Μέχρι την εμφάνιση του Μπράιαν Τζόνσον, ενός 48χρονου επιχειρηματία που τα τελευταία πέντε χρόνια έχει διαθέσει εαυτόν ως πειραματόζωο για την επιμήκυνση του προσδόκιμου ζωής, υπήρχε μια ακλόνητη βεβαιότητα στην ζωή. Ο θάνατος.
Πλέον ακόμα και το αναπόφευκτο είναι εγγύτερα από ποτέ να γίνει αποφευκτό. Αυτό τουλάχιστον διατρανώνει ο άτυπος ηγέτης του κινήματος «Don’t Die» («Μην πεθάνεις») ο οποίος με 1 εκατομμύριο δολάρια ετησίως υπόσχεται να κάνει κάθε κοινό θνητό αθάνατο.
Αρκεί βεβαίως εκτός από ευμέγεθες κομπόδεμα να έχει και το κουράγιο αλλά και την αυταπάρνηση να ακολουθήσει με θρησκευτική ευλάβεια τις ανορθόδοξες κούρες και το ασκητικό πρόγραμμα του ιδρυτή του νέου δόγματος του biohacking.
Αλλά καλύτερα να γίνουμε συγκεκριμένοι, παρακολουθώντας – ευτυχώς από απόσταση – ένα τυπικό 24ωρο του αυτοαποκαλούμενου γκουρού της μακροζωίας.
Η μέρα του Τζόνσον ξεκινά στις 4:30 τα ξημερώματα ακριβώς. Ούτε λεπτό πριν ή μετά. Στο υπνοδωμάτιό του η θερμοκρασία και η ποιότητα του αέρα ελέγχονται από βιομηχανικού επιπέδου αισθητήρες και τα παράθυρα είναι σφραγισμένα για να αποτρέπουν την παραμικρή διείσδυση φυσικού φωτός. Δεν υπάρχει ξυπνητήρι, ούτε βέβαια κινητό τηλέφωνο αλλά μια σταδιακή μεταβολή του τεχνητού φωτισμού που μιμείται την αυγή.
Το 24ωρο ενός «αθανάτου»
Το πρώτο ρόφημα που διασχίζει τον οισοφάγο του είναι ο περίφημος πια Πράσινος Γίγαντας (Green Giant) —ένα εργαστηριακό μείγμα από πεπτίδια κολλαγόνου, σπερμιδίνη, αμινοξέα, φλαβανόλες κακάο και κανέλα Κεϋλάνης.
Σχεδόν ταυτόχρονα, ο Τζόνσον καταπίνει τα πρώτα από τα 111 διαφορετικά χάπια και συμπληρώματα της ημέρας. Ακολουθεί μία ώρα προπονητικού προγράμματος με 25 εξειδικευμένες ασκήσεις, αυστηρά σχεδιασμένες για να αυξάνουν τη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου του (VO2 max) αλλά και τη διατήρηση του μυϊκού τόνου σε επίπεδα που θα φθονούσε και έφηβος.
Για τον Αμερικανό δισεκατομμυριούχο, το ανθρώπινο σώμα δεν είναι ναός, όπως συχνά λέγεται. Αλλά ένα εξαιρετικά πολύπλοκο βιολογικό λογισμικό που χρειάζεται συνεχείς και αδιάλειπτες αναβαθμίσεις.
Για εκείνον η αθανασία έχει χάσει κάθε φιλοσοφική έννοια κι έχει γίνει εδώ και πέντε χρόνια ένα μετρήσιμο μέχρι κεραίας καθημερινό project. «Ίσως είμαστε η πρώτη γενιά που δεν θα πεθάνει», συνηθίζει να λέει στις συνεντεύξεις και τα μανιφέστα του, με τη σχεδόν αμήχανη – για τους άλλους – σιγουριά ενός ανθρώπου που έχει επενδύσει όλο του το βιος, για να αποδείξει ότι ο θάνατος είναι μια προαιρετική επιλογή.
Από την άβυσσο στην επιφοίτηση
Ο Τζόνσον γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Γιούτα, σε μια πολύτεκνη οικογένεια Μορμόνων, υπηρετώντας μάλιστα πάλαι ποτέ ως ιεραπόστολος στον Ισημερινό. Όταν αποκόπηκε από την εκκλησία στα 34 του, προσπάθησε να γεμίσει το υπαρξιακό του κενό στρεφόμενος στην επιχειρηματικότητα.
Ίδρυσε την εταιρεία ψηφιακών πληρωμών Braintree, η οποία εξαγοράστηκε από το eBay έναντι 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Ναι, η σταδιοδρομία του είναι η επιτομή μιας ιστορίας πιστής στο αμερικανικό όνειρο. Η ζωή του όμως έως τότε ήταν συνώνυμη της κατάρρευσης.
Ο ίδιος έχει εξομολογηθεί πως την εποχή της επαγγελματικής ακμής του έπασχε από κατάθλιψη και αυτοκτονικό ιδεασμό. Την ψυχολογική του περιδίνηση επιδείνωσε το μάλλον επεισοδιακό διαζύγιό του. Μοναδική παρηγοριά του τότε ήταν το φαγητό – κακής ποιότητας και μεγάλης ποσότητας -, το οποίο κατανάλωνε βουλιμικά αργά τη νύχτα.
Προς τιμήν του ο Τζόνσον δεν κρύβει, ούτε ωραιοποιεί αυτό το ανήκουστο σήμερα παρελθόν του. Αντιθέτως, το χρησιμοποιεί ως το απόλυτο αφήγημα λύτρωσης: «Έκανα καταστροφικές επιλογές υγείας στη ζωή μου μέχρι τα 42 μου, όμως το σώμα μου ανέκαμψε. Όποια κι αν είναι η κατάστασή σας, μπορείτε κι εσείς», λέει με την πραότητα ιεροκήρυκα και τη σιγουριά ενός ανθρώπου με αρκετό θάρρος κι άλλο τόσο θράσος για να αναμετρηθεί με το θάνατο.
Όταν εκείνος συνειδητοποίησε ότι το ίδιο του το μυαλό τον οδηγούσε στην καταστροφή, αποφάσισε να «απολύσει» τον εαυτό του από τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, παραδίδοντας τα κλειδιά της βιολογίας του στους αλγόριθμους.
Το project Blueprint και ο άθλος της μακροζωίας
Το 2021, το όραμα της αυτοσυντήρησης πήρε επίσημη μορφή με το Project Blueprint. Ο Τζόνσον επένδυσε εκατομμύρια για να συγκροτήσει μια πολυμελή και πολυδαίδαλη ιατρική ομάδα, με στόχο την αντιστροφή της βιολογικής του ηλικίας.
Η διατροφή του έγινε αυστηρά vegan και περιλαμβάνει έκτοτε 1.977 θερμίδες. Ούτε μισή παραπάνω. Το πρωινό του, το Super Veggie, είναι ένας πολτοποιημένος πουρές από μαύρες φακές, μπρόκολο και σκόρδο, στις 11:00 το πρωί καταναλώνει την τελευταία του τροφή για να μπει σε κατάσταση νηστείας ενώ από τις 4 το απόγευμα σταματά ακόμα και την κατανάλωση νερού. Είναι ο καλύτερος τρόπος, όπως λέει, για να αποφύγει τη νυχτερινή ενούρηση, δηλαδή μια βιολογική ανάγκη που μπορεί να διαταράξει το ιερό δισκοπότηρο της ζωής του: τον ύπνο.
Κάθε πτυχή της ζωής του ποσοτικοποιείται. Οι τακτικές μαγνητικές τομογραφίες, οι αναλύσεις του μικροβιώματος, ακόμα και η καταγραφή των νυχτερινών του στύσεων (141 λεπτά κατά μέσο όρο, όπως λέει, επίδοση δηλαδή υγιούς 18χρονου), είναι δεδομένα που μοιράζεται ανοιχτά στα κοινωνικά δίκτυα και στις ιστοσελίδες του.
Στο διαδίκτυο, έχει καταφέρει να χτίσει μια κοινότητα, ένα ποίμνιο «πιστών» που τον αποκαλούν χαϊδευτικά αθάνατο θείο, οι οποίοι μάλιστα δεν αποθαρρύνονται από τις αποτυχίες των πειραμάτων του, όπως συνέβη με την περίφημη ανταλλαγή πλάσματος με τον γιο και τον πατέρα του που δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Ο ίδιος πάντως προτιμά να περιγράφει τον εαυτό του απλώς ως τον πιο «υγιή άνθρωπο στον κόσμο».
Η προσέγγισή του αν και απλοϊκή είναι στρατηγική. Ο Τζόνσον δεν γράφει δυσνόητα ιατρικά άρθρα, ούτε μιλά με αυστηρά επιστημονικούς όρους. Γνωρίζοντας καλά την ανθρώπινη ψυχολογία, κατάφερε να μετατρέψει την επιβίωση σε άθλημα: «Για να κάνω το “Don’t Die” κατανοητό, το μετέτρεψα σε παιχνίδι, γιατί οι άνθρωποι λατρεύουν τα παιχνίδια. Θα μάθετε πώς να φλεξάρετε τους βιοδείκτες σας με φίλους», λέει.
Δε θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη απόδειξη από την εφαρμογή μέτρησης βιοδεικτών που έχει κυκλοφορήσει μέσα από την οποία μπορεί κάθε χρήστης να αναμετρηθεί με τους άλλους στο κυνήγι της μακροβιότητας.
Η νέα βιο-ελίτ των «Αθανάτων»
Αν το Blueprint ήταν η φάση των δοκιμών στο σώμα του, ο φετινός Φεβρουάριος σηματοδότησε το πέρασμα στην εποχή της αναπολογητικής εμπορευματοποίησης της αμφιλεγόμενης μεθόδου στην οποία υποβάλλει τον εαυτό του τα τελευταία πέντε χρόνια.
Πριν από λίγες ημέρες ο γκουρού του biohacking ανακοίνωσε το πρόγραμμα Immortals (Αθάνατοι). Με άλλα λόγια τη συστηματοποίηση του αποστάγματος σοφίας που έχει αποκομίσει από τη μάχη του ενάντια στη γήρανση.
Με κόστος 1 εκατομμύριο δολάρια ανά άτομο, το πρόγραμμα προσφέρει ένα κλειστό οικοσύστημα βαθιάς ιατρικής παρέμβασης. Οι συμμετέχοντες αποκτούν πρόσβαση σε πειραματικές γονιδιακές θεραπείες, μεταμοσχεύσεις μικροβιώματος νέας γενιάς και βλαστοκύτταρα.
Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό είναι η πειραματική χρήση νανο-τεχνολογίας: μικροσκοπικά ρομπότ μπορούν πια να εισάγονται στην κυκλοφορία του αίματος, μεταδίδοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο σε συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης, τα οποία αναπροσαρμόζουν αυτόματα τις ανάγκες του οργανισμού. Ή έτσι τουλάχιστον ισχυρίζεται ο ίδιος, αφού δεν υπάρχουν ακόμα επαρκή κλινικά δεδομένα.
«Περάσαμε τα τελευταία χρόνια ξοδεύοντας εκατομμύρια, ερευνώντας και πειραματιζόμενοι», υπογραμμίζει στο κοινό του. «Κάναμε εμείς τα λάθη για εσάς». Ωστόσο, αναγνωρίζει ανοιχτά —και με μια δόση κυνισμού— ότι δεν έχουν όλοι τα ίδια ευγενή κίνητρα υπαρξιακής επέκτασης. «Κάποιοι από εσάς αδιαφορείτε για το Don’t Die, θέλετε απλώς να είστε σέξι. Κανένα πρόβλημα. Στην πραγματικότητα είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα».
Αυτή η δήλωση αποτελεί το απόλυτο διαφημιστικό τρικ: ο Τζόνσον γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στην επιστημονική αθανασία και την απόλυτη ματαιοδοξία του Instagram, συγχωνεύοντάς τα σε ένα ενιαίο, ακριβό προϊόν. Το γεγονός ότι οι θέσεις για τον πρώτο κύκλο του “Immortals” καλύφθηκαν αμέσως, αναδεικνύει μια νέα κοινωνική πραγματικότητα: Η αντιστροφή της βιολογικής ηλικίας είναι το νέο απόλυτο status symbol.
Το υπαρξιακό παράδοξο
Αναμφίβολα το φαινόμενο του Τζόνσον που έχει ήδη καταγραφεί και από ντοκιμαντέρ του Netflix εγείρει βαθιά φιλοσοφικά ερωτήματα. Ο ίδιος δηλώνει πως η βελτιστοποίηση της υγείας σε κάνει «καλύτερο γονιό, αδερφό, φίλο και άνθρωπο». Στην πράξη, όμως, η ρουτίνα που ακολουθεί του επιβάλλει μια πρωτοφανή κοινωνική απομόνωση.
Κοιμάται στις 8:30 το βράδυ, αυστηρά μόνος, καθώς η παρουσία άλλου ατόμου στον χώρο διαταράσσει την αρχιτεκτονική του ύπνου του και αποφεύγει τις απρόβλεπτες κοινωνικές συναναστροφές που θα μπορούσαν να του προκαλέσουν άγχος.
Στην προσπάθειά του να ξεφύγει από τον πόνο του παρελθόντος και να νικήσει τον θάνατο έχει δημιουργήσει μια φυλακή τέλειων μετρήσεων.
«Ζούμε στην πιο συναρπαστική εποχή της ανθρώπινης ιστορίας», υπενθυμίζει στο κοινό του, κλείνοντας τη διακήρυξή του για το πρόγραμμα Immortals. Ίσως μάλιστα πράγματι να καταφέρει να επιβραδύνει το ρολόι της βιολογίας του και ενδεχομένως τα προγράμματά του να ανοίξουν τον δρόμο για μια νέα τάξη μετα-ανθρώπων.
Το ερώτημα ωστόσο πάνω από το σφραγισμένο, αποστειρωμένο, σκοτεινό δωμάτιο του παραμένει: Μήπως για χάρη του ανένδοτου που κήρυξε στο γήρας, την ασθένεια και το θάνατο, ο Μπράιαν Τζόνσον ξέχασε τελικά να ζει;
