Σύμφωνα με την πιο ολοκληρωμένη ανασκόπηση των στοιχείων που έχει πραγματοποιηθεί παγκοσμίως, σχεδόν όλες οι παρενέργειες που αναφέρονται για τις στατίνες δεν προκαλούνται από τα φάρμακα.
Εκτός από τους γνωστούς κινδύνους που σχετίζονται με μυϊκούς πόνους και διαβήτη, μόνο τέσσερις από τις 66 άλλες παρενέργειες των στατινών που αναφέρονται στις ετικέτες – μεταβολές στις ηπατικές εξετάσεις, ήσσονος σημασίας ηπατικές ανωμαλίες, μεταβολές στα ούρα και οίδημα των ιστών – υποστηρίζονται από στοιχεία. Και οι κίνδυνοι είναι πολύ μικροί, σύμφωνα με τη συστηματική ανασκόπηση και τη μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Lancet.
Στατίνες vs καρδιοπαθειών – εγκεφαλικών
Τα στατίνες έχουν χρησιμοποιηθεί από εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τις καρδιακές προσβολές, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τους καρδιαγγειακούς θανάτους. Ταυτόχρονα, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν σταματήσει να παίρνουν τα φάρμακα αυτά λόγω μακροχρόνιων ανησυχιών για την ασφάλειά τους, καθώς στις ετικέτες των στατινών αναφέρονται δεκάδες πιθανές παρενέργειες.
Η ταυτότητα της μελέτης
Η μελέτη αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων για τις αναφερόμενες παρενέργειες των στατινών. Εξετάστηκαν 19 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές στις οποίες συμμετείχαν 124.000 άτομα, με μέση διάρκεια παρακολούθησης τεσσεράμισι χρόνια.
Από τις 66 παρενέργειες που αναφέρονται επί του παρόντος στις ετικέτες των προϊόντων, οι ερευνητές δεν βρήκαν ισχυρές ενδείξεις που να υποστηρίζουν ότι οι στατίνες προκαλούν 62 από αυτές, όπως προβλήματα μνήμης, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου και νευρική βλάβη που οδηγεί σε μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια.
Ελάχιστος ο κίνδυνος
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος των περισσότερων αναφερόμενων παρενεργειών ήταν ελάχιστος, ενώ τα οφέλη υπερέβαιναν κατά πολύ τις πιθανές βλάβες. Ως αποτέλεσμα, οι ετικέτες θα πρέπει να ενημερωθούν ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα στοιχεία, έτσι ώστε οι ασθενείς και οι γιατροί να μπορούν να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις σχετικά με τις στατίνες, ανέφεραν οι ερευνητές.
Η κύρια συγγραφέας της μελέτης, Christina Reith, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, δήλωσε: «Αυτό που καταφέραμε να αποδείξουμε με αξιοπιστία ήταν ότι οι στατίνες δεν αυξάνουν τη συχνότητα εμφάνισης αυτών των παρενεργειών.
«Έτσι, για παράδειγμα, το ποσοστό των ατόμων που υπέφεραν από απώλεια μνήμης ανά έτος ήταν παρόμοιο με εκείνο των ατόμων που λάμβαναν θεραπεία με στατίνες και εκείνο των ατόμων που δεν λάμβαναν. Το ποσοστό των ατόμων που υπέφεραν από προβλήματα ύπνου ανά έτος ήταν παρόμοιο με εκείνο των ατόμων που λάμβαναν θεραπεία με στατίνες και εκείνο των ατόμων που δεν λάμβαναν.
Αυτό σημαίνει ότι τώρα έχουμε πραγματικά καλές ενδείξεις ότι, αν και αυτά τα προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν σε άτομα που λαμβάνουν στατίνες, οι στατίνες δεν είναι η αιτία αυτών των προβλημάτων».
Τα οφέλη σημαντικότερα από τις παρενέργειες
Αν και η μελέτη σημείωσε επίσης την πιθανότητα εμφάνισης παρενεργειών μετά από χρήση στατίνης για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από τον μέσο όρο παρακολούθησης, ο Reith δήλωσε ότι η μελέτη παρείχε «διαβεβαίωση ότι, για τους περισσότερους ανθρώπους, τα οφέλη των στατίνων υπερτερούν κατά πολύ του κινδύνου παρενεργειών».
Ο καθηγητής Sir Rory Collins, ομότιμος καθηγητής ιατρικής και επιδημιολογίας στο Οξφόρδη και κύριος συντάκτης της μελέτης, δήλωσε: «Τώρα που γνωρίζουμε ότι οι στατίνες δεν προκαλούν την πλειονότητα των παρενεργειών που αναφέρονται στα φυλλάδια συσκευασίας, οι πληροφορίες για τις στατίνες πρέπει να αναθεωρηθούν γρήγορα, ώστε να βοηθήσουν τους ασθενείς και τους γιατρούς να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις για την υγεία».
«Χαμηλός ο κίνδυνος παρενεργειών στους περισσότερους»
Ο καθηγητής Bryan Williams, επικεφαλής επιστημονικός και ιατρικός σύμβουλος της British Heart Foundation, η οποία χρηματοδότησε εν μέρει την έρευνα, δήλωσε: «Οι στατίνες είναι φάρμακα που σώζουν ζωές, τα οποία έχουν αποδειχθεί ότι προστατεύουν από καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια. Αυτά τα στοιχεία αποτελούν μια πολύ ισχυρύ απάντηση στην παραπληροφόρηση σχετικά με τις στατίνες και θα πρέπει να συμβάλουν στην πρόληψη περιττών θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις».
Η καθηγήτρια Victoria Tzortziou Brown, πρόεδρος του Royal College of GPs, δήλωσε: «Όσοι σκέφτονται να πάρουν στατίνες θα πρέπει να καθησυχαστούν από αυτή την ολοκληρωμένη μελέτη, η οποία δείχνει ότι, ενώ οι στατίνες, όπως και κάθε φάρμακο, έχουν πιθανές παρενέργειες, ο κίνδυνος για τους περισσότερους ανθρώπους είναι χαμηλός.
Απαραίτητη η χορήγηση από γιατρό
«Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, ενώ οι στατίνες μπορούν να έχουν πραγματικά οφέλη για ορισμένους ασθενείς, δεν είναι κατάλληλες για όλους, οπότε η απόφαση για τη συνταγογράφησή τους πρέπει πάντα να είναι αποτέλεσμα συζήτησης μεταξύ του γενικού ιατρού και του ασθενούς σχετικά με τους διάφορους κινδύνους και οφέλη».
