Αν υπήρχε ένας άνθρωπος στον πλανήτη Γη απολύτως πεπεισμένος ότι το διάσημο cult μυθιστόρημα «Cloud Atlas» δεν θα μπορούσε ποτέ και με τίποτε να μεταφερθεί στον κινηματογράφο, αυτός ήταν ο δημιουργός του, ο συγγραφέας Ντέιβιντ Μίτσελ. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβεις το γιατί.
Μέσα σε 860 σελίδες, το μυθιστόρημα του 43χρονου βρετανού συγγραφέα, που πρωτοκυκλοφόρησε από τα Ελληνικά Γράμματα ως «Ο Ατλας του Ουρανού», χαρτογραφεί έναν τελείως διαφορετικό κόσμο: ξεκινά από τη Νέα Ζηλανδία στα μέσα του 19ου αιώνα και αφού κάνει στάσεις στην πολίχνη Ζέντελγκχεμ του Βελγίου κατά τον Μεσοπόλεμο, στην Καλιφόρνια της εποχής του Ρόναλντ Ρίγκαν και στην Αγγλία των ημερών μας, μεταφέρεται στη Δυστοπία του μέλλοντος.
Με άλλα λόγια, μιλάμε για ένα αλλόκοτο ταξίδι φαντασίας που μπαινοβγαίνει στον χωροχρόνο με στόχο να δείξει πώς τα γεγονότα και οι αποφάσεις που παίρνονται μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή μπορούν να αντηχήσουν με απρόβλεπτους τρόπους μέσα στον χρόνο και να αγγίξουν τις ζωές των άλλων. Στον «Ατλαντα του ουρανού» η ελευθερία βρίσκεται σε μόνιμο κίνδυνο, ο ανθρώπινος πολιτισμός απειλείται διαρκώς και το μέλλον παρουσιάζεται ζοφερό μέσα σε όλη την ασάφειά του.
Δεν θα ήταν ακραίο αν αντιμετωπίζαμε τον «Ατλαντα του ουρανού» ως έναν καθρέφτη της σύγχρονης κοινωνίας αλλά και των όποιων προοπτικών της για το μέλλον. Γιατί αγγίζει θέματα που ξεκινούν από την παρακμή του δυτικού πολιτισμού και φθάνουν στη δολοφονική αλαζονεία της αμερικανικής εξουσίας. Ο Μίτσελ αφουγκράζεται την αγωνία για το μέλλον που ετοιμάζει το τέρας της τεχνολογικής ανάπτυξης.
Πλοκή-μαμούθ
Η απίστευτη δυσκολία που παρουσιάζει η κινηματογραφική μεταφορά ενός τόσο σύνθετου κειμένου ήταν ένας από τους λόγους που τα αδέλφια Αντι και Λάνα Γουατσόφσκι, στο ενεργητικό των οποίων βρίσκεται η εξίσου μυστηριώδης τριλογία «The Matrix», αποφάσισαν να προχωρήσουν στο εγχείρημα. Την ιδέα τούς την είχε δώσει η Νάταλι Πόρτμαν στα γυρίσματα του «V for vendetta», που βασίζεται σε δικό τους σενάριο. Στην παρέα προστέθηκε και ο γερμανός σκηνοθέτης Τομ Τίκβερ του «Τρέξε, Λόλα, τρέξε» και του «Αρώματος». Ενας από τους χώρους γυρισμάτων του «Cloud Atlas», άλλωστε, ήταν το θρυλικό γερμανικό στούντιο Babelsberg, όπου στο παρελθόν είχε γυριστεί η «Μετρόπολις» του Φριτς Λανγκ αλλά και ο «Γαλάζιος Αγγελος» του Γιόζεφ φον Στέρνμπεργκ. Πολλά γυρίσματα έγιναν όμως και σε αυθεντικές τοποθεσίες της Σκωτίας και της Ισπανίας.
Τι γνωρίζουμε πάνω-κάτω για την «ιστορία» της ταινίας; Οτι ένας αμερικανός δικηγόρος προσπαθεί να προστατεύσει έναν φυγά σκλάβο στη διάρκεια ενός μοιραίου ταξιδιού από τα νησιά του Ειρηνικού το 1849. Γνωρίζουμε ότι ένας φτωχός αλλά ταλαντούχος μουσικός στη Βρετανία του Μεσοπολέμου προσπαθεί να ολοκληρώσει το αριστούργημά του προτού του συμβεί ένα απροσδόκητο γεγονός… Και ότι μια δημοσιογράφος, εν έτει 1973, προσπαθεί να ξεσκεπάσει μια πυρηνική καταστροφή. Στις ημέρες μας, ένα σύγχρονος εκδότης, ανήμερα της μεγάλης επιτυχίας του, φυλακίζεται άδικα, ενώ πολλά χρόνια στο μέλλον (2144) μια γενετικά τροποποιημένη εργάτρια νιώθει την απαγορευμένη αφύπνιση της ανθρώπινης συνείδησης… Και ακόμη πιο μακριά στο μέλλον, στο ερημωμένο, μακρινό 2300, με τον άνθρωπο να έχει επιστρέψει στην πρωτόγονη φύση του, ένας βοσκός μάχεται με τη συνείδησή του. Μετά την εισαγωγή της κάθε ιστορίας η καθεμία ξετυλίγεται παράλληλα με τις άλλες και ενώ ρέει η μετάβαση από τη μία στην άλλη αντιλαμβανόμαστε με ποιον τρόπο συνδέονται όλες μεταξύ τους.
Μιλάμε δηλαδή για μια πλοκή-μαμούθ, που σε αγχώνει μόνο και μόνο από την ανάγνωση μιας «σύνοψης». Διόλου τυχαία η παραγωγή της ταινίας αποφάσισε να μοιράσει τα συνεργεία της χωρίζοντάς τα σε δύο –ένα για τους Γουατσόφσκι και ένα για τον Τίκβερ. Οι λόγοι ήταν κυρίως πρακτικοί (και οικονομικοί), καθώς με αυτόν τον τρόπο οι χρόνοι παραγωγής μειώθηκαν στο μισό κλείνοντας έτσι για τρεις μόνο μήνες (αντί για έξι) ένα τρομερό επιτελείο ηθοποιών που παίζουν διαφορετικούς ρόλους στις έξι ιστορίες. Ανάμεσά τους οι Τομ Χανκς, Χάλι Μπέρι, Τζιμ Μπρόουντμπεντ, Χιούγκο Γουίβινγκ, Σούζαν Σαράντον, Χιου Γκραντ, Τζέιμς Ντ’ Αρσι, Τζιμ Στέρτζες, Μπεν Γουίσο και Κιθ Ντέιβιντ.
Ταυτοχρόνως αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν από δύο βασικοί συντελεστές στις θέσεις-κλειδιά των γυρισμάτων της ταινίας: δύο διευθυντές φωτογραφίας, δύο σκηνογράφοι, δύο ενδυματολόγοι και δύο μακιγιέρ. Βέβαια, οι ηθοποιοί δεν έκαναν γύρισμα, αλλά αγώνα δρόμου. Σχεδόν όλοι έπρεπε να τρέχουν από το ένα μέρος στο άλλο, αφού υποδύονται διαφορετικούς ρόλους στις έξι ιστορίες.
Φύλα και διάλεκτοι
Η Λάνα Γουατσόφσκι, που πριν από μερικά χρόνια άλλαξε φύλο (ήταν… ο Λάρι όταν γύρισε το «The matrix») αναφέρθηκε στην «κλίμακα των ιδεών της ιστορίας του Μίτσελ», στη συμπόνια για τα ανθρώπινα πλάσματα, στην τόλμη και στο θάρρος αλλά και στην αίσθηση ότι είναι μια ιστορία «κλασική και συγχρόνως καινούργια, αφού το θέμα της υπερβαίνει τα όρια της φυλής και του γένους, του τόπου και του χρόνου, εννοώντας ότι η ανθρώπινη φύση είναι πέρα από όλα αυτά τα σύνορα».
Ανδρες υποδύονται γυναίκες, γυναίκες υποδύονται άνδρες, τα πρόσωπα των ηθοποιών αλλάζουν διαρκώς, το ίδιο και οι προφορές. Ειδικοί καθηγητές ορθοφωνίας εργάστηκαν με τους ηθοποιούς, που προέρχονταν από διαφορετικές εθνικότητες (αμερικανική, αυστραλέζικη, βρετανική, κινεζική, γερμανική και κορεατική), ώστε να τους βοηθήσουν να αφομοιώσουν πειστικά τις ιδιαιτερότητες διαφορετικών προφορών και διαλέκτων, καθώς άλλαζαν τις πολιτιστικές τους ταυτότητες επί οθόνης.
Ολα αυτά, συμπεριλαμβανομένης και της απίστευτης δουλειάς που έχει γίνει στο μακιγιάζ –μέτρησα 27 άτομα μόνο σε αυτόν τον τομέα -, μας οδηγούν σε μια από τις πολυαναμενόμενες ταινίες της νέας κινηματογραφικής σεζόν. Ωστόσο το στοίχημα «Cloud Atlas» για τα αδέλφια Γουατσόφσκι είναι τεράστιο. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, με την εξαίρεση του «V for Vendetta», όπου εμφανίζονται μόνον ως σεναριογράφοι, δεν έχουν κάνει καμία μετά την τελευταία ταινία «Matrix», το «Matrix Revolutions»: η μοναδική σκηνοθεσία των αδελφών Γουατσόφσκι από το 2003 ως το «Cloud Atlas», το «Speed racer», παρ’ ότι ενδιαφέρουσα ως εικαστικό επίτευγμα, αποδείχθηκε παταγώδης εισπρακτική αποτυχία.
πότε & πού:
Η ταινία «Cloud Atlas» θα διανεμηθεί στις αίθουσες από την Odeon την Πέμπτη 22 Νοεμβρίου.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
