Στελέχη της Υπηρεσίας των ΗΠΑ για τη Διεθνή Ανάπτυξη (USAID) στις αρχές του 2024 συνέταξαν μια προειδοποίηση προς ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν: η βόρεια Γάζα είχε μετατραπεί σε «Ερημότοπο από την Αποκάλυψη» με δραματικές ελλείψεις σε τρόφιμα και ιατρική βοήθεια.
Τρεις μήνες μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και την εισβολή του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας, το εσωτερικό μήνυμα περιέγραφε με φρικιαστικές λεπτομέρειες σκηνές που στελέχη των Ηνωμένων Εθνών κατέγραψαν, στο πλαίσιο μιας ανθρωπιστικής αποστολής διερεύνησης γεγονότων στην περιοχή σε δύο φάσεις, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο.
Σύμφωνα με όσα ανέφεραν τα στελέχη του ΟΗΕ, μεταξύ άλλων είδαν, ένα ανθρώπινο μηριαίο οστό και άλλα οστά διάσπαρτα στους δρόμους, νεκρά σώματα εγκαταλελειμμένα μέσα σε αυτοκίνητα και «καταστροφικές ανθρώπινες ανάγκες, ιδίως όσον αφορά στα τρόφιμα και στο ασφαλές πόσιμο νερό».
Όμως ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ, Τζακ Λιου, και η υφιστάμενη του, Στέφανι Χάλετ, απαγόρευσαν την κυκλοφορία της αναφοράς αυτής σε ευρύτερο κύκλο εντός της αμερικανικής κυβέρνησης, επειδή πίστευαν ότι δεν ήταν ισορροπημένη, σύμφωνα με συνεντεύξεις τεσσάρων πρώην αξιωματούχων και έγγραφα που είδε το Reuters.
Μια επίσημη καταγραφή της κατάστασης στην Γάζα
Η αναφορά του Φεβρουαρίου 2024 ήταν μια από τις πέντε που εστάλησαν στο πρώτο μισό εκείνης της χρονιάς και τεκμηρίωναν τη ραγδαία επιδείνωση των συνθηκών υγείας, διατροφής και υγιεινής, καθώς και την κατάρρευση της κοινωνικής τάξης για τους Παλαιστίνιους που ζουν στη Γάζα, ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής εκστρατείας του Ισραήλ, σύμφωνα με έξι πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Reuters.
Το Reuters είδε μόνο μια από αυτές τις αναφορές. Οι άλλες τέσσερεις, οι οποίες επίσης μπλοκαρίστηκαν από τον Λιου και τη Χάλετ λόγω ανησυχιών περί «ισορροπίας», περιγράφηκαν από τέσσερις πρώην αξιωματούχους.
Τρεις πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι οι αναφορές ήταν ασυνήθιστα ωμές και θα είχαν τραβήξει την προσοχή ανώτατων στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης, εάν είχαν κυκλοφορήσει ευρέως εντός της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν.
Θα είχαν επίσης κάνει πιο εξονυχιστικό τον έλεγχο του Μνημονίου Εθνικής Ασφάλειας, που εξέδωσε ο Μπάιντεν εκείνον τον μήνα, το οποίο συνέδεε την παροχή αμερικανικών πληροφοριών και όπλων με τη συμμόρφωση του Ισραήλ με το διεθνές δίκαιο, όπως ανέφεραν.
Ένιψε τας χείρας της η αμερικανική πρεσβεία
«Παρότι οι αναφορές αυτές δεν ήταν το μοναδικό μέσο παροχής πληροφοριών για την ανθρωπιστική κατάσταση… θα αποτελούσαν μια αναγνώριση από τον πρέσβη της πραγματικότητας της κατάστασης στη Γάζα», δήλωσε ο Άντριου Χολ, τότε ειδικός σε επιχειρήσεις κρίσεων της USAID.
Η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ είχε τον έλεγχο για τις διατυπώσεις και την κυκλοφορία των περισσότερων αναφορών – τηλεγραφημάτων για τη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων από άλλες πρεσβείες της περιοχής.
Ένας πρώην ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε ότι ο Λιου και η Χάλετ έλεγαν συχνά στην ηγεσία της USAID ότι τα τηλεγραφήματα περιείχαν πληροφορίες που είχαν ήδη τραβήξει το ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης.
Η στήριξη της κυβέρνησης Μπάιντεν προς το Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου δίχασε βαθιά το Δημοκρατικό Κόμμα και παραμένει άλυτο ζήτημα για τους πολιτικούς του υποψηφίους.
Περισσότερο από το 80% των Δημοκρατικών πιστεύουν ότι η στρατιωτική αντίδραση του Ισραήλ στη Γάζα ήταν υπερβολική και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να βοηθήσουν τους ανθρώπους στον θύλακα που αντιμετωπίζουν λιμό, σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos τον περασμένο Αύγουστο.
Οι ειδικοί σε θέματα ανθρωπιστικής κρίσης παραγκωνίστηκαν
Καθώς τα τηλεγραφήματα συντάσσονταν στις αρχές του 2024, ο Λευκός Οίκος και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ ήταν σε γενικό πλαίσιο ενήμερη σχετικά με την επιδείνωση της ανθρωπιστικής κατάστασης στη βόρεια Γάζα μέσω των αναφορών του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, σύμφωνα με τέσσερις πρώην αξιωματούχους. Παράλληλα, ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούσαν για κινδύνους λιμού.
«Υπάρχουν πολλοί αθώοι άνθρωποι που λιμοκτονούν, πολλοί αθώοι άνθρωποι που βρίσκονται σε κίνδυνο και πεθαίνουν, και αυτό πρέπει να σταματήσει», δήλωσε ο Μπάιντεν σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο τον Φεβρουάριο του 2024, χαρακτηρίζοντας την αντίδραση του Ισραήλ στη Γάζα «υπερβολική».
Τον Ιανουάριο του 2024, η πρεσβεία ενέκρινε την ευρύτερη κυκλοφορία ενός τηλεγραφήματος για την επισιτιστική ανασφάλεια σε ολόκληρη τη Γάζα, και οι πληροφορίες συμπεριλήφθηκαν στην καθημερινή ενημέρωση του προέδρου — μια σύνοψη από την κοινότητα των υπηρεσιών πληροφοριών με τις σημαντικότερες αναλύσεις εθνικής ασφάλειας.
Το τηλεγράφημα, όπως περιγράφηκε στο Reuters, εξέταζε τον κίνδυνο λιμού στη βόρεια Γάζα και την πιθανότητα σοβαρής επισιτιστικής επισφάλειας στο υπόλοιπο τμήμα της Λωρίδας λόγω της έλλειψης παραδόσεων τροφίμων. Ήταν μία από τις πρώτες λεπτομερείς αναφορές της USAID για τη ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης εντός της Γάζας, συμπεριλαμβανομένης της αυξανόμενης επισιτιστικής ανασφάλειας στο νότιο τμήμα του θύλακα.
Το τηλεγράφημα τράβηξε την προσοχή αρκετών ανώτερων αξιωματούχων του Λευκού Οίκου, συμπεριλαμβανομένου του αναπληρωτή συμβούλου εθνικής ασφάλειας Τζον Φάινερ, ο οποίος είπε σε συναδέλφους του ότι αιφνιδιάστηκε από το πόσο γρήγορα είχε επιδεινωθεί η κατάσταση με τα τρόφιμα, σύμφωνα με δύο πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ.
Ωστόσο, οι ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ δεν λάμβαναν τακτικές αναφορές από πρώτο χέρι λόγω της περιορισμένης πρόσβασης στην περιοχή κατά τη διάρκεια των σφοδρών μαχών μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, σύμφωνα με έξι πρώην αξιωματούχους.
«Με απλά λόγια, οι ειδικοί σε θέματα ανθρωπιστικής κρίσης παραγκωνίστηκαν επανειλημμένα, μπλοκαρίστηκαν, αγνοήθηκαν», δήλωσε ένα πρώην μέλος της ομάδας αντιμετώπισης καταστροφών της USAID για τη Μέση Ανατολή.
Τα τηλεγραφήματα της USAID θεωρήθηκαν υπερβολικά
Μέχρις ότου η USAID να μετατραπεί σε απλά μια υπηρεσία σφραγίδα εντός του Υπουργείου Εξωτερικών από την κυβέρνηση Τραμπ, οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στις αναφορές της υπηρεσίας σε περιπτώσεις όπου η διπλωματική παρουσία και οι πληροφορίες από ανθρώπινες πηγές ήταν περιορισμένες.
Δεδομένου ότι η USAID δεν έχει προσωπικό εντός της Γάζας από το 2019, μεγάλο μέρος των αναφορών βασιζόταν σε πληροφορίες που παρείχαν οργανισμοί του ΟΗΕ — συμπεριλαμβανομένης της UNRWA, της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες — και διεθνείς οργανώσεις αρωγής που χρηματοδοτούνται από την αμερικανική κυβέρνηση.
Αυτή η εξάρτηση από τρίτους συνέβαλε στον σκεπτικισμό ορισμένων αξιωματούχων της κυβέρνησης Μπάιντεν απέναντι στις αναφορές της USAID, σύμφωνα με τρεις πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ.
Ο απεσταλμένος του Μπάιντεν για τη Μέση Ανατολή, Μπρετ ΜακΓκερκ, και οι συνεργάτες του ρωτούσαν συχνά σε συσκέψεις αν η USAID είχε επαληθεύσει τις πληροφορίες και γιατί αυτές διέφεραν — μερικές φορές δραστικά — από την ισραηλινή εκδοχή των γεγονότων, σύμφωνα με τους τρεις πρώην αξιωματούχους.
Σε αρκετές περιπτώσεις, πρώην αξιωματούχοι ανέφεραν ότι στελέχη του Λευκού Οίκου απέρριπταν αναλύσεις της USAID που υποδείκνυαν ότι άμαχοι λιμοκτονούσαν στη Γάζα.
Ο σκεπτικισμός γύρω από τις ανθρωπιστικές αναφορές της αμερικανικής κυβέρνησης προκάλεσε εντάσεις εντός του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας και εξόργισε στελέχη της USAID που εργάζονταν στον φάκελο της Γάζας.
«Η ερώτηση ήταν πάντα: «πού είναι όλα τα σκελετωμένα παιδιά;»», δήλωσε ένας από τους πρώην αξιωματούχους.
Ο ρόλος της Χάλετ
Δύο πρώην αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Χάλετ ζητούσε κατά καιρούς τα τηλεγραφήματα να αναδιατυπωθούν ή να τροποποιηθούν. Αμφισβήτησε την αναγκαιότητα ενός τηλεγραφήματος που επικεντρωνόταν στην κατάσταση του συστήματος υγείας, υποστηρίζοντας ότι μεγάλο μέρος των πληροφοριών ήταν ήδη δημόσια διαθέσιμο.
Δύο άλλοι πρώην αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπάιντεν δήλωσαν επίσης ότι η Χάλετ θεωρούσε ορισμένες φορές τα τηλεγραφήματα των ομάδων καταστροφών της USAID υπερβολικά ευαίσθητα για δημοσίευση κατά τη διάρκεια αμφιλεγόμενων διαπραγματεύσεων για εκεχειρία και συμφωνία απελευθέρωσης ομήρων.
Το τηλεγράφημα του Φεβρουαρίου 2024 για τη βόρεια Γάζα βασίστηκε σε αποστολή διερεύνησης γεγονότων από την UNRWA, την Υπηρεσία Ναρκών του ΟΗΕ και το Γραφείο Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ, σύμφωνα με δύο πρώην αξιωματούχους των ΗΠΑ και έγγραφα που εξέτασε το Reuters.
Το τηλεγράφημα εγκρίθηκε από τα γραφεία της αποστολής της USAID στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα και από το Γραφείο Παλαιστινιακών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, πριν η Χάλετ εμποδίσει την ευρύτερη διανομή του, σύμφωνα με έγγραφα που εξέτασε το Reuters. Τα τηλεγραφήματα απαιτούσαν μόνο μία υπογραφή από την επικεφαλής διοίκηση της πρεσβείας, και η Χάλετ δεν θα είχε μπλοκάρει τη διανομή χωρίς τη γνώση ή την έγκριση του Λιου, σύμφωνα με δύο πρώην αξιωματούχους.
