Επιστροφή στον δέκατο ένατο αιώνα: η φράση αυτή συνοψίζει τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα, μετά την απαγωγή του προέδρου της χώρας, Νικολάς Μαδούρο, στο πλαίσιο στρατιωτικής επιχείρησης των αμερικανικών δυνάμεων, την οποία διέταξε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η αμερικανική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η οποία εκδηλώθηκε αρχικώς, τον περασμένο Αύγουστο, με την ανάπτυξη πολεμικών πλοίων στην Καραϊβική, κοντά στις ακτές της Βενεζουέλας, με το πρόσχημα της καταπολέμησης της διακίνησης ναρκωτικών από τη Βενεζουέλα στις ΗΠΑ, συνιστά επιστροφή στην προ νεωτερικότητας εποχή, στην ιστορική περίοδο όπου οι έννοιες της δημοκρατίας και της εθνικής κυριαρχίας δεν αναγνωρίζονταν.
Το σοσιαλιστικό καθεστώς της Βενεζουέλας, το οποίο εγκαθίδρυσε o αντισυνταγματάρχης Ούγο Τσάβες, o oποίος εξελέγη πρόεδρος με 56% στον Δεκέμβριο του 1998, αξίωμα στο οποίο παρέμεινε μέχρι το θάνατό του το 2013, και στο οποίο τον διαδέχτηκε ο Νικολάς Μαδούρο, πόρρω απέχει από το να είναι ένα δημοκρατικό καθεστώς -στις εκλογές, στη Βενεζουέλα, όταν διοργανώνονται, κερδίζει πάντα ο διάδοχος του Τσάβες.
Στα εικοσιπέντε χρόνια του «chavismo», όπως ονομάστηκε το πολιτικό πείραμα της Βενεζουέλας, έχουν εγκαταλείψει τη χώρα σχεδόν οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι, σύμφωνα με τον ΟΗΕ. Σήμερα το 80% του πληθυσμού της χώρας, ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.
Το 2014, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, ο Δημοκρατικός Μπαράκ Ομπάμα επέβαλε οικονομικές κυρώσεις στη Βενεζουέλα με αφορμή την καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων από το καθεστώς Μαδούρο. Τις κυρώσεις κατά της Βενεζουέλας διατήρησε και διεύρυνε ο Ρεπουμπλικανός Τραμπ όταν εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος των ΗΠΑ το 2016.
Οι αμερικανικές κυρώσεις σε συνδυασμό με το αυταρχικό καθεστώς Μαδούρο επιδείνωσαν την κατάσταση. Αποτέλεσμα ήταν η μαζική έξοδος των Βενεζουελάνων η οποία άρχισε στα χρόνια του Μαδούρο, κυρίως μετά το 2014, έτος που ο πληθωρισμός έφτασε στο 69%, ο υψηλότερος στο κόσμο.
Μια δεκαετία αργότερα, τον Μάρτιο του 2025, ο πληθωρισμός εκτοξεύτηκε στο 136%. Σημειωτέον ότι οι δείκτες αυτοί αφορούν τη χώρα που διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, της οποίας όμως η κατάταξη στην παραγωγή πετρελαίου, το 2025, ήταν πολύ χαμηλότερη, με διακυμάνσεις – αλλά τοποθετείται ωστόσο στην 17η–20ή θέση παγκοσμίως.
Υπό αυτές τις συνθήκες, της οικονομικής εξαθλίωσης και της πολιτικής ανελευθερίας, στο όνομα της συνέχισης της «σοσιαλιστικής επανάστασης», ήταν αναμενόμενο και δίκαιο, να φουντώσει το κύμα οργής των Βενεζουελάνων κατά του Μαδούρο.
Με την αντιπολίτευση της χώρας εκτοπισμένη στο εξωτερικό, -o Eντμούντο Γκονζάλες, ηγέτης της αντιπολίτευσης που κέρδισε στις εκλογές του 2024, αναγκάστηκε να ζήτησε άσυλο στην Ισπανία -, οι πολίτες της Βενεζουέλας δεν είχαν πολλές επιλογές: είτε θα έπρεπε να διαμαρτυρηθούν ξανά, στους δρόμους και να υποστούν την καταστολή του καθεστώτος, είτε να προσπαθήσουν να μεταναστεύσουν σε άλλες χώρες, όπως η γειτονική Κολομβία, η μακρινή Ισπανία και οι ΗΠΑ.
Αυτό που δεν ήταν αναμενόμενο ούτε δικαιολογημένο, ήταν η απαγωγή του Μαδούρο από τις ΗΠΑ του Τραμπ. Ο αμερικανός πρόεδρος ξεπέρασε τον εαυτό του: ακόμη και οι πιο έμπειροι πολιτικοί σχολιαστές, δεν περίμεναν ποτέ ότι ο Τραμπ θα έφτανε στο σημείο να διατάξει την απαγωγή προέδρου ξένης χώρας, καταστρατηγώντας κάθε έννοια διεθνούς δικαίου. Με την απροκάλυπτη επίθεση εναντίον της Βενεζουέλας, ο Τραμπ προσφέρει επίσης και ένα ακόμη δώρο στον ρώσο πρόεδρο Πούτιν: δίνει την ευκαιρία στη Μόσχα, σύμμαχο του καθεστώτος Μαδούρο, να επικρίνει την επίθεση των ΗΠΑ σε ανεξάρτητη χώρα, ως αντιδημοκρατική. Ωσάν η ρωσική επίθεση στην ανεξάρτητη Ουκρανία, στις 24 Φεβρουαρίου 2022, να ήταν και νόμιμη και δημοκρατική.
