Μια από τις πρώτες πληροφορίες που θα μάθει κανείς για τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εάν επιχειρήσει να αναζητήσει το όνομά του στο διαδίκτυο, είναι η άρρηκτη, σχεδόν οργανική σχέση που διατηρεί με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Βλέπετε, η θητεία του στα χαρακώματα του πολέμου Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του ’80 δεν ήταν απλώς ένα πέρασμα ή μια cameo εμφάνιση, αλλά λειτούργησε ως το απόλυτο εχέγγυο της πίστης, της αφοσίωσης και της αυταπάρνησής του για την πατρίδα. Μέσα από τη φωτιά εκείνης της σύγκρουσης, σφυρηλατήθηκε ένας δεσμός αίματος με τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος, ο οποίος συντηρείται μέχρι και σήμερα.
Ιρανοί πανηγυρίζουν την άνοδο του δευτερότοκου γιου του Αλί Χαμενεΐ στην ηγεσία της χώρας
Θα μάθει, επίσης, ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που στα 56 του χρόνια δεν έχει καταφέρει να φτάσει παρά μόνο στο μέσο της διαδρομής της αυστηρής ισλαμικής θρησκευτικής ιεραρχίας. Κι αυτό το έλλειμμα περγαμηνών θα μπορούσε κάλλιστα να αποτελεί ανυπέρβλητο πρόβλημα για την ανάρρησή του στην κορυφή, εάν βέβαια δεν υπήρχε το ιστορικό προηγούμενο του πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ.
Όταν το 1989 ο τελευταίος επιλέχτηκε –εν μέσω έντονων εσωτερικών τριγμών– ως διάδοχος του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Ρουχολάχ Χομεϊνί, υπολειπόταν και ο ίδιος δραματικά στη θρησκευτική βαθμίδα. Λέγεται, μάλιστα, πως θεωρούνταν από πολλούς ανώριμος και ανολοκλήρωτος πνευματικά, όμως αυτό του το μειονέκτημα κάθε άλλο παρά τροχοπέδη στάθηκε στα 37 χρόνια της απόλυτης κυριαρχίας του.
Η ιστορία στην Τεχεράνη έχει τον τρόπο να επαναλαμβάνεται, προσπερνώντας τα ιερά κείμενα, ειδικά όταν το απαιτεί η εξουσία.
Εκλεκτός λόγω ανωτέρας βίας
Μια ακόμα από τις βασικές πληροφορίες για τον μέχρι προχθές σκιώδη πρίγκιπα του Ιράν, όπως τον περιγράφουν τα διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης, είναι πως ο Μοτζταμπά δεν είχε, τουλάχιστον επισήμως, ούτε την ευλογία, ούτε την ευχή του πατέρα του για να τον διαδεχτεί στο ανώτατο αξίωμα.
Κι αυτό δεν οφείλεται στο γεγονός πως πάλαι ποτέ είχε πιαστεί με τη γίδα στην πλάτη, ήτοι να παρακολουθεί το τηλέφωνο του ίδιου του πατέρα του, πράξη για την οποία είχε λάβει άφεση αμαρτιών.
Πολλοί – μάλλον οι αιθεροβάμονες – εικάζουν ότι η δημόσια απροθυμία του Αλί Χαμενεΐ πήγαζε από την αδιάσειστη πίστη του στα ιδανικά και τις ιδρυτικές αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Όπως και ο πατέρας του, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ δεν έχει ακόμα ανέλθει στην ανώτατη βαθμίδα του ισλαμικού κλήρου
Εξάλλου, ο νεποτισμός, η κληρονομική διαδοχή και η δημιουργία δυναστειών αντίκεινται πλήρως σε εκείνα που οι αγιατολάχ κηρύσσουν δογματικά στους πολίτες της χώρας τους εδώ και πέντε δεκαετίες, έχοντας ανατρέψει τον Σάχη ακριβώς για να γκρεμίσουν την κληρονομική μοναρχία.
Άλλοι, ωστόσο, με μια πιο κυνική και ρεαλιστική ματιά στα παρασκήνια της εξουσίας, θεωρούν ότι η αρχική άρνηση του Χαμενεΐ να δώσει ευθέως το χρίσμα στον δευτερότοκο γιο του –ο οποίος μάλιστα θήτευσε για χρόνια ως το δεξί του χέρι, σύμφωνα και με παλιότερες αναφορές στα Wikileaks– οφείλεται σε έναν πολύ πιο πρακτικό λόγο: ο Μοτζταμπά ήταν ήδη υπερβολικά απασχολημένος με την επιχειρηματική και επενδυτική δράση της οικογένειας.
Πού χρόνος και μυαλό να αναλάβει τα ηνία μιας χώρας που χειμάζεται από τις διεθνείς κυρώσεις, τον πληθωρισμό και τις στρατιωτικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, όταν πρέπει να διαχειριστεί ένα παγκόσμιο χαρτοφυλάκιο εκατομμυρίων;
Ο CEO της Θεοκρατίας και η «Λεωφόρος των Δισεκατομμυριούχων»
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν δεν είναι απλώς ο εκλεκτός από τους τρεις γιους του Αλί Χαμενεΐ, ούτε απαραίτητα ο πιο άξιος από την κάστα των συντηρητικών κληρικών. Είναι όμως ο πιο δογματικός και μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον ο πλέον φανατικός υποστηρικτής του πυρηνικού προγράμματος της χώρας.
Επιπλέον, κάτω από τον αυστηρό μανδύα και την επιμελώς καλλιεργημένη εικόνα του σεμνοταπεινού θρησκευτικού ταγού, διεθνείς δημοσιογραφικές έρευνες έγκριτων οργανισμών, όπως οι Financial Times και το δίκτυο Bloomberg, έχουν αποκαλύψει το προφίλ ενός αόρατου, δαιμόνιου επιχειρηματία.
Τόσο προνοητικού ώστε μόλις στα μέσα Ιανουαρίου φέρεται να μετέφερε περί τα 330 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονόμισμα από την Τεχεράνη στο Ντουμπάι.
Οι επενδύσεις που μέσω τρίτου η οικογένεια Χαμενεΐ έχει κάνει στην Ευρώπη φέρεται να ξεπερνούν τα 400 εκατομμύρια ευρώ
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είναι ο αφανής, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικός οιονεί CEO μιας οικογενειακής οικονομικής αυτοκρατορίας με παρακλάδια σε ολόκληρη την οικουμένη. Η αξία της αποτιμάται σε δισεκατομμύρια και η επιρροή της απλώνεται πολύ πέρα από τα σύνορα της Μέσης Ανατολής, φτάνοντας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Μπορεί στα λόγια οι Χαμενεΐ να εμφανίζονται ως οι ορκισμένοι, ανένδοτοι πολέμιοι του δυτικού καπιταλισμού, όμως η κρυφή περιουσία τους μαρτυρά αδιάψευστα πως τον υπηρετούν με την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, αφοσίωση με την οποία προσεύχονται στον Αλλάχ.
Παρεμπιπτόντως ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είχε επιλέξει μέχρι τώρα για τον εαυτό του έναν παρασκηνιακό ρόλο, με αποτέλεσμα πολλοί από τους συμπατριώτες του να μην έχουν ακούσει ποτέ έως σήμερα ούτε τη φωνή του. Πόσο ταιριαστό με το γεγονός ότι ακόμα και μετά την επιλογή του για την ηγεσία του Ιράν βλέπουν προς το παρόν το πρόσωπό του μόνο μέσα από φωτογραφίες.
Ως απόλυτο επίκεντρο της επενδυτικής δράσης των Χαμενεΐ, τα νήματα της οποίας φέρεται να κινεί με μαεστρία ο Μοτζταμπά, προβάλλει το Λονδίνο. Εκεί λέγεται πως η ηγέτιδα οικογένεια του Ιράν φρόντισε, εν μέσω της διεθνούς απομόνωσης της πατρίδας της, να δημιουργήσει ένα real estate φρούριο, που –για να είμαστε απολύτως ειλικρινείς– αποδεικνύεται πολύ πιο απόρθητο και ανθεκτικό από την ίδια τη χώρα που διοικούν.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν φέρεται να είναι και ο επιχειρηματικός νους της οικογένειας Χαμενεΐ
Αν η αγορά ακινήτων της βρετανικής πρωτεύουσας ήταν ένα παγκόσμιο παιχνίδι Μονόπολη, η οικογένεια Χαμενεΐ θα είχε σκοράρει από τα αποδυτήρια, αφού διαθέτει όχι ένα, ούτε δύο, αλλά 11 (ή σύμφωνα με άλλους υπολογισμούς των βρετανικών αρχών 12) συνολικά υπερπολυτελή ακίνητα σε έναν από τους ακριβότερους δρόμους του πλανήτη.
Πρόκειται για την περίφημη Bishops Avenue του Χάμπστεντ, μια κατάφυτη περιοχή στο βόρειο Λονδίνο, η οποία είναι ευρέως γνωστή στον κόσμο του διεθνούς πλούτου με το διόλου αυθαίρετο προσωνύμιο Billionaires’ Row – η λεωφόρος των δισεκατομμυριούχων.
Οι εν λόγω κατοικίες, οι οποίες δεν είναι απλά σπίτια αλλά κολοσσιαίες επαύλεις εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων, φαίνεται να αγοράστηκαν μαζικά το 2013 με αντίτιμο που άγγιξε τα 73 εκατομμύρια βρετανικές λίρες (δηλαδή περίπου 85 εκατομμύρια ευρώ).
Θα περίμενε κανείς πως, δεκατρία χρόνια μετά από εκείνη την επίδειξη πλούτου, οι επαύλεις αυτές θα αποτελούσαν ένα ζωντανό, ασφαλές απάγκιο για την πρώτη οικογένεια του Ιράν ή έστω για τους εκλεκτούς της – ειδικά μέσα σε ένα σκηνικό τέλειας καταιγίδας. Όμως, η πραγματικότητα είναι κατά τι πιο κυνική.
Μια τυπική κατοικία στη λεωφόρο των δισεκατομμυριούχων του Λονδίνου, όπου οι Χαμενεΐ φαίνεται να διαθέτουν 11 ή 12 επαύλεις
Πολλές από αυτές παραμένουν ερμητικά κλειστές, έρημες, ακατοίκητες και παραδομένες στην υγρασία του βρετανικού καιρού, λειτουργώντας αποκλειστικά ως ένας ασφαλής, σταθερός και ανέγγιχτος από ελέγχους χώρος στάθμευσης των ιρανικών κεφαλαίων.
Είναι το απόλυτο μνημείο της σώρευσης πλούτου, προστατευμένου μάλιστα από τον πληθωρισμό και τις αναταραχές της Μέσης Ανατολής.
Δωμάτιο με θέα την πρεσβεία του Ισραήλ
Όμως, το ιλιγγιώδες χαρτοφυλάκιο των Χαμενεΐ δεν περιορίζεται στη λεωφόρο των δισεκατομμυριούχων, ούτε αρκείται στην παθητική αποθήκευση πλούτου. Τρόπον τινά, η ιρανική οικογένεια γειτνιάζει –όπως εσχάτως γράφεται ίσως καθ’ υπερβολήν στον ταμπλόιντ βρετανικό Τύπο– και με τη βασιλική οικογένεια της Αγγλίας.
Από το 2014 έως το 2016, μέσα από ένα δαιδαλώδες, αδιαφανές δίκτυο offshore εταιρειών και χωρίς οι ίδιοι να εκτίθενται ούτε στιγμή ή να παρουσιάζονται στα συμβόλαια ως αγοραστές, οι Χαμενεΐ απέκτησαν δύο υπερπολυτελή διαμερίσματα στο αριστοκρατικό Κένσινγκτον, καταβάλλοντας αθροιστικά πάνω από 35 εκατομμύρια λίρες.
Οι κήποι του παλατιού Κένσιγκτον με τους οποίους γειτνιάζουν τα ιρανικών συμφερόντων διαμερίσματα στο Λονδίνο
Μάλιστα, αυτό που κάνει την υπόθεση να μοιάζει βγαλμένη από τις σελίδες κατασκοπευτικού θρίλερ του Τζον Λε Καρέ, είναι η απόλυτα στρατηγική θέση των δύο αυτών διαμερισμάτων.
Βρίσκονται στον έκτο και έβδομο όροφο ενός εμβληματικού κτιρίου της περιοχής και προσφέρουν άμεση, ανεμπόδιστη θέα στην πρεσβεία του Ισραήλ στο Λονδίνο, απέχοντας λιγότερο από 50 μέτρα από το πίσω μέρος της.
Ναι, το Ιράν, μέσα από τη βιτρίνα της συγκεκριμένης αγοράς real estate, κατάφερε να αποκτήσει ένα μόνιμο θεωρείο από το οποίο μπορεί θεωρητικά να παρακολουθεί ανενόχλητο τις κινήσεις στο διπλωματικό στρατηγείο του μεγαλύτερου, υπαρξιακού του εχθρού.
Το κτίριο της πρεσβείας του Ισραήλ στο Λονδίνο
Οι βρετανικές υπηρεσίες ασφαλείας, όταν συνειδητοποίησαν ποιος κρύβεται πίσω από τους τοίχους του Κένσινγκτον, σήμαναν συναγερμό, καθώς η απόσταση επιτρέπει όχι μόνο την οπτική παρακολούθηση όσων μπαίνουν και βγαίνουν, αλλά και την ενδεχόμενη χρήση εξελιγμένων συστημάτων ικανών να αποκωδικοποιούν ομιλίες από τις δονήσεις των παραθύρων της ισραηλινής διπλωματικής αποστολής.
Αν οι παραπάνω εικασίες, έχουν βάση αλήθειας, τότε πρόκειται για μια επένδυση εκατομμυρίων με πολλαπλάσια αξία ως η απόλυτη πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών.
Ο ολιγάρχης-βιτρίνα και τα «χρυσά» διαβατήρια
Ο άνθρωπος-κλειδί για την απόκτηση αυτής της δυσθεώρητης περιουσίας στην Ευρώπη –ο σιωπηλός αρχιτέκτονας του δικτύου– θεωρείται, σύμφωνα με τα αλλεπάλληλα δημοσιεύματα του διεθνούς οικονομικού Τύπου, ο Ιρανός ολιγάρχης Αλί Ανσαρί.
Εκείνος είναι που μέσω ενός πλέγματος δικών του εταιρειών φαίνεται πως προχώρησε στις θηριώδεις αγορές κατοικιών και ξενοδοχείων για λογαριασμό του καθεστώτος και της οικογένειας Χαμενεΐ. Μολονότι ο ίδιος αρνείται πεισματικά, μέσω των δικηγόρων του στο Λονδίνο, οποιαδήποτε οργανική σχέση με τον σκληρό πυρήνα του καθεστώτος του Ιράν και τον γιο του αείμνηστου Ανώτατου Ηγέτη, η πραγματικότητα τον διαψεύδει.
Ο Αλί Ανσαρί εμφανίζεται σύμφωτα με δημοσιεύματα έγκριτων διεθνών μέσων ως ο άνθρωπος που ανέλαβε το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο των Χαμενεΐ στην Ευρώπη
Τα αμύθητα υπάρχοντά του στη Μεγάλη Βρετανία έχουν δεσμευτεί από τον περασμένο Οκτώβριο, ύστερα από τις κυρώσεις που του επέβαλαν οι βρετανικές αρχές, οι οποίες πλέον ελέγχουν εξονυχιστικά τη δράση του, τον αποκαλούν ευθέως «διεφθαρμένο τραπεζίτη» και προσπαθούν να ιχνηλατήσουν την περίπλοκη διαδρομή του χρήματος που φτάνει κατευθείαν στα ταμεία των Φρουρών της Επανάστασης.
Για την ιστορία, και για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της πρόκλησης, αξίζει να θυμόμαστε ότι ο Ανσαρί δεν είναι ένας τυχαίος επιχειρηματίας, αλλά ένας οπορτουνιστής μεγιστάνας των κατασκευών που αναδείχθηκε, γιγαντώθηκε και πλούτισε πιάνοντας εγκαίρως στασίδι στο κλειστό, ευνοιοκρατικό σύστημα του Χαμενεΐ.
Το όνομά του στο Ιράν συνδέθηκε στενά με το φαραωνικό αλλά ημιτελές εμπορικό κέντρο Iran Mall, αλλά κυρίως ταυτίστηκε με την περιβόητη Ayandeh Bank.
Η συγκεκριμένη ιδιωτική τράπεζα αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα, πιο σκανδαλώδη οικονομικά κραχ στο σύγχρονο Ιράν, καθώς κατέρρευσε υπό το βάρος κακοδιαχείρισης και διαφθοράς, αφήνοντας πίσω της μια τεράστια μαύρη τρύπα χρεών που ξεπέρασε τα 5,1 δισεκατομμύρια δολάρια, την οποία φυσικά επωμίστηκε το ιρανικό κράτος και οι πολίτες του.
Το Iran Mall συμφερόντων του εξ απορρήτων συνεργάτη της οικογένειας Χαμενεΐ
Ενώ βέβαια η τράπεζά του στο εσωτερικό του Ιράν καταβαραθρωνόταν, παρασέρνοντας μαζί της τις αποταμιεύσεις χιλιάδων πολιτών που διαδήλωναν στους δρόμους ζητώντας δικαιοσύνη, ο Ανσαρί ζούσε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Εφοδιασμένος με ένα «χρυσό» διαβατήριο της Κυπριακής Δημοκρατίας –το οποίο απέκτησε το 2016– και ένα επιπλέον διαβατήριο των νήσων Σεντ Κιτς και Νέβις, περιδιάβαινε την Ευρώπη ως αξιοσέβαστος, παραλής και big spender επενδυτής.
Με αυτά τα έγγραφα στις αποσκευές του, απέφευγε τον σκόπελο των κυρώσεων και συνέχιζε ανενόχλητος τα ψώνια του για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος, ανοίγοντας λογαριασμούς και ιδρύοντας εταιρείες στο Isle of Man και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Σκι στις Άλπεις, γκολφ στη Μαγιόρκα, υποκρισία στην Τεχεράνη
Η Μεγάλη Βρετανία ήταν απλώς ο προθάλαμος. Σύμφωνα με την ενδελεχή έρευνα των Financial Times, που ανέλυσε χιλιάδες εταιρικά έγγραφα, η συνολική αξία του ευρωπαϊκού χαρτοφυλακίου με βιτρίνα τον Ανσαρί υπερβαίνει τα 400 εκατομμύρια ευρώ. Αν η Τεχεράνη είναι το σκοτεινό κέντρο της θρησκευτικής εξουσίας και της ιδεολογικής κατήχησης των Χαμενεΐ, η Ευρώπη είναι αδιαμφισβήτητα η απόλυτη παιδική χαρά της οικονομικής τους ολιγαρχίας.
Το χρήμα για να χτιστεί αυτή η αυτοκρατορία δεν έπεσε από τον ουρανό. Προήλθε από τις μυστικές, εκτός επίσημων καναλιών, πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου, τα έσοδα των οποίων αντί να επιστρέψουν στην εθνική οικονομία, «ξεπλύθηκαν» μέσω εταιρειών-βιτρινών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, πέρασαν από το Λιχτενστάιν και την Ελβετία, και μετατράπηκαν σε ευρωπαϊκά ακίνητα.
Οι επενδύσεις των Χαμενεΐ φτάνουν μέχρι το κοσμοπολίτικο θέρετρο της Μαγιόρκα
Ανάμεσα στα πιο λαμπερά πετράδια του ιρανικού επενδυτικού στέμματος στη γηραιά ήπειρο, φιγουράρει το Steigenberger Golf and Spa Resort. Πρόκειται για ένα υπερσύγχρονο, ειδυλλιακό ξενοδοχείο 164 δωματίων στο Camp de Mar της ηλιόλουστης Μαγιόρκα, όπου η ευρωπαϊκή ελίτ απολαμβάνει τις διακοπές της αγνοώντας ποιος είναι ο ξενοδόχος.
Στον κατάλογο περιλαμβάνεται ακόμα το Schlosshotel Kitzbühel, ένα παραμυθένιο πεντάστερο θέρετρο για πολυτελείς χειμερινές διακοπές και σκι στις χιονισμένες αυστριακές Άλπεις, αλλά και τεράστιες, εμβληματικές μονάδες της γνωστής αλυσίδας Hilton στη Φρανκφούρτη, την ίδια την οικονομική καρδιά της Ευρώπης.
Και, φυσικά, το ψηφιδωτό συμπληρώνεται από υπερπολυτελείς βίλες στο Ντουμπάι, στην περιοχή που πολλοί ονομάζουν «Μπέβερλι Χιλς της Μέσης Ανατολής».
Το επονομαζόμενο Μπέβερλι Χιλς του Ντουμπάι, όπου οι Χαμενεΐ διαθέτουν επίσης ακίνητη περιουσία
Ενώ ο λαός του Ιράν ασφυκτιά κάτω από το βάρος της θεοκρατικής καταπίεσης και της διεθνούς απομόνωσης, μετρώντας τις απώλειες και στερούμενος τα βασικά, η ελίτ που τον κυβερνά έχει φροντίσει προ πολλού για το δικό της μέλλον.
Ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ μπορεί να μην προετοίμασε τον εαυτό του για τον θρόνο του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, όμως έχτισε μεθοδικά και αθόρυβα ένα παγκόσμιο δίκτυο δισεκατομμυρίων που εξασφαλίζει πως, ό,τι κι αν συμβεί στο γεωπολιτικό στερέωμα, οι λογαριασμοί της οικογένειας στη Δύση θα παραμένουν πάντα στο απυρόβλητο.
Στο τέλος της ημέρας ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν ίσως έχει περισσότερα κοινά με τον Ντόναλντ Τραμπ απ’ όσα θα μπορούσε να φανταστεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Σίγουρα μοιράζονται την ίδια έξη στις επικερδείς για τους ίδιους επενδύσεις, τα golf clubs και τα κρυπτονομίσματα.
