Το οικονομικοπολιτικό θρίλερ που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Κασπία, με την εξόρυξη και τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει άμεσες επιπτώσεις στις τιμές των πετρελαιοειδών αλλά και στις οικονομίες των ευρωπαϊκών κρατών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα!
Η ανακάλυψη νέων, τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε κάθε σημείο της Κασπίας (Καζακστάν, Ρωσία, Αζερμπαϊτζάν και τώρα στο Ιράν!) και η βέβαιη μεταφορά αυτών των κοιτασμάτων στη Δύση σηματοδοτούν με ακρίβεια τη μείωση των τιμών στα επόμενα δύο ή τρία χρόνια. Εν τω μεταξύ η δημιουργία του αγωγού φυσικού αερίου Κασπίας – Δυτικής Ευρώπης, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα θα διέλθει και από την Ελλάδα, αποτελεί το «κλειδί» για την ταχεία μείωση των τιμών του πετρελαίου, αφού το φυσικό αέριο είναι φθηνότερο και ευθέως ανταγωνιστικό του «μαύρου χρυσού». Η Ελλάδα εμπλέκεται αμέσως και εμμέσως στο σημαντικό αυτό «διεθνές παίγνιο», αφού αν ο αγωγός φυσικού αερίου προς την Ευρώπη περάσει από τη χώρα μας αυτή θα εξελιχθεί σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής.
* Γιατί ακριβαίνει το πετρέλαιο
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, έχει τεθεί σε εφαρμογή σχέδιο των μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών πετρελαίου το οποίο αποκαλείται «τελευταία αναλαμπή τιμών». Ενώ πριν από δύο-τρία χρόνια όποιος μιλούσε για μεγάλα κοιτάσματα στην Κασπία εθεωρείτο περίπου… γραφικός, τώρα όλοι παραδέχονται ότι ευρίσκονται προ του μεγαλύτερου ίσως κοιτάσματος πετρελαίου που βρέθηκε ποτέ και προσεγγίζει σε αποθέματα τα 500 δισ. βαρέλια! Ηδη μόλις προχθές στη Νότια Κασπία, στα χωρικά ύδατα του Ιράν (αν και δεν έχει οροθετηθεί υφαλοκρηπίδα στη μεγαλύτερη λίμνη του κόσμου), ανακαλύφθηκε νέο κοίτασμα που μπορεί να δώσει τουλάχιστον 3 δισ. βαρέλια!
Η ημερήσια κατανάλωση πετρελαίου παγκοσμίως είναι περίπου 70 εκατ. βαρέλια, από τα οποία τα 25-30 εκατ. βαρέλια παράγονται από τα κράτη-μέλη του ΟΠΕΚ ενώ τα υπόλοιπα από μεγάλους παραγωγούς εκτός του Οργανισμού, όπως η Ρωσία, το Μεξικό και η Νορβηγία. Ουσιαστικά, και από άποψη πετρελαϊκών αποθεμάτων, στην Κασπία Θάλασσα ανακαλύφθηκε μια «νέα Αραβική χερσόνησος», σύμφωνα με κορυφαίο στέλεχος της Shell στο Λονδίνο.
Μετά την ανακάλυψη αυτή η παραγωγή και εκμετάλλευση (άρα και η προσφορά) πετρελαίου αναμένεται μέσα στην επόμενη διετία σχεδόν να διπλασιαστεί, με (επίσης σταδιακό) αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών, λόγω υπερπροσφοράς.
Σύμφωνα με τα δεδομένα αυτά, οι μεγάλες εταιρείες, διαβλέποντας υπερπαραγωγή πετρελαίου αλλά και ταχεία διείσδυση του φυσικού αερίου τα επόμενα τρία-πέντε χρόνια στην παγκόσμια αγορά, προετοιμάζονται για μείωση των τιμών πετρελαίου. Επιθυμούν συνεπώς να κρατήσουν προσωρινάυψηλά τις τιμές και να συσσωρεύσουν υπερκέρδη τα οποία θα χρησιμοποιήσουν ώστε να επενδύσουν σε άλλους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, εξίσου κερδοφόρους.
Για να καταστεί όμως οικονομικά βιώσιμη η επένδυση εξόρυξης και εκμετάλλευσης του μεγάλου κοιτάσματος της Κασπίας, θα πρέπει οι τιμές του πετρελαίου να ξεπερνούν τα 30 δολάρια το βαρέλι. Στο πλαίσιο αυτό, και σε συνδυασμό με τις χαμηλές αποδόσεις των κοιτασμάτων της Βόρειας Θάλασσας τα τελευταία τρία χρόνια, παρατηρείται συνδυασμένη προσπάθεια των μεγάλων πολυεθνικών συγκροτημάτων για «εκτόξευση» των τιμών πάνω από τα 30 δολάρια.
* Οι ΗΠΑ «παίζουν» με τα αποθέματα
Στην αύξηση των τιμών συντείνει και η απόφαση των ΗΠΑ να μειώσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα, γεγονός που συνεπάγεται την απορρόφηση ολοένα και μεγαλύτερων ποσοτήτων από τη διεθνή αγορά. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η επίτροπος της ΕΕ για θέματα ενέργειας κυρία Λογιόλα ντε Παλάθιο ζήτησε τη μείωση των τιμών του πετρελαίου από τον πρόεδρο του διεθνούς οργανισμού και υπουργό Πετρελαίου της Βενεζουέλας κ. Αλί Ροντρίγκες.
Οι 15 χώρες-μέλη της Ενωσης θα επιθυμούσαν μια τιμή του αργού γύρω στα 25 δολάρια το βαρέλι. Η ΕΕ υποτίθεται ότι συνεργάζεται με τις ΗΠΑ για συντονισμό των προσπαθειών με στόχο τη μείωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, αλλά οι τελευταίες δεν δείχνουν πολύ μεγάλη… ζέση να πιέσουν.
Οπως προκύπτει από τις ανακοινώσεις του Αμερικανικού Ινστιτούτου Πετρελαίου (ΑΡΙ), τα αμερικανικά αποθέματα πετρελαίου είναι μειωμένα κατά 10,3% του αντίστοιχου περυσινού επιπέδου. Επίσης, τα αμερικανικά αποθέματα προϊόντων διύλισης είναι μειωμένα κατά 18,4% από τα επίπεδα του προηγουμένου χρόνου. Ο υπουργός Πετρελαίου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων κ. Αλ Νασίρι προσπάθησε πρόσφατα να διασκεδάσει τις ανησυχίες που προξένησαν στις διεθνείς αγορές πετρελαίου οι δηλώσεις του κουβεϊτιανού ομολόγου του, σύμφωνα με τις οποίες δεν πρόκειται να υπάρξει αύξηση της παραγωγής εκτός των πλαισίων του μηχανισμού του ΟΠΕΚ πριν από την επόμενη σύνοδό του.
«Μια τιμή δίκαιη τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές πρέπει να τοποθετείται μεταξύ 22 και 28 δολαρίων το βαρέλι. Τούτο συνδέεται με τις συνθήκες της αγοράς αλλά 25 δολάρια το βαρέλι είναι μια τιμή λογική» δήλωσε ο κ. Νασίρι.
* Πώς θα κινούνται οι Αραβες
Η επόμενη σύνοδος του διεθνούς οργανισμού σε επίπεδο υπουργών έχει προγραμματισθεί για τις 10 Σεπτεμβρίου στη Βιέννη αλλά οι αναλυτές δεν προβλέπουν να ληφθεί απόφαση πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΟΠΕΚ στα τέλη του ιδίου μηνός στο Καράκας.
Σίγουρα δεν είναι τυχαία η πρόσφατη δήλωση-«βόμβα» του σαουδάραβα υπουργού Πετρελαίου κ. Αλί αλ Ναΐμι, ο οποίος τόνισε σε συνέντευξή του ότι η παραγωγή πετρελαίου διεθνώς επαρκεί να καλύψει ολόκληρη τη ζήτηση και ότι το αληθινό πρόβλημα είναι η τεχνητή έλλειψη που προκαλούν οι μεγάλες πολυεθνικές, οι οποίες παράγουν επίτηδες λανθασμένα μείγματα βενζίνης που δεν μπορούν να περάσουν στην κατανάλωση. Με τον τρόπο αυτόν οι τιμές αναγκαστικά ανεβαίνουν, ενώ στην ανοδική κίνηση συντείνουν και κάποιες… μικροκρίσεις στο εσωτερικό είτε του Ιράν είτε του Ιράκ, δηλαδή στις πλέον «εύφλεκτες και προβληματικές» πετρελαιοπαραγωγούς χώρες του πλανήτη. Οι κρίσεις αυτές ούτε τυχαίες θεωρούνται ούτε ιδιαίτερα «αυθόρμητες». Κάθε άλλο μάλιστα. Ουδείς υποτιμά την ισχυρή πολιτική επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή. Αλλωστε οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώ έχουν τη δυνατότητα να πιέσουν τις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες ώστε οι τελευταίες να μειώσουν έστω και λίγο τις τιμές δεν το πράττουν (ή το κάνουν με μεγάλη… χλιαρότητα), αφού οι ίδιες δεν έχουν πρόβλημα επάρκειας. Συνεπώς η συνεχιζόμενη παραμονή των διεθνών τιμών σε υψηλά επίπεδα πλήττει ιδιαίτερα μόνο την Ευρώπη και την Ιαπωνία, κάτι που φαίνεται πως αυτή την εποχή συμφέρει και τους Αμερικανούς. Οι Ευρωπαίοι δυσκολεύονται με το ευρώ (παραπαίει έναντι του δολαρίου) και οι Ιάπωνες με τις εξαγωγές τους (ακριβαίνουν ολοένα και περισσότερο).
* Το παιχνίδι των πολυεθνικών
Ναι μεν τα κοιτάσματα ανήκουν πλέον σε μεγάλες κοινοπραξίες με επικεφαλής δυτικές πολυεθνικές (κυρίως Shell, ΒΡ, Amoco) και με τη συμμετοχή και των εγχώριων κρατικών μονοπωλίων, αλλά οι ηγεσίες των κρατών αυτών, του Καζακστάν, του Τουρκμενιστάν, του Ουζμπεκιστάν και του Αζερμπαϊτζάν, φαίνεται ότι καλοβλέπουν την πάλαι ποτέ «πολιτική κοιτίδα» τους, τη Μόσχα. Ας μη λησμονούμε ότι οι κυριότεροι ηγέτες των κρατών αυτών ήταν οι γενικοί γραμματείς των σοβιετικών κομμουνιστικών κομμάτων στις χώρες τους επί «υπαρκτού σοσιαλισμού» αλλά και οι «ισχυροί βραχίονες» του μπρεζνιεφικού καθεστώτος. Στη νοσταλγία αναβίωσης τουλάχιστον της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών προσέκρουσε άλλωστε και το πρόσφατο ταξίδι της αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών κυρίας Μάντλιν Ολμπραϊτ στην Κεντρική Ασία, η οποία απέτυχε να προσδέσει οικονομικά ακόμη περισσότερο τα (πλούσια σε υπέδαφος) ισλαμικά και πρώην σοβιετικά κράτη στο ατλαντικό άρμα.
Μετά το ταξίδι της αμερικανίδας υπουργού άρχισαν σταδιακά να αποχωρούν από τις κοινοπραξίες οι αμερικανικές εταιρείες, αφήνοντας τις πρωτοβουλίες στους Ευρωπαίους, για καθαρά διπλωματικούς λόγους, αφού δεν θέλουν να εμφανισθούν ως οι «εχθροί της Ρωσίας, που κάνουν επιδρομή στα ιμάτια της πρώην Σοβιετικής Ενωσης». Περιμένουν όμως τις πρώτες ύλες δυτικότερα, και συγκεκριμένα στην περιοχή της Ελλάδας και της Τουρκίας, όπου βρίσκεται σε εξέλιξη το «παιχνίδι του Νότιου Αγωγού». Πρόσφατα η General Electric εγκατέλειψε την κοινοπραξία μεταφοράς του φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν στη Δύση, αφήνοντας το βάρος στη Shell.
* Φυσικό αέριο και πετρέλαιο
Σημαντικό ρόλο στις πετρελαϊκές εξελίξεις και στον σχεδιασμό των πολυεθνικών έχει η δυνατότητα μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία προς τη Δύση. Οσο πιο γρήγορα μεταφερθούν από το Τουρκμενιστάν και το Ιράν οι ποσότητες φυσικού αερίου τόσο πιο γρήγορα θα μειωθούν και οι τιμές των πετρελαιοειδών. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και ο ρόλος του λεγόμενου Νότιου Αγωγού Φυσικού Αερίου (ΝΑΦΑ).
Τον περασμένο Ιούνιο στην Αθήνα στη διάρκεια συνεδρίου συζητήθηκε η δημιουργία του Νότιου Αγωγού από την Κασπία ως το διευρωπαϊκό δίκτυο αερίου μέσω Ιταλίας.
«Η δημιουργία του Νότιου Αγωγού είναι απολύτως επιθυμητή από την Ευρώπη για να σταματήσει η απόλυτη εξάρτησή της από τους βόρειους αγωγούς, δηλαδή από τη Ρωσία, για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την περιοχή της πρώην Σοβιετικής Ενωσης» τονίζει μιλώντας στο «Βήμα» ο κ. Δ. Κόκκινος, ενεργειακός εμπειρογνώμονας και συντονιστής του προγράμματος INOGATE (Interstate Oil and Gas Transmission to Europe) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Μεταφορά Πετρελαίου και Αερίου από τις χώρες της Κεντρικής Ασίας προς την ΕΕ.
«Η δημιουργία του Νότιου Αγωγού στηρίζεται κυρίως στη συνεργασία Ελλάδας – Τουρκίας» τονίζει ο κ. Κόκκινος. Και συνεχίζει: «Εδώ βρίσκεται και το ενδιαφέρον σημείο για την Ελλάδα. Η Τουρκία έχει δύο επιλογές: ή να εξάγει στην Ευρώπη μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουγγαρίας στη Γερμανία ή να εξάγει μέσω Ελλάδας στην Ιταλία και από εκεί στη Βόρεια Ευρώπη. Η δεύτερη αυτή λύση έχει τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα». Η Ελλάδα εξελίσσεται και αυτή σε σημαντικό καταναλωτή αερίου με καλύτερη δυνατότητα πληρωμής του από τις γείτονες βαλκανικές χώρες.
Το έργο της υποθαλάσσιας σύνδεσης (επειδή θα συνδέει και την Ιταλία και συνεπώς όλο το ευρωπαϊκό δίκτυο) μπορεί να έχει σημαντική επιδότηση από τα γενικά κονδύλια της ΕΕ και όχι μόνο από το ΚΠΣ. Ο πολιτικός κίνδυνος είναι χαμηλός και συνεπώς το κόστος ασφάλισης του έργου χαμηλότερο. Πέραν των ανωτέρω η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε αξιόλογο τροφοδοτικό κόμβο των βαλκανικών χωρών διοχετεύοντας σε Αλβανία, Fyrom και Βουλγαρία μέτριες αρχικά ποσότητες, που μπορούν να αυξηθούν στο μέτρο που οι οικονομίες των χωρών αυτών αναπτύσσονται.
Η συνεργασία αυτή Ελλάδας – Τουρκίας είναι επωφελής και για τα δύο μέρη. Στη χώρα μας παρέχει διασφάλιση εφοδιασμού σημαντικά μεγαλύτερη από την παρούσα και πιθανώς κάποια χαμηλότερη τιμή αγοράς. Δημιουργείται έτσι ένα εμπορικό πλέγμα. Η αγορά αερίου μετασχηματίζεται με τη δημιουργία εμπορικών κόμβων (HUB). Ενας εμπορικός κόμβος (HUB) είναι το σημείο μιας χώρας όπου συναντώνται αγωγοί αερίου προερχόμενοι από διάφορους παραγωγούς και από όπου διάφοροι καταναλωτές μπορούν να αγοράζουν ποσότητες αερίου. Η δημιουργία λοιπόν κόμβου εισαγωγής (HUB) από την Τουρκία και κόμβου εξαγωγής από την Ελλάδα προς την Ιταλία είναι απόλυτα ορθολογική γιατί η διαδρομή είναι βραχύτερη από άλλες και όλες οι χώρες διέλευσης του αγωγού είναι ταυτόχρονα και καταναλώτριες, οπότε εξασφαλίζεται και μοιράζεται η απόσβεση της επένδυσης.
Στις ΗΠΑ υπάρχουν ήδη τέσσερις εμπορικοί κόμβοι όπου ο καταναλωτής μπορεί να αγοράσει ακόμη και spot ή short term. Στην Ευρώπη υπάρχει τώρα μόνο ένας, του Bacton, στη Βρετανία, αλλά ετοιμάζονται και άλλοι, μεταξύ των οποίων ο τουρκικός.
Για την κατασκευή του αγωγού και των HUB υπάρχει το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, που είναι η Συνθήκη του Κιέβου (Umbrella Agreement), η οποία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Inogate με χρηματοδότηση της ΕΕ.
Η συμφωνία αυτή, στην οποία η χώρα μας προσχώρησε την 1η Ιουνίου, δίνει τη δυνατότητα στις χώρες που έχουν ήδη προσχωρήσει με ειδικό πρωτόκολλο να καλύψουν πλήρως θεσμικά και νομικά τους επενδυτές στις τρεις βασικές πτυχές κάθε μεγάλης επένδυσης που είναι η ασφάλεια, η νόμιμη τήρηση των όρων, αλλά και η κερδοφορία.
Πόσο θα στοιχίσει η σύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας
«Το έργο είναι μείζονος σημασίας για την Ευρώπη, όπως ακριβώς πιστεύουν και στις Βρυξέλλες» επαναλαμβάνει ο κ. Κόκκινος και τονίζει: «Είναι προφανές ότι για ένα τέτοιο έργο μακράς πνοής απαιτούνται σημαντικές δεσμεύσεις. Η πρώτη είναι η δέσμευση παροχής και τιμής πώλησης. Το φυσικό αέριο δεν έχει παγκόσμια τιμή όπως το πετρέλαιο. Η τιμή spot υπάρχει σε πολύ μικρότερο βαθμό.
Ο τύπος των συμφωνιών έχει ευνοήσει ως τώρα περιφερειακά ολιγοπώλια λόγω του υψηλού κόστους και της ακαμψίας των αγωγών αερίου. Η τιμή πώλησης διαμορφώνεται με έναν αλγόριθμο που αφενός λαμβάνει υπόψη του το κόστος απόσβεσης του συγκεκριμένου δικτύου και την τρέχουσα τιμή ενός υγρού καυσίμου, συνήθως ελαφρού πετρελαίου ή πετρελαίου ντίζελ ή ό,τι άλλου πλησιέστερου προς το αέριο καύσιμο. Η τιμή πώλησης είναι ουσιαστικά προϊόν διμερούς ή πολυμερούς συμφωνίας.
Το κόστος μεταφοράς είναι υψηλό λόγω του υψηλού κόστους επένδυσης. Υπάρχει κατά συνέπεια ανάγκη διαρκούς ελάχιστης ροής και ανάγκη αποθήκευσης. Υπάρχει υψηλή διακύμανση κατανάλωσης μεταξύ χειμώνος και θέρους. Δεδομένου ότι οι συμβάσεις αγοράς και μεταφοράς φυσικού αερίου είναι της τάξεως των 20-30 ετών και διέπονται από συμβάσεις αγοράς – πωλήσεως μακράς διάρκειας (LTSPA Long Term Sales Purchase Agreements), για να επιτευχθεί η υγιής τραπεζική χρηματοδότηση των έργων, πρέπει να προβλεφθούν με ακρίβεια έργα (π.χ., θερμοηλεκτρικοί σταθμοί) που θα εξασφαλίζουν σταθερή απορρόφηση μεγάλου μέρους των εισαγόμενων ποσοτήτων. Επίσης, καθώς το σχήμα καλύπτει τέσσερις παραγωγούς χώρες και περισσότερες από τρεις καταναλώτριες, είναι βέβαιο ότι οι διαπραγματεύσεις θα είναι σύνθετες και χρονοβόρες.
Αποτελεί όμως αυτή η νότια οδός φυσικού αερίου πραγματική ανάγκη για την Ευρώπη και την Κασπία. Η χώρα μας μπορεί να συμμετάσχει με αξιόλογο ρόλο, ιδίως τώρα που αρχίζουν συζητήσεις και διαπραγματεύσεις για το μεγάλο μεσογειακό δίκτυο αερίου».
Οι πρώτες εκτιμήσεις για τη σύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας είναι οι εξής: Το κόστος κατασκευής υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε 550 εκατ. δολάρια (γύρω στα 170 δισ. δρχ.), εκ των οποίων το 40% θα χρηματοδοτηθεί από την ιταλική ΕΝΙ, το 40% από κοινοτικά κονδύλια, δεδομένου ότι έχει ενταχθεί στα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ενωση έργα του προγράμματος Interreg, και 20% από τη ΔΕΠΑ. Ο αγωγός θα είναι υποθαλάσσιος, χωρητικότητας 5-6 δισ. κυβικών μέτρων και θα συνδέσει την Ηπειρο, στην Πέρδικα της Πάργας, με το Οτράντο. Σύμφωνα με τους κοινοτικούς, πρέπει να είναι διπλής κατευθύνσεως. Η αξία της ετήσιας κατανάλωσης για όλες τις εμπλεκόμενες χώρες κυμαίνεται από 4 ως 6 δισ. δολάρια ετησίως.
Αυτός ο χειμώνας αναμένεται… θερμός
Στις 15 Αυγούστου η τιμή του αργού πετρελαίου ανήλθε σε περισσότερα από 32 δολάρια το βαρέλι, εξέλιξη που είχε αποδοθεί σε ένα σχόλιο του προέδρου της Βενεζουέλας κ. Ούγκο Τσάβεζ ότι οι πετρελαιοπαραγωγοί χώρες θα έπρεπε να διατηρήσουν τις τιμές σε αυτά τα υψηλά επίπεδα. Ωστόσο η τιμή του πετρελαίου αντικατοπτρίζει τις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Οι υψηλές ενεργειακές τιμές, οι οποίες αναμένεται να επηρεάσουν όλους τους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, είναι πιθανόν να διατηρηθούν όλο τον χειμώνα. Ο μόνος ελεγχόμενος τρόπος για τη μείωση των τιμών θα ήταν η αύξηση της παραγωγής. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε τον περασμένο Ιούλιο τη μονομερή αύξηση της παραγωγής της κατά 500 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεύθυνσης Ενεργειακών Πληροφοριών των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο, η αύξηση δεν ξεπερνά τα 150 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως. Καθώς εξάλλου η παγκόσμια ζήτηση συνήθως παραμένει στάσιμη κατά το φθινόπωρο, ο Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) δεν αναμένεται να αυξήσει την παραγωγή. Επιπλέον, συγκεκριμένα μέλη του Οργανισμού έχουν πρόσφατα εκφραστεί εναντίον των αυξήσεων: όταν η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε την απόφασή της να αυξήσει την παραγωγή της ήλθε αντιμέτωπη με έναν σκληρό τοίχο αντίδρασης.
Κατά συνέπεια η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει μια διπλή απειλή από τη στάσιμη προσφορά και τα μειωμένα αποθέματα: Τα αποθέματα αργού πετρελαίου στις ΗΠΑ βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 24 ετών. Ακόμη πιο σημαντικό ωστόσο είναι το γεγονός ότι τα χαμηλά αποθέματα καυσίμων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη αναγκάζουν τα διυλιστήρια να προτιμούν την παραγωγή πετρελαίου κίνησης από την παραγωγή πετρελαίου θέρμανσης. Τον περασμένο χειμώνα τα αποθέματα πετρελαίου θέρμανσης βρίσκονταν ήδη στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 10 ετών. Αυτόν τον χειμώνα τα αποθέματα θα είναι λιγότερα κατά 50% στις Ηνωμένες Πολιτείες και κατά 20% στην Ευρώπη. Αντανακλώντας αυτή τη ζωτική μείωση, η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης στις ΗΠΑ έφθασε την περασμένη εβδομάδα στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων έξι μηνών και αυτό στα τέλη του καλοκαιριού, όταν η ζήτηση βρίσκεται γενικά στα χαμηλότερα επίπεδα του έτους.
Αυτές οι αυξήσεις των τιμών θα οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές και άλλα πετρελαϊκά προϊόντα. Ηδη οι αμερικανοί παραγωγοί φυσικού αερίου προβλέπουν την αύξηση των τιμών κατά 50% τον χειμώνα.
Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα επηρεάσουν κάθε τομέα της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά οι συνέπειες δεν θα είναι ομοιόμορφες. Στην Ευρώπη διάφοροι ενεργειακοί φόροι εκπροσωπούν το 80% της τιμής των καυσίμων. Ως αποτέλεσμα οι τιμές των καυσίμων είναι περίπου τριπλάσιες από εκείνες των Ηνωμένων Πολιτειών. Ετσι, 30 σεντς επιπλέον σε ένα γαλόνι βενζίνης που ήδη κοστίζει 4 δολάρια στο Λονδίνο δεν είναι τόσο παρατηρήσιμο όσο 30 σεντς επιπλέον σε ένα γαλόνι κόστους 1,2 δολαρίων στη Νέα Υόρκη. Οι Ευρωπαίοι εξάλλου είναι επίσης συνηθισμένοι να πληρώνουν υψηλότερες τιμές και για το φυσικό αέριο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, με την πολιτική της φθηνής ενέργειας, δεν διαθέτουν αυτόν τον μηχανισμό άμυνας. Οποιαδήποτε αύξηση των τιμών θα έχει πολύ μεγαλύτερο αντίκρισμα σε ποσοστιαία μεγέθη. Αν και η αμερικανική οικονομία αναπτυσσόταν με ρυθμό 5,2% κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους, οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα μπορούσαν να ξυπνήσουν τους χειρότερους πληθωριστικούς εφιάλτες του κ. Αλαν Γκρίνσπαν. Τα μειωμένα ενεργειακά αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών, μάλιστα, μόνο να επιδεινώσουν μπορούν το πρόβλημα.
Ωστόσο οι αναπτυσσόμενες χώρες θα είναι εκείνες που θα πληγούν περισσότερο. Η πετρελαϊκή ζήτηση στις χώρες της Ασίας αυξήθηκε ήδη κατά 600 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως το πρώτο εξάμηνο του έτους. Οι περισσότερες από αυτές τις χώρες έχουν σημαντική έλλειψη ενεργειακών αποθεμάτων ή ενεργειακών φόρων. Αυτά τα στοιχεία τις κάνουν πολύ πιο ευάλωτες στις απότομες μεταβολές των τιμών. Ετσι οποιαδήποτε αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου θα επηρεάσει τις ακόμη ευαίσθητες οικονομίες τους. Αν οι χώρες-μέλη του ΟΠΕΚ δεν συμφωνήσουν να προχωρήσουν σε μια σημαντική αύξηση της παραγωγής κατά τη σύνοδο του Σεπτεμβρίου, πράγμα που είναι μάλλον απίθανο, ο κόσμος θα αντιμετωπίσει σταθερά υψηλότερες τιμές ενέργειας και αύξηση του πληθωρισμού, φαινόμενα μάλιστα που θα είναι ακόμη πιο έντονα στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
