειρήσουν να περάσουν τα στενά.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι τα γεγονότα της Δευτέρας έδειξαν πως δεν υπάρχει στρατιωτική λύση στην κρίση. Ανέφερε ότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες προχωρούν με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, ενώ προειδοποίησε τις ΗΠΑ και τα ΗΑΕ να μην παγιδευτούν σε ένα «τέλμα από κακόβουλους παράγοντες».
«Το Project Freedom είναι Project Deadlock», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παρά ταύτα, ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι δύο αμερικανικά εμπορικά πλοία πέρασαν τα στενά, χωρίς να διευκρινίσει πότε, με τη συνοδεία αντιτορπιλικών κατευθυνόμενων πυραύλων. Αν και το Ιράν αρνήθηκε ότι υπήρξαν διελεύσεις τις τελευταίες ώρες, η Maersk ανέφερε ότι το πλοίο Alliance Fairfax, υπό αμερικανική σημαία, εξήλθε από τον Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ συνοδευόμενο από τον αμερικανικό στρατό τη Δευτέρα.
Ο διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή δήλωσε ότι ο στόλος του κατέστρεψε έξι μικρά ιρανικά σκάφη, κάτι που επίσης διέψευσε η Τεχεράνη. Ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε ότι «συνέστησε έντονα» στις ιρανικές δυνάμεις να μείνουν μακριά από τα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα που εκτελούν την αποστολή.
Οι ιρανικές αρχές δημοσίευσαν χάρτη με μια —όπως είπαν— διευρυμένη θαλάσσια περιοχή υπό τον έλεγχό τους, που εκτείνεται πολύ πέρα από τα στενά και περιλαμβάνει μεγάλα τμήματα της ακτογραμμής των ΗΑΕ.
Η Νότια Κορέα ανέφερε ότι ένα από τα εμπορικά της πλοία, το HMM Namu, υπέστη έκρηξη και πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο ενώ βρισκόταν στα στενά, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί. Εκπρόσωπος δήλωσε ότι δεν είναι σαφές αν η φωτιά προκλήθηκε από επίθεση ή από εσωτερικό πρόβλημα.
Η βρετανική υπηρεσία ναυτικής ασφάλειας UKMTO ανέφερε ότι δύο πλοία επλήγησαν στα ανοικτά των ΗΑΕ, ενώ η πετρελαϊκή εταιρεία ADNOC δήλωσε ότι ένα άδειο δεξαμενόπλοιό της χτυπήθηκε από ιρανικά drones.
Πυραυλική ιρανική επίθεση στα ΗΑΕ
Μετά από τις επιθέσεις με drones και πυραύλους εντός των ΗΑΕ καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, συμπεριλαμβανομένης μίας που προκάλεσε πυρκαγιά στη Φουτζέιρα, σημαντικό πετρελαϊκό λιμάν. Τα ΗΑΕ δήλωσαν ότι οι ιρανικές επιθέσεις συνιστούν σοβαρή κλιμάκωση και επιφυλάσσονται του δικαιώματος να απαντήσουν. Η Φουτζέιρα βρίσκεται πέρα από τα στενά, αποτελώντας μία από τις λίγες διαδρομές εξαγωγής πετρελαίου της Μέσης Ανατολής που δεν απαιτούν διέλευση από αυτά.
Η κυβέρνηση των ΗΑΕ ανακοίνωσε επίσης ότι εφαρμόζεται εξ αποστάσεως εκπαίδευση για τους μαθητές για λόγους ασφαλείας.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι στρατιωτικοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν επιθέσεις κατά των ΗΑΕ ως απάντηση στον «τυχοδιωκτισμό του αμερικανικού στρατού».
Νωρίτερα, το Ιράν δήλωσε ότι άνοιξε πυρ εναντίον αμερικανικού πολεμικού πλοίου που πλησίαζε τα στενά, αναγκάζοντάς το να απομακρυνθεί. Αρχικές αναφορές έκαναν λόγο για πλήγμα σε αμερικανικό πλοίο, αλλά οι ΗΠΑ το διέψευσαν και αργότερα Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι επρόκειτο για προειδοποιητικά πυρά.
Αύξηση των τιμών του πετρελαίου
Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν πάνω από 5% σε μια ασταθή συνεδρίαση, μετά από αναφορές για την εντατικοποίηση των ιρανικών επιθέσεων.
Η ενιαία διοίκηση του Ιράν έχει ενημερώσει τα εμπορικά πλοία και τα δεξαμενόπλοια ότι πρέπει να συντονίζονται με τις ένοπλες δυνάμεις του.
«Προειδοποιούμε ότι κάθε ξένη ένοπλη δύναμη, ιδιαίτερα ο επιθετικός αμερικανικός στρατός, θα δεχθεί επίθεση εάν επιχειρήσει να πλησιάσει και να εισέλθει στα Στενά του Ορμούζ», ανέφερε.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ανέστειλαν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν πριν από τέσσερις εβδομάδες και Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν έναν γύρο απευθείας ειρηνευτικών συνομιλιών. Ωστόσο, οι προσπάθειες για περαιτέρω συναντήσεις απέτυχαν.
Ιρανικά κρατικά μέσα ανέφεραν ότι την Κυριακή οι ΗΠΑ διαβίβασαν την απάντησή τους σε ιρανική πρόταση 14 σημείων μέσω του Πακιστάν και ότι η Τεχεράνη την εξετάζει. Καμία πλευρά δεν έδωσε λεπτομέρειες.
Η ιρανική πρόταση προβλέπει την αναβολή της συζήτησης για τα πυρηνικά ενεργειακά και ερευνητικά προγράμματα του Ιράν έως ότου υπάρξει συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου και την επίλυση της αντιπαράθεσης για τη ναυσιπλοΐα. Ο Τραμπ δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι εξακολουθεί να τη μελετά, αλλά πιθανότατα θα την απορρίψει.
Τα τελευταία στοιχεία των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δείχνουν περιορισμένες ζημιές στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν — το οποίο η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι είναι αποκλειστικά ειρηνικό — από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters. Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν είχαν βομβαρδιστεί από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σε επιθέσεις πέρυσι. Ο Τραμπ επιδιώκει την απομάκρυνση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω επεξεργασία του σε επίπεδα που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
