Λίγο το περίεργο όνομά του, λίγο η αμφιλεγόμενη Οδηγία του, το βέβαιον είναι ότι ο κ. Φριτς Μπολκεστάιν είναι πλέον ένα από τα διασημότερα πρόσωπα στην Ευρώπη. Ο ίδιος μάλλον ουδέποτε επεζήτησε ανάλογη δημοσιότητα αφού στην Ολλανδία έχει τη φήμη ενός κατ’ εξοχήν αστού, μάλλον διανοουμένου και ασφαλώς φιλελεύθερου πολιτικού χαμηλών τόνων. Το μόνο που ήθελε – και δεν το έκρυψε – ήταν έναν υδραυλικό, έστω πολωνό. Και επειδή δεν μπορούσε να τον βρει, αποφάσισε να εκπονήσει μια Οδηγία, κατά της οποίας διαδήλωσαν χθες στο Στρασβούργο 40.000 εργαζόμενοι.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά:
Ο κ. Μπολκεστάιν είχε (και μάλλον εξακολουθεί να έχει) μια βίλα στη Βόρεια Γαλλία. Πριν από μερικά χρόνια χρειάστηκε επειγόντως έναν υδραυλικό για να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα διαρροής νερού στο υπόγειό του. Δεν κατάφερε να βρει, και στη συνέχεια εμφανίστηκε οργισμένος σε ένα περιφερειακό γαλλικό τηλεοπτικό σταθμό λέγοντας ότι, αν είχε επιτραπεί στους Πολωνούς να εγκατασταθούν και να παρέχουν ελεύθερα τις υπηρεσίες τους στη Γαλλία, τότε το υπόγειό του δεν θα είχε πλημμυρίσει.
H δήλωσή του αυτή προκάλεσε την αντίδραση του τοπικού συνδικάτου των υδραυλικών, οι οποίοι εξέδωσαν ανακοίνωση όπου ανέφεραν ότι ουδέποτε ο – τότε – επίτροπος αναζήτησε κάποιο από τα μέλη του. Ο κ. Μπολκεστάιν απάντησε ότι αναζήτησε αλλά δεν βρήκε γάλλο υδραυλικό. Παράλληλα όμως άφησε να εννοηθεί ότι θα προτιμούσε έναν πολωνό υδραυλικό, που κατά τεκμήριο είναι «πιο φθηνός και πιο εργατικός».
Με τη δήλωσή του αυτή ο κ. Μπολκεστάιν απέδειξε ότι είναι ένας γνήσιος Ολλανδός που δεν μασάει τα λόγια του, κυρίως δε όταν απειλούνται το σπίτι του και η τσέπη του. Παράλληλα όμως έπεισε ουκ ολίγους Γάλλους να καταψηφίσουν το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, ελπίζοντας ότι έτσι θα γλιτώσουν και από τον κ. Μπολκεστάιν και από τους πολωνούς υδραυλικούς.
Τελικά το Ευρωκοινοβούλιο ψήφισε… αγνώριστη την Οδηγία που δίχασε την Ευρώπη.
Ποιες αλλαγές επέφερε το Ευρωκοινοβούλιο
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επέφερε ριζικές αλλαγές στην πρώην «οδηγία Μπολκεστάιν». Δημιούργησε ένα εντελώς καινούργιο σκηνικό όπου θα εξασφαλίζεται η σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών χωρίς τα προβλήματα που δημιουργούσε η αρχική πρόταση της οδηγίας Μπολκεστάιν.
Οι σημαντικότερες αλλαγές που επέφερε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην Οδηγία για τις Υπηρεσίες μπορούν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία:
1. Περιορισμός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας. Αποκλείονται: κοινωνικές υπηρεσίες, τυχερά παιχνίδια, οπτικοακουστικός τομέας, νομικές υπηρεσίες, υπηρεσίες ασφαλείας (security services), γραφεία ευρέσεως προσωρινής εργασίας, δημόσια Υγεία. Δεν θίγονται συμβόλαια απασχόλησης και Ιδιωτικό Διεθνές Δίκαιο. Εξαιρούνται επίσης οι υπηρεσίες που ένα κράτος θεωρεί κοινωφελείς (π.χ. ΕΥΔΑΠ).
2. H αρχή της «χώρας προέλευσης» αντικαθίσταται από την αρχή «ελευθερία παροχής υπηρεσιών». Πρόκειται για την έγκριση νέας συμβιβαστικής τροπολογίας, που κατέθεσαν από κοινού στην Ολομέλεια οι Σοσιαλιστές και το ΕΛΚ. H νέα συμβιβαστική τροπολογία τονίζει ότι «τα κράτη-μέλη πρέπει να σέβονται το δικαίωμα των παρόχων υπηρεσιών να παρέχουν υπηρεσία σε άλλο κράτος-μέλος εκτός από αυτό όπου εδρεύουν». Δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη όπου παρέχεται η υπηρεσία να θέτουν απαιτήσεις σχετικά με την πρόσβαση σε δραστηριότητα ή την άσκηση της υπηρεσίας μόνον εφόσον οι απαιτήσεις αυτές σέβονται τις αρχές της μη εφαρμογής διακρίσεων (ανάλογα με την ιθαγένεια του παρόχου), της αναγκαιότητας (να δικαιολογούνται για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας, προστασίας της υγείας ή του περιβάλλοντος) και της αναλογικότητας των απαιτήσεων αυτών σε σχέση με τον στόχο που πρόκειται να επιτευχθεί. Καταγράφονται ιδιαίτερα κάποιες απαιτήσεις που το κράτος-μέλος δεν μπορεί να επιβάλει (όπως άλλωστε είχαν καταχωρηθεί και στη νομολογία του ΔΕΚ), καθώς και οι λόγοι για τους οποίους μπορούν να επιβληθούν ιδιαίτερες απαιτήσεις (μόνο οι ακόλουθες: δημόσια τάξη, δημόσια ασφάλεια, προστασία του περιβάλλοντος ή της δημόσιας υγείας).
Ουσιαστικά το Δίκαιο της χώρας προέλευσης θα εφαρμόζεται σε σχέση με διοικητικά ζητήματα (π.χ. εγκατάσταση και λειτουργία παρόχου υπηρεσιών, συμπεριφορά, ποιότητα ή περιεχόμενο υπηρεσίας, πρότυπα και προδιαγραφές), εκτός αν επιβληθούν απαιτήσεις από το κράτος-μέλος όπου παρέχεται η υπηρεσία, μόνο όμως υπό τους όρους και για τους λόγους που ορίζει το νέο άρθρο 16. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο πάροχος υπηρεσιών θα μπορεί να καταγγείλει την επιβολή εμποδίων από τα κράτη-μέλη.
3. Δεν θίγεται καθόλου η εφαρμογή ειδικών κοινοτικών νομοθετικών ρυθμίσεων (Οδηγία Απόσπασης Εργαζομένων, Κανονισμός 1408/71 για την ισχύουσα κοινωνική νομοθεσία). Αποσαφηνίζεται επίσης ότι η παρούσα οδηγία δεν επηρεάζει το Ποινικό Δίκαιο των κρατών-μελών.
4. Δεν θίγονται καθόλου τα δικαιώματα των εργαζομένων (διαγράφηκαν τα επίμαχα άρθρα 24 και 25 που αφορούσαν την τροποποίηση της υπάρχουσας Οδηγίας Απόσπασης Εργατών σύμφωνα και με αίτημα των συνδικάτων). Συνεπώς, όσοι ξένοι εργαζόμενοι έρθουν στην Ελλάδα θα δουλεύουν με ελληνικά ημερομίσθια.
Επιπλέον εγκρίθηκε στην Ολομέλεια η κοινή τροπολογία ΕΛΚ και Σοσιαλιστών η οποία, επιδιώκοντας να διαλύσει και τις τελευταίες παρεξηγήσεις, προβλέπει ότι τα κεκτημένα δικαιώματα των εργαζομένων με βάση το Εργατικό Δίκαιο, τις συλλογικές συμβάσεις και την κοινωνική ασφάλιση δεν επηρεάζονται καθόλου από την εφαρμογή της οδηγίας. Εγκρίθηκε επίσης αντίστοιχη τροπολογία σε σχέση με την κατοχύρωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων όπως απορρέουν από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της EE.
5.H διοικητική συνεργασία επανεξετάστηκε πλήρως: ορίστηκαν με σαφήνεια οι ευθύνες για τις αρχές της «χώρας προέλευσης» και «χώρας προορισμού», υιοθετήθηκε ένα αποδοτικό σύστημα πληροφορικής για τη γρήγορη ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα στα κράτη-μέλη, θεσπίστηκε η υποχρέωση της Κομισιόν να κινήσει διαδικασίες σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης των κρατών-μελών. Οι σχετικές θέσεις του ΕΛΚ εγκρίθηκαν με μεγάλη πλειοψηφία.
