Δεν υπάρχει για την Ελλάδα καταλληλότερη συγκυρία και καλύτερη εποχή από τη σημερινή για να τεθεί επί χάρτου και να εφαρμοσθεί διεθνώς η λεγόμενη πολιτιστική διπλωματία. Κατ’ αρχάς ο υπουργός Πολιτισμού Θόδωρος Πάγκαλος έχει υπηρετήσει επί σειράν ετών ως υπουργός Εξωτερικών, ενώ η αναπληρώτρια υπουργός Εξωτερικών Ελισάβετ Παπαζώη έχει υπηρετήσει ως υπουργός Πολιτισμού. Η υφυπουργός Εξωτερικών Αγγελική Λαΐου είναι όχι μόνο βυζαντινολόγος και άνθρωπος του πολιτισμού, αλλά και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, με πολλά χρόνια διδασκαλίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Επειτα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου είναι άνθρωπος ανοιχτός σε κάθε ιδέα που έχει να κάνει με την εξαγωγή του πολιτισμού μας. Αλλά και η Ντόρα Μπακογιάννη, υπεύθυνη του τομέα Αμυνας και Εξωτερικών της Νέας Δημοκρατίας, έχει χρηματίσει υπουργός Πολιτισμού. Επιπλέον, η υπεύθυνη για την «Αθήνα 2004» Γιάννα Αγγελοπούλου είναι μια ικανότατη μάνατζερ που κατέχει το «know how» στο να ανοίγει πόρτες κλειστές. Τέλος, ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης είναι άνθρωπος που έχει πάρει ζεστά το θέμα του πολιτισμού και συνεχώς δείχνει το ενδιαφέρον του γι’ αυτόν. Δεν είναι τυχαίο ότι απένειμε ο ίδιος φέτος τα λογοτεχνικά βραβεία του υπουργείου Πολιτισμού και ότι την περασμένη Δευτέρα εγκαινίασε την 23η Γιορτή Βιβλίου στο Πεδίον του Αρεως. Εχει κατανοήσει πλήρως τη σημασία της πολιτιστικής διπλωματίας και θα ήταν ευήκοος σε σχετικές εισηγήσεις.
Ασφαλώς πολιτιστική διπλωματία δεν είναι μια αφηρημένη έννοια αφημένη στα χέρια και στα συρτάρια των διπλωματών ούτε ένα σύνολο εκδηλώσεων που αρχίζει και τελειώνει με ένα φεστιβάλ ελληνικού κινηματογράφου ή με μια συναυλία ελληνικού τραγουδιού μία φορά τον χρόνο πότε στο Λονδίνο και πότε στο Βερολίνο. Πολιτιστική διπλωματία είναι μια συνεχής, ζώσα, εξωστρεφής δράση και πράξη προβολής, με όλα τα μέσα, του τρέχοντος πολιτισμού μας. Από τη γλώσσα, τη λογοτεχνία, τη μουσική και τις εικαστικές τέχνες ως τον κινηματογράφο, το θέατρο, τον χορό και το φαγητό. Είναι ένα πλέγμα δραστηριοτήτων που αποσκοπεί στο να εξοικειώσει το ξένο και άλλως αδιάφορο κοινό με τη σημερινή Ελλάδα.
Οι ξένοι που επισκέπτονται τη χώρα μας, εκτός από τις παραλίες, το ούζο και τη ρετσίνα, ξέρουν ακόμη τον μουσακά, το τζατζίκι και το σουβλάκι. Δεν ξέρουν όμως ότι τα θαύματα της Ελλάδας δεν εξαντλούνται στα μάρμαρα. Δεν ξέρουν πως σήμερα στην πατρίδα μας ευδοκιμεί η σημαντικότερη ποίηση που γράφεται στην Ευρώπη αλλά και μια ζωντανή, εντελώς σύγχρονη πεζογραφία και μια κινηματογραφική βιομηχανία που άνετα συγκρίνεται με οποιασδήποτε ευρωπαϊκής χώρας. Δεν ξέρουν ότι υπάρχουν εικαστικοί που διακρίνονται σε εκθέσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και στη Νέα Υόρκη.
Μιας και δεν υπάρχουν μορφωτικοί ακόλουθοι, άτυποι φορείς της πολιτιστικής διπλωματίας μας είναι τα Γραφεία Τύπου των κατά τόπους πρεσβειών και προξενείων της χώρας μας. Τα Γραφεία Τύπου έχουν αναλάβει να διεκπεραιώνουν τα θέματα του πολιτισμού μας και να συσφίγγουν τις πολιτιστικές σχέσεις της Ελλάδας με εκείνες άλλων χωρών. Το υπουργείο Τύπου και ΜΜΕ έχει πιάσει το νόημα του τι εστίν πολιτιστική διπλωματία και το εφαρμόζει από καταβολής του.
Οι υπουργοί Εξωτερικών, Πολιτισμού και Τύπου, σε συνεργασία με το Ιδρυμα Ελληνικού Πολιτισμού, το Ιδρυμα Ωνάση και τον «Αθήνα 2004», ας φτιάξουν ένα φιλόδοξο πλάνο μακράς πνοής πολιτιστικής διπλωματίας που θα αξιοποιήσει όλες τις υπάρχουσες ευκαιρίες και θα βελτιώσει και θα προαγάγει σημαντικά την εικόνα της Ελλάδας στο εξωτερικό. Δεν χρειάζονται ούτε μεγάλα κονδύλια ούτε κινητοποιήσεις της ομογένειας. Χρειάζεται συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες και τα μεγάλα ιδρύματα, όπως πανεπιστήμια, μουσεία και βιβλιοθήκες, των ξένων χωρών. Χρειάζονται λίγοι, μετρημένοι, δοκιμασμένοι άνθρωποι με όραμα, πείρα και δυναμισμό. Χρειάζεται ένα πολιτιστικό πλαίσιο με μόνιμες δραστηριότητες και εκδηλώσεις.
Οι συναρμόδιοι υπουργοί ας θέσουν ως προτεραιότητα την πολιτιστική διπλωματία. Η καλύτερη δυνατή συγκυρία προσώπων που υπάρχει σήμερα δεν πρέπει να πάει χαμένη.
Ο κ. Ντίνος Σιώτης είναι εκδότης της αγγλόφωνης λογοτεχνικής επιθεώρησης «Mondo Greco» και υπηρετεί ως σύμβουλος Τύπου στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στη Βοστώνη.
