Mια γιορτή της σύγχρονης τέχνης σε μια περίοδο έντονης ύφεσης- η οποία πλήττει ιδιαίτερα την αγοραστική κίνηση στον συγκεκριμένο χώρο- μοιάζει με ουτοπία. Και όμως, οι συντελεστές της 17ης Αrt Αthina επιχειρούν για μία ακόμη φορά να φέρουν σε επαφή τους συντελεστές του σύγχρονου εικαστικού γίγνεσθαι μέσα από τη φουάρ που θα φιλοξενηθεί στο Κλειστό Παλαιού Φαλήρου: ένα πανόραμα της ελληνικής και της διεθνούς τέχνης που εφέτος αντιμετώπισε ίσως τις μεγαλύτερες δυσκολίες από κάθε άλλη φορά.
«Δεν ήταν καθόλου… περίπατος η διοργάνωση της εφετινής Αrt Αthina» μας λέει ο γενικός διευθυντής της φουάρ Αλέξανδρος Ι.Στάνας. Ωστόσο η συγκεκριμένη διοργάνωση προσφέρει μια καλή ευκαιρία να ζεσταθεί ξανά η κίνηση στην αγορά της τέχνης, ξορκίζοντας τον εφιάλτη της οικονομικής κρίσης. Ας μην ξεχνάμε ότι πέρυσι διάβηκαν την πύλη του γηπέδου τάε-κβονντο περί τους 16.000 επισκέπτες ενώ σύμφωνα με σχετική έρευνα το 2010 σημειώθηκε αύξηση επισκεψιμότητας ύψους 59,2%.
«Η μεγάλη επισκεψιμότητα που έχει τα τελευταία χρόνια η Αrt Αthina αποδεικνύει ότι το ελληνικό κοινό στην πλειονότητά του είναι έτοιμο να παρακολουθήσει τις εξελίξεις στον χώρο της σύγχρονης τέχνης εντός και εκτός Ελλάδας» σημειώνει ο Αρσέν Καλφαγιάν , ιδιοκτήτης των ομώνυμων γκαλερί και γραμματέας του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης.
«Δεν βρισκόμαστε στο σημείο όπου ήμασταν προ δεκαπέντε χρόνων.Οι Ελληνες έχουν καλύτερη γνώση του χώρου,ενώ και η τέχνη δεν είναι πλέον προνόμιο των λίγων.Στις μέρες μας έχει πάψει να είναι ελιτίστικη.Η σύγχρονη τέχνη είναι πλέον ανοιχτή και το ελληνικό κοινό δεκτικό στα μηνύματά της» καταλήγει.
«Δεν είναι τυχαίο ότι ο κόσμος κατακλύζει μια φουάρ όπως η Αrt Αthina» προσθέτει ο καλλιτέχνης Αλέξανδρος Ψυχούλης. «Η κρίση που βιώνουμε είναι κατά κύριο λόγο κρίση πολιτισμού.Ο κόσμος το διαισθάνεται αυτό και στρέφει το ενδιαφέρον του σε τέτοιου είδους διοργανώσεις. Ας μη γελιόμαστε,το ελληνικό κοινό δεν είναι εκπαιδευμένο- ιδίως σε ζητήματα σύγχρονης τέχνης.Ωστόσο είναι ένα κοινό που μέσα από μια τέτοια περιήγηση μπορεί να κατορθώσει να συναντήσει τον εαυτό του,ακόμη και μέσω της διαίσθησης.Αυτός εξάλλου δεν είναι ένας από τους σκοπούς της τέχνης;».
«Είναι σίγουρα θετικό το ότι υπάρχει τόσο μεγάλη προσέλευση» αναφέρει ο αντιπρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών, φωτογράφος Μανώλης Μπαμπούσης. «Ας μην ξεχνάμε όμως ότι στην Ελλάδα το κοινό της τέχνης είναι μικρό.Προσωπικά δεν νιώθω ότι η σύγχρονη τέχνη έχει μπει στη ζωή των ανθρώπων.Αν ωστόσο κάνει κανείς μια έκθεση και έρθουν να τη δουν 100 άνθρωποι,είναι λίγοι.Αν σπεύσουν εκατοντάδες,αυτό θα αποτελεί επιτυχία των διοργανωτών της».
«Η εντύπωσή μου είναι πως η σχέση του ελληνικού κοινού με τη σύγχρονη τέχνη δεν είναι ιδιαίτερα βαθιά, είναι όμως συχνή,και αυτό είναι θετικό» σχολιάζει ο επιχειρηματίας και συλλέκτης Ερρίκος Αρώνες. «Πιστεύω ότι τα ιδρύματα και οι θεσμοί που υποστηρίζουν τη σύγχρονη τέχνη πρέπει να κάνουν μεγαλύτερη προσπάθεια να εκπαιδεύσουν το υπάρχον ακροατήριο και να έρθουν πιο κοντά στο δυνητικό κοινό τους. Πρέπει όμως και οι φιλότεχνοι από την πλευρά τους να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στην εμβάθυνση της παιδείας τους επί του αντικειμένου που τους ενδιαφέρει,μειώνοντας ίσως τον χρόνο που αφιερώνουν στην κοινωνική διάσταση των τεχνών».
Σύμφωνα με τον ίδιο η ολοένα και μεγαλύτερη προσέλευση κόσμου σε μια τέτοια εκδήλωση «κατά ένα ποσοστό οφείλεται στο καλύτερο επίπεδο των τεχνών που παρου σιάζονται στη χώρα- το οποίο είναι πολύ καλύτερο από αυτό που πολλοί περιμέναμε- και κατά ένα άλλο ποσοστό στο ότι οι νέοι και οι νέες στρέφονται προς τις τέχνες για να ανακουφίσουν τα βάρη μιας συναισθηματικά φορτισμένης καθημερινότητας».
Ισως αυτά τα αισιόδοξα μηνύματα κινητοποίησαν τους εκατοντάδες συμμετέχοντες να βάλουν το χέρι τους ώστε να γίνει πραγματικότητα η εφετινή Αrt Αthina- κάτι που σε διαφορετική περίπτωση θα ήταν αδύνατο, αφού οι δυσκολίες στην εξεύρεση χορηγών από τον ιδιωτικό τομέα είναι μεγαλύτερες από ποτέ. «Παρά την επιτυχία της περυσινής χρονιάς και τη διάθεση που έδειξαν να βοηθήσουν μετά το τέλος της Αrt Αthina 2010,εφέτος οι ενδιαφερόμενοι…εξαφανίστηκαν.Μπο- ρεί η προοπτική στην αρχή να τους φάνηκε ελκυστική, στη συνέχεια όμως αποδείχθηκε ότι τα μπάτζετ των εταιρειών ήταν μηδενικά» λέει ο κ. Στάνας.
Να λοιπόν γιατί χρειάστηκε να βρεθούν έξυπνες λύσεις με χαμηλό κόστος και να ζητηθεί η συνδρομή των συμμετεχόντων. Ετσι οι επιμελητές δεν πήραν αμοιβή, οι πολιτιστικοί φορείς, οι εκδόσεις και τα media βοήθησαν με όλες τους τις δυνάμεις, τα Τουριστικά Ακίνητα διέθεσαν τον χώρο και γενικώς έγιναν προσπάθειες να βρεθούν τρόποι ώστε το κόστος να μειωθεί στο ελάχιστο. Αραγε θα είναι ορατή η οικονομική συρρίκνωση στην εικόνα της φουάρ; «Το αντίθετο» απαντά ο γενικός διευθυντής της, αναφέροντας ότι οι συμμετοχές των αιθουσών τέχνης στην Αrt Αthina έχουν αυξηθεί σε σύγκριση με πέρυσι και ότι το παράλλη λο πρόγραμμα της φουάρ είναι ιδιαίτερα πολυσυλλεκτικό.
Ο Αρσέν Καλφαγιάν, πάλι, πιστεύει ότι σε περιόδους κρίσης (και μάλιστα μιας τόσο πρωτόγνωρης κρίσης, όπως αυτή που βιώνουμε) «η αγορά της τέχνης είναι ένα από τα πιο ασφαλή πεδία για να συμμετέχει κανείς», καθώς πρόκειται για μια αγορά που εμπεριέχει τον όρο επένδυση και είναι αποδοτική μέσα στον χρόνο. «Ας το ξεκαθαρίσουμε όμως:εκτός από την επένδυση,η αγορά τέχνης χρειάζεται αγάπη,χρόνο και μεράκι.Δεν αγοράζει κανείς τέχνη επειδή ταιριάζει στο σαλόνι του ούτε επειδή πρέπει να το κάνει.Η τέχνη δεν είναι ομόλογο.Και ο σκοπός των φουάρ και των μεγάλων εικαστικών διοργανώσεων είναι να δώσουν την ευκαιρία,μέσα από την ποικιλία,να κάνει κανείς τις κατάλληλες επιλογές» καταλήγει. «Η τέχνη “δουλεύει” ανεξάρτητα από το αν ζούμε σε περίοδο κρίσης ή όχι» σχολιάζει ο Μανώλης Μπαμπούσης, ενώ ο Ερρίκος Αρώνες συμπληρώνει: «Πιστεύω πως κυρίως επλήγη ό,τι στηριζόταν σε κρατικούς πόρους και δεν προσέθετε αξία με την ύπαρξή του.Οσον αφορά τους αγοραστές τέχνης,ενώ στην αρχή υπήρξε μια έλλειψη διάθεσης για αγορές,οι ισορροπίες έχουν επανέλθει.Επιπλέον οι αγοραστές έχουν διδαχθεί πολλά από την κρίση ως προς το τι διατηρεί την αξία ενός έργου τέχνης,άρα είναι πλέον καλύτεροι αγοραστές και συλλέκτες».
Με την υλοποίηση ποιων στόχων θα είναι ευχαριστημένος ο γενικός διευθυντής της Αrt Αthina 2001; «Ως προς τη συμμετοχή του κοινού,να ξεπεραστεί το ρεκόρ των 16.000 επισκεπτών που σημειώθηκε πέρυσι (ήδη βλέπω μεγάλο ενδιαφέρον από τα social media).Ως προς το καλλιτεχνικό κομμάτι,να δημιουργηθούν νέες συνεργασίες και τα έργα να πάνε σε καλά χέρια.Μην ξεχνάμε ότι η Αrt Αthina αποτελεί συν τοις άλλοις μια πλατφόρμα εμπορικής και καλλιτεχνικής προβολής» .
Η Αrt Αthina θα είναι η δεύτερη έκθεση σύγχρονης τέχνης στον κόσμο,μόλις 24 ώρες μετά την Αrt Αmsterdam,που θα «βγει» παράλληλα και στο Διαδίκτυο.Οι εκθέτες της Αrt Αthina έχουν τώρα τη δυνατότητα να παρουσιάσουν και στη φουάρ και στο Ιnternet τα έργα των καλλιτεχνών που εκπροσωπούν.Περισσότεροι από 20 εκθέτες έχουν ήδη δηλώσει συμμετοχή σε αυτή τη νέα πρωτοβουλία,για την πραγματοποίηση της οποίας η Αrt Αthina 2011 συνεργάζεται με το openartcollection.com, πρωτοπόρο στα online δίκτυα συλλεκτών και εκθέσεων σύγχρονης τέχνης,με έδρα στη Νέα Υόρκη (www.openartcollection.com/-/f/art-athina).
Με μια μικρή παρουσίαση των διπλωματικών των φοιτητών μέσα από βίντεο συμμετέχει εφέτος στην Αrt Αthina η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών,η οποία,όπως αναφέρει ο αντιπρύτανης Μανώλης Μπαμπούσης,έχει πληγεί ιδιαίτερα από την τρέχουσα οικονομική πολιτική: «Οι σημερινοί φοιτητές είναι από τη μια μεριά τυχεροί,διότι οι γκαλερί,τα μουσεία και η πληροφόρηση που δέχονται έχουν πολλαπλασιαστεί,και από την άλλη ζουν σε μια εποχή κρίσιμη και ρευστή ακόμα για να σπουδάσει κανείς.Οταν στη Σχολή μας η αντιστοιχία προσλήψεων και συνταξιοδότησης είναι ένα προς επτά,τότε είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς ότι η εκπαίδευση σταματάει».
* Στο πρόγραμμα προβολών με τίτλο «Μυστικά ταξίδια» θα παρουσιαστούν έξι βίντεο από τη συλλογή του ΕΜΣΤ.
* Η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση θα συμμετάσχει στην εφετινή διοργάνωση με την προβολή μιας επιλογής έργων video-art.
* Το project «Βlitzkrieg» περιλαμβάνει έργα τεσσάρων καινοτόμων καλλιτεχνών βίντεο από το αρχείο του οργανισμού Εlectronic Αrts Ιntermix.
* Θα παρουσιαστούν βίντεο από τη Σερβία και το Κoσσυφοπέδιο με θέμα το Dom Οmladine,το κέντρο νεανικής κουλτούρας του Βελιγραδίου,και το κέντρο τέχνης Stacion το οποίο ιδρύθηκε το 2006 στην Πρίστινα.
* Η ομάδα δράσης Εν Φλω,αποτελούμενη από φοιτητές του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών Φλώρινας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας,θα παρουσιάσει δύο δρώμενα με τη συμμετοχή των επισκεπτών της έκθεσης χρησιμοποιώντας χαρακτικές και εκτυπωτικές μεθόδους με τίτλους «Α.ΤΥΠΩΘΗΤΩ» και «Χ-ΑΡΤ-ΟΝΟΜΙΣΜΑΤΑ».
* Η Κunsthalle Αthena θα στήσει έναν συμμετοχικό κύκλο παιχνιδιών πινγκ-πονγκ με τίτλο «Τhe ping pong lab – Ρhase Α: Ρing pong diplomacy».
* Θα προβληθούν ντοκυμαντέρ με αφορμή τρεις πρόσφατες σημαντικές απώλειες της σύγχρονης ελληνικής εικαστικής σκηνής: του Βλάση Κανιάρη,του Νίκου Αλεξίου,αλλά και την παύση λειτουργίας του χώρου Ζήτα-Μι.
Αrt Αthina 2011 Από 12 ως 15 Μαΐου Κλειστό Παλαιού Φαλήρου (Τάε Κβον Ντο) www.artathina.gr
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
