Η συζήτηση ξεκίνησε πριν από τέσσερα χρόνια. Το 1993 η σκόνη από την κατάρρευση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού είχε κατακαθήσει και το τέλος του Ψυχρού Πολέμου είχε αρχίσει να γίνεται συνείδηση στους αναλυτές· συγχρόνως ήταν σαφές ότι η επιχειρηματολογία του Φράνσις Φουκουγιάμα περί «τέλους της Ιστορίας» δεν αποτελούσε επαρκές ερμηνευτικό σχήμα για τις νέες διεθνείς πραγματικότητες. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή ένα άρθρο στην επιθεώρηση «Foreign Affairs» μετέφερε την έμφαση από την ιδεολογία, κινητήρια δύναμη των γεωπολιτικών εξελίξεων ώς το 1989, στην κουλτούρα.
Το εν λόγω άρθρο τιτλοφορείτο «Η σύγκρουση των πολιτισμών;», συγγραφέας ήταν ο πανεπιστημιακός του Χάρβαρντ Σάμιουελ Χάντινγκτον (σκίτσο) και η συζήτηση που ακολούθησε είχε ευρύτατη απήχηση. Πρόσφατα μάλιστα ο Χάντινγκτον εξέδωσε βιβλίο με τον ίδιο τίτλο (αλλά χωρίς πλέον ερωτηματικό). «Το Βήμα» εκθέτει σήμερα τις απόψεις του Χάντινγκτον, δημοσιεύοντας εκτενή παρουσίαση του πρόσφατου βιβλίου του από τον William McNeil, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου. Εντατική κριτική ανάγνωση των ιδεών του Χάντινγκτον και της απόπειρας επανερμηνείας της Ιστορίας πραγματοποιούν ο φιλόσοφος Παναγιώτης Κονδύλης και οι Θ.Α. Κουλουμπής και Θ. Βερέμης, καθηγητές των Διεθνών Σχέσεων και της Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. * ΣΕΛΙΔΕΣ 2-4
