Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ με αεροπορικούς βομβαρδισμούς και με τη βοήθεια των πανίσχυρων μυστικών τους Υπηρεσιών δολοφόνησαν τον τύραννο (ηγέτη) του Ιράν Χαμενεΐ και η όλη περιοχή της Μέσης Ανατολής άρχισε να αποσταθεροποιείται επικίνδυνα (αφού και η ισλαμική ηγεσία του Ιράν ξεκίνησε τις επιθέσεις εναντίον του Ντουμπάι και άλλων κρατών).
Και μέσα σε αυτό το επικίνδυνο κλίμα για την ανθρωπότητα εμφανίσθηκε και στη χώρα μας (από κάποιους πολιτικούς ηγέτες και από μια ελιτ δημοσιογράφων) μια «άποψη» η οποία υποστηρίζει, το εξής:
Δηλαδή, ότι ως Ελλάδα, είτε θα πρέπει να υποστηρίξουμε το τυραννικό καθεστώς των μουλάδων στο Ιράν, είτε θα πρέπει να ασπαστούμε σώνει και καλά την «τυχοδιωκτική φιλοσοφία» του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να ανατρέπει με τη χρήση βίας καθεστώτα (τα οποία είναι αναμφίβολα τυραννικά).
Και όπου ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος θα «παίζει» το ρόλο και του παγκόσμιου Δικαστή και του εκτελεστή των αποφάσεων, όπως σημειώνει εύστοχα το έγκυρο περιοδικό Economist (“…appointing himself sole judge and executioner” , In Iran Donald Trump is making history).
Διαφωνώ πλήρως με αυτή τη απόλυτη και «μανιχαιστική» προσέγγιση, η οποία απαγορεύει και ενοχοποιεί κάθε πιο σύνθετη προσέγγιση.
Και για το λόγο αυτό θα ήθελα να εκθέσω σύντομα τις ακόλουθες σκέψεις, με την προβολή ορισμένων ερωτημάτων. Και συγκεκριμένα:
1 Είναι τυραννικό το καθεστώς του Ιράν;
Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία κατά τη γνώμη μου για αυτό το θέμα, αφού το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν- για να κάνω μια επιλεκτική αναφορά- θεωρεί κατ΄ ουσία ότι η γυναίκα είναι ένα «κατώτερο ανθρώπινο ον» και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο όταν εμφανίζεται στη δημόσια σφαίρα να καλύπτει το πρόσωπό ή ολόκληρο το σώμα της με μανδήλα (ή μπούρκα)
Μάλιστα το Δεκέμβριο του 2024 ψηφίστηκε ένας νόμος ο οποίος αύξανε ακόμη πιο δραστικά τις σχετικές ποινές εναντίον των γυναικών εκείνων που δεν κάλυπταν το σώμα τους με μαντήλα ( Iran : New compulsory veiling law intensifies oppression of women and girls, Amnesty International).
Υπό το πρίσμα αυτό, το άρθρο 638 του Ισλαμικού Ποινικού Κώδικα προβλέπει και σήμερα την ποινή του «μαστιγώματος» (flogging) για τις γυναίκες εκείνες που παραβιάζουν την ανωτέρω πρόβλεψη( compulsory veiling).
Επιπλέον, σε ένα πιο συνολικό επίπεδο στο Ιράν δεν υπάρχει η δομή ενός δυτικού κοινοβουλευτικού καθεστώτος ( με τη γνωστή διάκριση των εξουσιών) και τα πάντα υποτάσσονται στην τυραννική βούληση του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη.
Όλα αυτά εξηγούν για ποιο λόγο στις πρόσφατες διαδηλώσεις κατά του θεοκρατικού καθεστώτος, οι δυνάμεις ασφαλείας και οι Φρουροί της Επανάστασης σκότωσαν χιλιάδες άτομα.
2. ‘Ήταν νόμιμη κατά το Διεθνές Δίκαιο η χρήση βίας εκ μέρους του Αμερικανού Προέδρου και η δολοφονία του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη (σε συνεργασία με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου);
Η απάντηση είναι σαφώς όχι!
Όσο και τυραννικό να ήταν το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί και η δολοφονία του Χαμενεί δεν είχαν διενεργηθεί νόμιμα. Για ποιο λόγο;
Το άρθρο 2(4) του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών απαγορεύει τη χρήση βίας από ένα κράτος εναντίον άλλου κράτους (πάλι των Ηνωμένων Εθνών) , ώστε να γίνεται σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα και η πολιτική αυτονομία όλων των εθνών ( All members shall refrain in their international relations from the threat or use of force against the territorial integrity or political independence of any state..).
Και μάλιστα ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας ενός κράτους των Ηνωμένων Εθνών δεν επηρεάζεται από το κατά πόσο είναι επαρκώς νομιμοποιημένη η κυβέρνηση (‘η η θρησκευτική ηγεσία) η οποία κυβερνά το επίμαχο κράτος (legitimacy of governance quality).
Τι θέλω να πω;
‘Έκανα λόγο παραπάνω για το τυραννικό καθεστώς του Ιράν υπό την ηγεσία του θρησκευτικού ηγέτη Χαμενεί.
Αυτό όμως το γεγονός δεν νομιμοποιούσε σε καμία περίπτωση τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ να επεκτείνουν τα όρια της κρατικής τους εξουσίας και με τη χρήση βίας να δολοφονήσουν αυτόν τον τυραννικό αρχηγό (ότι εγκλήματα και αν είχε διαπράξει κατά του λαού του)!
Μόνο αν υπήρχε εξουσιοδότηση (authorization) από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών θα μπορούσε να νομιμοποιηθεί μια τέτοια επέμβαση (και δεν υπήρχε).
3Τι θα γίνει αν καταργηθούν οι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και αποδεχθούμε όλοι κυνικά την επιβολή της δύναμης των ισχυρών της γης;
Και σε αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να προσέξουμε όλοι το εξής πράγμα , γιατί αρκετοί στην Ελλάδα ισχυρίζονται ότι δεν πρέπει να δίνουμε καμία σημασία στο Διεθνές Δίκαιο.
Και ότι είναι απαραίτητο να προσαρμοστούμε κυνικά και -δήθεν- ρεαλιστικά στην πραγματικότητα (με άλλα λόγια να αποδεχθούμε σήμερα «τη λογική Τραμπ»).
Αυτό είναι ένα τεράστιο λάθος, γιατί αν ακυρωθεί το διεθνές Δίκαιο , τότε θα πρέπει να αναφωνήσουμε μαζί με το Θουκυδίδη «ουδέν έστιν ότι ουκ απώλετο» (δεν υπάρχει τίποτε που να μη χάθηκε). Γιατί;
Γιατί τότε μια παγκόσμια υπερδύναμη (όπως η Αμερική , η Ρωσία ή η Κίνα) θα μπορούσαν με τη στρατιωτική τους ισχύ και με «μυστικές αποστολές» να ανατρέπουν κυβερνήτες ακόμη και ευρωπαϊκών χωρών ( για την προώθηση των οικονομικών τους συμφερόντων τα οποία θα μπορούσαν να αφορούν το πετρέλαιο ή οτιδήποτε άλλο).
Υπό την έννοια αυτή θα γυρίζαμε στο παγκόσμιο ασταθές περιβάλλον μιας «διεθνούς ζούγκλας» (και ήδη την έβδομη μέρα του πολέμου των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ιράν «βιώνουμε» το κλίμα μιας τέτοιας ζούγκλας).
Τέλος, θα ήθελα να αναφέρω ότι οι αυταρχικοί ηγέτες ή οι τύραννοι ή οι δικτάτορες των κρατών τα οποία ανήκουν στα Ηνωμένα Έθνη δεν ανατρέπονται με δολοφονίες και στρατιωτικά μέσα από άλλα κράτη, αλλά από τις εσωτερικές διαδικασίες του κάθε κράτους (ή από τις κοινωνικές εξεγέρσεις του λαού αυτού του κράτους).
Το συμπέρασμα;
Δεν χρειάζεται να ταχθεί κανείς μονόπλευρα είτε υπερ. του τυραννικού καθεστώτος του Ιράν, είτε υπερ. της χρήσης βίας εκ μέρους του Αμερικανού Προέδρου, Ένα κράτος μπορεί να κρατήσει μια πιο σύνθετη στάση . Τέλος, έπραξε ορθά ο πρωθυπουργός που έστειλε «ελληνική δύναμη» για τη στήριξη της Κύπρου.
Υ. Γ Είναι ολέθριο λάθος να πιστεύει κανείς, ότι η δομή ένα δυτικού κοινοβουλευτικού καθεστώτος μπορεί να μεταφυτευθεί στο Ιράν. Με άλλα λόγια: ότι παρήγαγε η δημιουργικότατα των δυτικών κοινωνιών (το κοινωνικό φαντασιακό κατά τον Καστοριάδη) δεν μπορεί να μεταφερθεί μηχανιστικά σε άλλα έθνη με έντονες θρησκευτικές διαιρέσεις και με άλλο πολιτισμικό και ιστορικό υπόστρωμα.
Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι Καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ kalfelis@law.auth.gr
