Δεν έχει ιστορικό προηγούμενο η εκρηκτική άνοδος των τιμών του πετρελαίου, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή εντείνει τους φόβους για παρατεταμένες διακοπές στην παραγωγή και διαταραχές στις μεταφορές, μέσω των στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ.
Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν σήμερα μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες ανόδους στην ιστορία τους, μετά από νέο κύμα αμερικανικών και ισραηλινών επιδρομών σε όλο το Ιράν το Σαββατοκύριακο. Μεταξύ των στόχων των επιθέσεων ήταν και αποθήκες πετρελαίου. Το μπρεντ έφτασε έως τα 119,5 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI), με παράδοση τον Απρίλιο, κατέγραφε άνοδο 12,2% στα 101,97 δολάρια.
«Ενεργειακή κρίση χωρίς προηγούμενο»
Ο Neil Atkinson, πρώην επικεφαλής πετρελαϊκής αγοράς στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), δήλωσε ότι το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι κάτι που οι αγορές ενέργειας δεν έχουν αντιμετωπίσει ποτέ στο παρελθόν. Εάν δεν υπάρξει σύντομα κάποια αλλαγή, «βρισκόμαστε μπροστά σε μια δυνητικά καθοριστική και άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση», ανέφερε στο CNBC.
Χώρες της Μέσης Ανατολής έχουν ήδη αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή αργού. Το Ιράκ και το Κουβέιτ έχουν ξεκινήσει διακοπές παραγωγής, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ενδέχεται επίσης να βρεθούν σε ευάλωτη θέση εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα.
«Παρότι υπάρχουν αποθέματα πετρελαίου σε όλο τον κόσμο, το ζήτημα είναι ότι αν το κλείσιμο των Στενών συνεχιστεί, αυτά τα αποθέματα -εφόσον χρησιμοποιηθούν- θα εξαντληθούν. Τότε θα βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου η παραγωγή πετρελαίου θα έχει διακοπεί στο Ιράκ και πιθανώς στο Κουβέιτ, ίσως ακόμη και στη Σαουδική Αραβία, οδηγώντας μας σε μια κρίση όμοια της οποίας δεν έχουμε ξαναδεί», δήλωσε ο Atkinson στην εκπομπή «Squawk Box Europe».
Ερωτηθείς τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τις τιμές του πετρελαίου, απάντησε: «Μπαίνουμε πλέον στο πεδίο των εκτιμήσεων. Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια κατάσταση. Το όριο είναι ο ουρανός».
Ο κρίσιμος ενεργειακός διάδρομος
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ωστόσο, μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών, η ναυτιλιακή κίνηση στον στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο έχει σχεδόν παγώσει.
Παράλληλα, αρκετές χώρες της πετρελαιοπαραγωγού Μέσης Ανατολής έχουν ήδη αρχίσει να περιορίζουν την παραγωγή τους. Το Ιράκ και το Κουβέιτ έχουν προχωρήσει σε διακοπές παραγωγής, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να βρεθούν επίσης αντιμέτωπα με παρόμοιες πιέσεις εάν η κρίση παραταθεί.
Έκτακτη συνάντηση της G7
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν από τα υψηλά της συνεδρίασης τη Δευτέρα, λίγο αφότου οι Financial Times μετέδωσαν ότι οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών της G7 θα πραγματοποιούσαν έκτακτη σύσκεψη για να συζητήσουν μια πιθανή συντονισμένη αποδέσμευση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, υπό τον συντονισμό του IEA.
Ο Tyler Goodspeed, επικεφαλής οικονομολόγος της ExxonMobil, δήλωσε στο CNBC ότι «η κοινή αντίληψη την περασμένη εβδομάδα -και σε έναν βαθμό εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα- ήταν ότι όλες οι χώρες εκτός της Ρωσίας έχουν συμφέρον να αποκατασταθεί η κανονική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».
Πρόσθεσε ότι η κυρίαρχη εκτίμηση ήταν πως «υπάρχουν επαρκείς ποσότητες πετρελαίου εν πλω καθώς και στρατηγικά αποθέματα για να καλυφθεί οποιοδήποτε βραχυπρόθεσμο κενό». Ωστόσο, ο ίδιος δήλωσε επιφυλακτικός απέναντι σε αυτή την άποψη καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα της.
«Όταν εξετάζω το εύρος των πιθανών εξελίξεων, μου φαίνεται ότι υπάρχουν περισσότερα -και πιο πιθανά- σενάρια στα οποία τα Στενά παραμένουν ουσιαστικά κλειστά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό,τι σενάρια στα οποία αποκαθίσταται η κανονική κυκλοφορία», δήλωσε ο Goodspeed.
Κίνδυνος για περισσότερες διακοπές παραγωγής
Αναλυτές της Societe Generale προειδοποίησαν επίσης ότι οι παρατεταμένες διακοπές παραγωγής στις χώρες της Μέσης Ανατολής αυξάνουν «ουσιαστικά» τον κίνδυνο τεχνικών δυσκολιών κατά την επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων.
«Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι πιθανό να είναι ο επόμενος παραγωγός που θα αναγκαστεί να περιορίσει την παραγωγή του, ενδεχομένως μέσα στις επόμενες πέντε έως επτά ημέρες», ανέφεραν οι αναλυτές σε σημείωμα που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα.
«Το Κατάρ είναι επίσης ευάλωτο, αν και οι όγκοι πετρελαίου του είναι σχετικά περιορισμένοι σε σχέση με την έκθεσή του στο LNG. Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει μικρότερο άμεσο κίνδυνο, ωστόσο διακοπές παραγωγής θα μπορούσαν να καταστούν πιθανές εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για ακόμη δύο έως τρεις εβδομάδες», πρόσθεσαν.
