Ανταπόκριση Λονδίνο, Δημήτρης Μαυροκεφαλίδης
Καθώς η βρετανική μοναρχία βρίσκεται αντιμέτωπη με κατηγορίες που πλήττουν τον ίδιο τον πυρήνα της αξιοπιστίας της, το Βήμα συνομιλεί αποκλειστικά με τον Andrew Lownie, τον Βρετανό ιστορικό και συγγραφέα, το έργο του οποίου έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τη βασιλική μυστικοπάθεια.
Ο Lownie είναι ο συγγραφέας μιας σημαντικής βιογραφίας για τον Άντριου, που κυκλοφόρησε πριν από λίγους μήνες, στην οποία εξετάζει την άνοδο και την πτώση του Δούκα του York, την ιδιωτική του συμπεριφορά και τον ευρύτερο αντίκτυπο των πράξεών του στη φήμη και την αξιοπιστία της Βασιλικής Οικογένειας.
Στο φόντο δημοσιευμάτων που αναφέρουν ότι ο βασιλιάς Κάρολος είχε προειδοποιηθεί ήδη από το 2019 ότι οι βασιλικές διασυνδέσεις καταχρώνταν, και ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη πρωτοφανείς συζητήσεις για νομοθετική αφαίρεση του Andrew Mountbatten Windsor από τη γραμμή διαδοχής, ο Lownie προσφέρει μια ωμή αποτίμηση μιας κρίσης που ο ίδιος χαρακτηρίζει υπαρξιακή για τον θεσμό.
Όλα γράφουν νέα ιστορία
Μπορούμε να ξεκινήσουμε με τις πρόσφατες εξελίξεις. Η βρετανική κυβέρνηση εξετάζει κάτι πρωτοφανές, όπως υποστηρίζουν τα βρετανικά μέσα, να αφαιρέσει έναν βασιλικό από τη γραμμή διαδοχής μέσω νομοθεσίας. Πόσο πρωτοφανής είναι αυτή η κίνηση;
Είναι απολύτως πρωτοφανής. Κανείς δεν έχει αφαιρεθεί από τη γραμμή διαδοχής με αυτόν τον τρόπο. Κάθε φορά γράφεται νέα ιστορία και ανοίγουν νέα δεδομένα. Δεν έχει υπάρξει ποτέ στην ιστορία της βασιλικής οικογένειας σύλληψη για τόσο σοβαρό αδίκημα.
Επομένως, βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Πρέπει να το αντιμετωπίζουμε κυριολεκτικά μέρα με τη μέρα. Προσωπικά, όμως, θεωρώ ότι πρόκειται για αποπροσανατολισμό. Θα καταναλώσει κοινοβουλευτικό χρόνο. Δεν είναι απαραίτητο. Κανείς δεν πιστεύει ότι πρόκειται να γίνει βασιλιάς.
Και δεν νομίζω ότι το θέλει η βασιλική οικογένεια, γιατί φυσικά θα άνοιγε τον δρόμο για κοινοβουλευτική συζήτηση γύρω από τη βασιλική οικογένεια, κάτι που θέλουν να αποφύγουν. Επίσης, είναι σύμβουλος του κράτους, αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι σύμβουλοι του κράτους που έχουν κληθεί πριν από αυτόν. Άρα αυτό δεν πρόκειται να συμβεί.
Κατά τη γνώμη μου, τα ουσιαστικά ζητήματα είναι η διαφάνεια γύρω από τη βασιλική οικογένεια και το να λογοδοτήσει για όσα έχει κάνει.
Μια πτώση από το βάθρο
Έχετε ήδη γράψει το βιβλίο σας, The Rise and Fall of the House of York. Πώς πιστεύετε ότι θα πρέπει τελικά να θυμόμαστε τον Andrew Mountbatten Windsor;
Νομίζω ότι αυτό είναι μάλλον θλιβερό, γιατί τον θυμόμαστε ως το «χρυσό παιδί» της βασιλικής οικογένειας. Ήταν ο ήρωας πολέμου που επέστρεψε.
Η Sarah Ferguson ήταν εξαιρετικά δημοφιλής όταν παντρεύτηκαν. Και πρόκειται για μια πτώση από τη δόξα και την ύβρη, μέσα από την απληστία. Είναι τραγωδία, γιατί έχει κάνει περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο μέλος της βασιλικής οικογένειας για να υπονομεύσει τη φήμη και την αξιοπιστία της.
Και με πολλούς τρόπους, ήταν ένας πολύ ένθερμος υποστηρικτής της βασιλικής οικογένειας. Άρα είναι τραγωδία. Είναι τραγωδία για τον ίδιο.
Είναι τραγωδία για τη βασιλική οικογένεια. Και έχει υπονομεύσει τον σεβασμό και την εμπιστοσύνη προς τον θεσμό, τα οποία τώρα θα πρέπει να ξαναχτιστούν.
Δικαίωση και βασιλική διαφάνεια
Πώς ευθυγραμμίζονται ή πώς αμφισβητούν οι πρόσφατες εξελίξεις τα συμπεράσματα της βιογραφίας σας;
Όλο το υλικό που έχει αποκαλυφθεί πρόσφατα επιβεβαιώνει σε μεγάλο βαθμό όσα βρήκα. Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα, και άλλα κομμάτια της ίδιας ιστορίας που είχα εντοπίσει. Είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικό να βλέπεις ότι όσα έγραψα αποδείχθηκαν σωστά.
Και οι πηγές μου αποδείχθηκαν αξιόπιστες. Πολλά από όσα ζητούσα εδώ και χρόνια, όπως η βασιλική διαφάνεια, τώρα αρχίζουν να συμβαίνουν. Ελπίζουμε ότι θα συνεχίσουν να συμβαίνουν.
Νιώθω ότι δικαιώθηκα στην έρευνά μου, γιατί δέχθηκα έντονες επιθέσεις. Πολλοί με κατηγορούσαν ότι δεν ήμουν σοβαρός. Είναι ικανοποιητικό να αισθάνεσαι ότι τελικά είχες δίκιο.
Δημόσια εικόνα και ιδιωτική πραγματικότητα
Πιστεύετε ότι υπήρχε χάσμα ανάμεσα στη δημόσια εικόνα και την ιδιωτική του ζωή;
Ναι, και αυτό έχει να κάνει με την προσπάθεια της βασιλικής οικογένειας να διαμορφώσει το αφήγημα. Πρόκειται για ένα ψευδές αφήγημα. Είναι καθαρό PR.
Υπήρχε όμως τεράστιο χάσμα. Μόλις σήμερα γευμάτισα με κάποιον που τον γνώριζε από παιδί. Όλες αυτές οι τρομερές ιστορίες για εκφοβισμό, για διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και άλλα, ήταν γνωστές σε όσους τον ήξεραν τότε. Απλώς δεν έβγαιναν προς τα έξω.
Υπάρχουν ακόμη πολλά που θα αποκαλυφθούν
Πιστεύετε ότι γνωρίζουμε πλέον όλη την αλήθεια ή υπάρχουν ακόμη πτυχές της ιστορίας του Andrew που αγνοούμε;
Νομίζω ότι υπάρχουν ακόμη πολλά που θα βγουν στο φως, και ελπίζω να βγουν. Απολύτως.
Ήξερα ότι, όταν έκανα την έρευνά μου, έβλεπα μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Τώρα έχουμε τεράστιο όγκο στοιχείων με αυτά τα τρία εκατομμύρια σελίδες, αλλά υπάρχουν τρεις σελίδες που δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα.
Μπορεί να εμφανιστούν περισσότεροι μάρτυρες. Μπορεί να αποσφραγιστούν περισσότερες νομικές καταθέσεις. Υπάρχει μια ολόκληρη σειρά εξελίξεων που μπορούν να ρίξουν περισσότερο φως.
Δίκη, κατηγορίες και βασιλικές επιπτώσεις
Τι πιστεύετε ότι θα ακολουθήσει για τον Andrew; Μπορούμε να περιμένουμε μια δίκη;
Είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα, γιατί δεν έχει ακόμη απαγγελθεί κατηγορία.
Μπορεί να μην βρουν αρκετά στοιχεία, αλλά θα μου έκανε εντύπωση. Νομίζω ότι υπάρχουν πολλά στοιχεία που στηρίζουν μια υπόθεση. Υπάρχει και το ερώτημα αν μπορεί νομικά να κατηγορηθεί.
Ήταν δημόσιος λειτουργός ή απλώς μέλος της βασιλικής οικογένειας που εκτελούσε δημόσια καθήκοντα; Είμαι βέβαιος ότι θα δοκιμαστούν πολλές νομικές λεπτομέρειες.
Το άλλο πρόβλημα για τη βασιλική οικογένεια είναι τι θα πει αν φτάσει σε δίκη. Θα προσπαθήσει να συμπαρασύρει και άλλα μέλη της βασιλικής οικογένειας για να ασκήσει πίεση και να αποφύγει τη δίκη;
Θα κατηγορηθεί για σχετικά ήσσονος σημασίας αδικήματα κατάχρησης δημόσιου αξιώματος ή για σοβαρότερες κατηγορίες, όπως σεξουαλική διακίνηση; Υπάρχουν πάρα πολλές άγνωστες παράμετροι.
Και μπορεί, όπως γράφτηκε σε στήλη στην Ισπανία, να εξαφανιστεί πριν αποδοθεί δικαιοσύνη. Να εξαφανιστεί κάπου στη Μέση Ανατολή. Υπάρχουν πάρα πολλές αβεβαιότητες για να προβλέψει κανείς τι θα συμβεί.
Πίστευε ότι ήταν άτρωτος
Όταν ξεκινήσατε την έρευνα για τον Andrew, τι σας εξέπληξε περισσότερο;
Ο αναιδής τρόπος με τον οποίο λειτουργούσε. Το ότι έπαιρνε εκδιδόμενες γυναίκες ή περνούσε από 40 εκδιδόμενες σε ένα κρατικό ταξίδι.
Έπαιρνε την ερωμένη του σε επίσημες επισκέψεις. Πραγματικά απίστευτα πράγματα. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι πίστευε πως ήταν τόσο προστατευμένος και απρόσβλητος από κάθε έλεγχο, ώστε μπορούσε να συμπεριφέρεται όπως ήθελε.
Ένα σκάνδαλο χωρίς προηγούμενο
Βλέπετε κάποιο ιστορικό παράλληλο με όσα συμβαίνουν τις τελευταίες ημέρες, για παράδειγμα με την κρίση της παραίτησης του Εδουάρδου;
Ήταν πολύ χειρότερο από τον Εδουάρδο. Ο Εδουάρδος έφυγε ήσυχα και οι ναζιστικοί δεσμοί αποκαλύφθηκαν μόνο μετά τον θάνατό του.
Εδώ μιλάμε για οικονομική διαφθορά, στο κέντρο της βασιλικής οικογένειας, με τη συνδρομή ενός μονάρχη, της βασίλισσας. Γνώριζαν ότι έπαιρνε δωροδοκίες και δεν έγινε τίποτα. Και για το ενδεχόμενο παραίτησης ενός ακόμη βασιλιά λόγω της εμπλοκής του στις δραστηριότητες του αδελφού του.
Όχι, αυτό είναι πραγματικά σοβαρό. Είναι υπαρξιακό για αυτούς. Θα επιβιώσουν. Αλλά μπορεί να χρειαστεί ο Κάρολος, στην ουσία, να παραιτηθεί για να συνεχιστεί η μοναρχία.
Το μεγαλύτερο σκάνδαλο μέχρι σήμερα
Θα το χαρακτηρίζατε ως το μεγαλύτερο σκάνδαλο που έχει γνωρίσει ποτέ η βρετανική βασιλική οικογένεια;
Απολύτως. Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι παρόμοιο. Είμαι βασιλικός ιστορικός. Δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο. Και είμαστε μόλις στα μισά. Είναι τρομακτικό από ορισμένες απόψεις. Πρέπει να είναι τρομακτικό για εκείνους.
