Ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές
Αν ισχύει, όπως πιστεύουν πολλοί, το ότι στα κόμματα υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι στις δύσκολες στιγμές καλούνται να «πληρώσουν τα σπασμένα», στην περίπτωση του κ. Θ. Τσουκάτου αυτό όχι μόνο ισχύει απολύτως, αλλά και έχει επαληθευθεί πλήρως. Ολοι οι πολιτικοί αρχηγοί έχουν κάποιον να μαζεύει τα απόνερα. Ο κ. Σημίτης έχει τον κ. Τσουκάτο. Από το 1995 ως σήμερα, κάθε φορά που κάτι δεν πάει καλά, το ανάθεμα θα πέσει επί της κεφαλής του. Ετσι έγινε και τώρα. Μια φράση του κ. Θ. Πάγκαλου στο ΕΓ έξυσε στο ΠαΣοΚ μια γνωστή πληγή: τις κοινωνικές σχέσεις των στελεχών του με επιχειρηματίες. «Ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον βαλέτω» θα μπορούσε να πει κάποιος. Οι «αναμάρτητοι» χάθηκαν από το προσκήνιο και ο κ. Τσουκάτος βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα. «Αύριο το πρωί ο Σημίτης θα τον διώξει και θα βάλει στη θέση του τον Νεονάκη» διέδωσαν κάποιοι άσπονδοι φίλοι του από το Μέγαρο Μαξίμου. Δεν τον έδιωξε. Και η επίσημη εκδοχή από το πρωθυπουργικό γραφείο ήταν ότι «δεν υπάρχει συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον κ. Νεονάκη». Εμμέσως αυτό σημαίνει ότι το «παράξενο δίδυμο» ανάμεσα στον «γιο του μπακάλη από το Λεωνίδιο» και τον «αστό της οδού Αναγνωστοπούλου» εξακολουθεί να υφίσταται. Τα υπόλοιπα είναι ένα παιχνίδι που παίζεται χρόνια στο ΠαΣοΚ. Και για την ακρίβεια παίζεται στον κύκλο των συνεργατών του κ. Σημίτη.
Στις 18 Μαρτίου 1999 ο Πρωθυπουργός τελείωσε την εναρκτήρια ομιλία του στο 5ο Συνέδριο του ΠαΣοΚ και αποσύρθηκε σε ένα γραφείο του Ολυμπιακού Σταδίου, όπου εισήλθε ενθουσιασμένος ο κ. Τσουκάτος και του είπε: «Πρόεδρε, τους πήρες τα σώβρακα». «Σε παρακαλώ, Θόδωρε, πώς μιλάς έτσι;» του απάντησε, και οι παριστάμενοι απλώς χαμογέλασαν. Εκείνη τη στιγμή όλα πήγαιναν καλά για τους «εκσυγχρονιστές». Τρεις ημέρες αργότερα τα χαμόγελα πάγωσαν, καθώς το συνέδριο δεν είχε το αποτέλεσμα που προσδοκούσαν. Ο κ. Α. Τσοχατζόπουλος κατέλαβε την πρώτη θέση στην εκλογή νέας Κεντρικής Επιτροπής, οι «λίστες» έσπασαν, με αποτέλεσμα να προκύψει διαφορετική σύνθεση της ΚΕ από εκείνη που σχεδίαζαν, ο κ. Γ. Πανταγιάς τα έβαλε με τον «φαρμακοτρίφτη» που τον εμπόδισε να γίνει κεντροεπίτροπος και η κυρία Βάσω Παπανδρέου χάλασε τον κόσμο όταν διαπίστωσε ότι το όνομά της είχε εξαιρεθεί σε μερικές περιπτώσεις από τη σταυροδοσία. Το σχέδιο «πλήρους επικράτησης» που είχε εκπονηθεί, μυστικά, λίγες ημέρες νωρίτερα στο Μέγαρο Μαξίμου σχεδόν κατέρρευσε. Κάποιος έπρεπε να «πληρώσει».
* Η φυγή στο Λεωνίδιο
Αυτός δεν ήταν άλλος από τον κ. Τσουκάτο, στον οποίο απεδόθη το σχέδιο και εκλήθη να φορτωθεί τις αμαρτίες της αποτυχίας μιας επιχείρησης που είχε τη συγκατάθεση όλων, μηδέ του κ. Σημίτη εξαιρουμένου. Στην πρώτη συνεδρίαση της ΚΕ μερικές ημέρες αργότερα, οι πάντες βυσσοδομούν εναντίον του και το όνομά του δεν περιλαμβάνεται στην πρόταση του Πρωθυπουργού για το νέο Εκτελεστικό Γραφείο. Ο κ. Χρ. Πρωτόπαπας πλησιάζει τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ και του λέει: «Αν τον αφήσεις ακάλυπτο, πρόεδρε, θα τον εξοντώσουν. Να ανακοινώσεις ότι αναλαμβάνει σύμβουλός σου». Δεν το έκανε. Ο κ. Τσουκάτος χολώθηκε και έφυγε για το Λεωνίδιο. Εκεί τον βρήκε μερικές ημέρες αργότερα ο κ. Σημίτης και του ζήτησε να γυρίσει πίσω. Πήγε στο Μαξίμου και τα είπαν: «Σε έχω σαν πατέρα μου, αλλά με αδίκησες, πρόεδρε». «Δεν ήταν στις προθέσεις μου» του απάντησε. Από τότε ο κ. Τσουκάτος «κόπηκε» από τον «πρωινό καφέ», αλλά οι σχέσεις του με τον κ. Σημίτη αποκαταστάθηκαν και τον συνόδευε σε κάθε εμφάνισή του, έχοντας στο γραφείο του πορτοκαλί τηλέφωνο και τακτική εβδομαδιαία συνεργασία με τον Πρωθυπουργό. «Πρόεδρε, εδώ είναι το γραφείο του στρατηγού» είπε στον κ. Σημίτη κάποιος την περασμένη Πρωτοχρονιά όταν επισκέφθηκε τα γραφεία του ΠαΣοΚ. «Δεν υπάρχουν στρατηγοί, όλοι είναι στρατιώτες» απάντησε.
Προ των εκλογών του περασμένου Απριλίου σε εκείνο το γραφείο παρήλαυναν υποψήφιοι πολιτευτές από όλη την επικράτεια. Στο Μαξίμου το γνώριζαν, καθώς επεδίωκαν να ενισχύσουν το «εκσυγχρονιστικό ρεύμα» μεταξύ των νέων βουλευτών. Σε μια συνεδρίαση της ΚΟ ο βουλευτής κ. Ευ. Βλασόπουλος κατήγγειλε «το παραμάγαζο της Χαριλάου Τρικούπη που μεθοδεύει τους συνδυασμούς». Στην επόμενη συνεδρίαση του ΕΓ ο κ. Απ. Κακλαμάνης έθεσε ευθέως το θέμα στον κ. Σημίτη. «Αποστόλη, ξέρεις τώρα, οι συνήθειες ορισμένων δεν αλλάζουν» απάντησε ο κ. Σημίτης. «Αδειασε» τον κ. Τσουκάτο, αλλά η μπόρα πέρασε. Τις επόμενες ημέρες άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι «ο Τσουκάτος κόβεται από το ψηφοδέλτιο Επικρατείας». Δεν κόπηκε, και επανήλθε στα συνήθη καθήκοντά του. Στο μέσον της προεκλογικής περιόδου η «νέα επικοινωνιακή πολιτική» επέβαλλε να αποκλεισθούν οι μεγάλες συγκεντρώσεις και να μιλάει ο Πρωθυπουργός «σε κλειστά ακροατήρια και σε μικρούς χώρους». Εσπευσε στο Μαξίμου και έβαλε τις φωνές: «Δεν είμαστε με τα καλά μας που θα κάνουμε εκλογές χωρίς συγκεντρώσεις». Το σχέδιο άλλαξε και ο κ. Σημίτης ανέβηκε στο μπαλκόνι. Στη Θεσσαλονίκη διαπίστωσε ότι ο σκηνοθέτης της συγκέντρωσης είχε λάβει οδηγίες να «δείχνει τον Σημίτη χωρίς διακοπή ώστε να περνάνε τα μηνύματά του». Πήρε τον κ. Π. Λάμπρου και όρμησαν στο «κοντρόλ»: «Αν δεν δείξετε τώρα τον κόσμο, μας πήρατε στον λαιμό σας». Μόλις έκλεισαν οι κάλπες της 9ης Απριλίου, στο ΠαΣοΚ φόρεσαν μαύρα, καθώς οι περισσότεροι είχαν πιστέψει ότι χάνουν. «Πρόεδρε, να πας στο Μέγαρο Μαξίμου, είσαι Πρωθυπουργός ως τη Δευτέρα» φέρεται να διεμήνυσε ο κ. Π. Αυγερινός. Ο κ. Τσουκάτος παρενέβη: «Πρόεδρε, άσ’ τους να λένε, σε βεβαιώνω ότι κερδίζουμε και πρέπει να έρθεις στη Χαριλάου Τρικούπη». Ηταν σχεδόν ο μόνος που το πίστευε εκείνη τη στιγμή.
* Το επιτελείο του «στρατηγού»
Αυτό που κάνει τον κ. Τσουκάτο όλο να απομακρύνεται από το περιβάλλον του κ. Σημίτη και όλο στο περιβάλλον του να βρίσκεται είναι πολύ απλό: είναι ο μόνος από τους συνεργάτες του κ. Σημίτη που ασχολείται νύχτα και μέρα «με το κόμμα». Η δράση του εξασφαλίζει την κομματική συνοχή, υποκαθιστά τον ανύπαρκτο συντονισμό κόμματος – κυβέρνησης, διαμορφώνει συνθήκες άμεσης παρέμβασης, διατηρεί σε εγρήγορση τα στελέχη της επαρχίας, όταν οι «ατσαλάκωτοι», όπως τους αποκαλεί ο ίδιος, απλώς απολαμβάνουν τις ανέσεις των γραφείων τους. Του προσάπτουν ότι «ανακατεύεται με όλα» και ότι «δεν κρατάει το στόμα του κλειστό», αλλά ακόμη και οι εσωκομματικοί αντίπαλοί του αναγνωρίζουν ότι πηγαίνει πρώτος στη Χαριλάου Τρικούπη και φεύγει τελευταίος. «Δεν υπάρχει ΠαΣοΚ, Τσουκάτος υπάρχει» λένε οι παροικούντες. Πράγματι σε μια περίοδο που το ΠαΣοΚ δείχνει σημάδια αποσύνθεσης αυτός δημιουργεί μια μαγική εικόνα: ένα κόμμα που υπάρχει και δρα. Χωρίς εξουσιοδότηση, χωρίς αρμοδιότητα, μερικές φορές και με ολόκληρο το ΕΓ εναντίον του, συγκαλεί συσκέψεις, συγκροτεί κλιμάκια και τα στέλνει στην επαρχία, πιέζει υπουργούς να βγουν από τα γραφεία τους και να σπεύσουν στις κομματικές συνεδριάσεις και όπου υπάρχει πρόβλημα τρέχει ο ίδιος και εν είδει Παπαφλέσσα δημιουργεί ατμόσφαιρα αισιοδοξίας και προσδοκίας προβάλλοντας ανύπαρκτες κομματικές δυνατότητες. Αλλως το ΠαΣοΚ ούτε εκλογές δεν θα μπορούσε να κάνει ως κόμμα. Σχεδόν μόνος του επέβαλε στη Χαριλάου Τρικούπη ένα επιτελείο από τους κκ. Τ. Βασιλείου, Δ. Καρύδη, Μ. Νεονάκη, Τόνια Αντωνίου, Γ. Λυμπερόπουλο, Χρ. Πρωτόπαπα, Γ. Αγραφιώτη και μερικούς άλλους, που είναι κατ’ ουσίαν τα μόνα ενεργά κομματικά στελέχη, μαζί με τον Γραμματέα της ΚΕ κ. Κ. Σκανδαλίδη, με τον οποίο οι σχέσεις του θυμίζουν το παιχνίδι «της γάτας με το ποντίκι».
Η σκιά του κ. Σημίτη για δέκα χρόνια
Στα δέκα χρόνια γνωριμίας του με τον Πρωθυπουργό ο κ. Τσουκάτος εξακολουθεί να είναι αυτό που επέλεξε από την πρώτη στιγμή που τον επισκέφθηκε στο γραφείο του στην οδό Ακαδημίας: ο άνθρωπος για όλες τις δουλειές! Την περίοδο 1994-96 δημιούργησε το «Δίκτυο Επικοινωνίας» με στελέχη από όλη την επικράτεια, στο οποίο στηρίχθηκε η επέλαση του κ. Σημίτη προς την πρωθυπουργία και την ηγεσία του ΠαΣοΚ. Ηταν η «σκιά» του κ. Σημίτη, αλλά πολλές φορές αυτό το διάστημα έδρασε αυτοβούλως. Τον Νοέμβριο του 1994 πήρε «αυθαιρέτως» την πρωτοβουλία να δημοσιοποιήσει το «δείπνο των τεσσάρων» κρίνοντας ότι «έτσι δημιουργούμε ρεύμα». Τον Ιούνιο του 1996 έβγαλε από το Συμβούλιο Κορυφής της Φλωρεντίας τον κ. Σημίτη για να αποτρέψει μια ανακοίνωση των «εκσυγχρονιστών» εναντίον του Α. Παπανδρέου, που ζούσε ακόμη. Στο συνέδριο πήγε στον κ. Σημίτη έναν κατάλογο με τον ακριβή αριθμό των υποστηρικτών του. Και λίγους μήνες αργότερα διέδιδε ότι «πάμε για πρόωρες εκλογές» όταν, σχεδόν όλοι, οι άλλοι ήταν αντίθετοι. Είναι η εποχή που στις κομματικές συνεδριάσεις η «γαλαρία» τού φωνάζει «είσαι και θα είσαι ο Πρωθυπουργός», προς μεγάλη ενόχληση του κ. Σημίτη. Η ενόχληση παρέρχεται όταν σηκώνει το τηλέφωνο και πληροφορείται την ακριβή κομματική κατάσταση, όπως ουδείς άλλος είναι σε θέση να γνωρίζει. Ο κ. Τσουκάτος παίρνει τα ρίσκα του κάθε φορά που αναλαμβάνει μια πρωτοβουλία, αλλά γνωρίζει ότι προς το παρόν το «μαγαζί» δεν διαθέτει αντικαταστάτη του ούτε στην τρέχουσα κομματική δραστηριότητα ούτε στις «επικίνδυνες αποστολές».
