Με τον «Ακήρυχτο πόλεμο» («Bowling for Columbine») ο 48χρονος αμερικανός ντοκυμενταρίστας Μάικλ Μουρ, ένας υπέρβαρος, ατημέλητος τύπος που κυκλοφορεί στις ταινίες του με καπελάκι του μπέιζμπολ και τα πουκάμισα έξω από τα παντελόνια, εισχωρεί βαθιά στην καρδιά του ζητήματος «βία στην Αμερική», καταδικάζει την οπλοχρησία, εξευτελίζει τον Τσάρλτον Ιστον, πρόεδρο του NRA (National Rifle Administration), και εξηγεί τους λόγους για τους οποίους ένα μεγάλο μέρος του αμερικανικού λαού νιώθει τόσο μεγάλη ανασφάλεια που καταφεύγει στην οπλοχρησία. Ολα αυτά με αφορμή τη «σφαγή στο Κολομπάιν», όπου πριν από τρία χρόνια δύο νεαροί μαθητές σκότωσαν χωρίς λόγο ένδεκα συμμαθητές και έναν καθηγητή τους. «Το Βήμα» είχε συναντήσει τον τολμηρό αυτόν αριστερό ντοκυμενταρίστα στο τελευταίο φεστιβάλ των Καννών, όπου ο «Ακήρυχτος πόλεμος» είχε γίνει το θέμα της ημέρας. Με αφορμή την προβολή της ταινίας στην Ελλάδα από την περασμένη Παρασκευή, απόσπασμα της συνέντευξης δημοσιεύουμε παρακάτω:
– Στην ταινία συγκρίνετε την οπλοχρησία στον Καναδά, όπου το ποσοστό είναι επίσης μεγάλο, χωρίς όμως θανάτους, με την οπλοχρησία στην Αμερική, όπου οι θάνατοι από πυροβόλα όπλα είναι πολλοί. Γιατί;
«Δεν είναι μόνο θέμα απλής στατιστικής. Είναι πολύ βαθύτερο. Θεωρώ ότι υπάρχουν έντονες διαφορές ανάμεσα στα πολιτιστικά DNA των δύο λαών. Στον Καναδά επτά εκατομμύρια όπλα αναλογούν σε δέκα εκατομμύρια κατοίκους. Και όμως οι Καναδοί έχουν μια κοινωνία αλληλοϋποστήριξης, ενδιαφέρονται για τον διπλανό τους. Το αμερικανικό σύστημα λειτουργεί διαφορετικά, λες και οι Αμερικανοί θέλουν να βλέπουν τους συμπολίτες τους μέσα στην αθλιότητα και στα όρια της απόγνωσης. Ετσι και αρρωστήσεις στην Αμερική, πέθανες. Αμα είσαι φτωχός, σε πετούν στα σκουπίδια. Η ηθική της αμερικανικής κοινωνίας λέει: Πάτησε αυτούς που χρειάζονται τη βοήθειά σου. Για εμένα αυτό λέγεται τρομοκρατία με άξονα τη βία και σπόνσορα την πολιτεία. Τρομοκρατία εναντίον των φτωχών και εκείνων που έχουν ανάγκη. Στην Αμερική έτσι και πεις ότι πονάς η απάντηση είναι: Σήκω πάνω! Δέσε τα κορδόνια σου! Δεν σου συμβαίνει τίποτε! Γι’ αυτό και πολύ φοβούμαι ότι αν στην Αμερική η οπλοχρησία μειωνόταν, θα είχαμε μεν λιγότερες δολοφονίες αλλά δεν θα γλιτώναμε από το πρόβλημα. Η ηθική μας θα παρέμενε η ίδια απέναντι σε αυτούς που δεν έχουν τα πολλά».
– Πώς εξηγείτε όμως το γεγονός ότι περιστατικά παρόμοια με αυτό του γυμνασίου στο Columbine έχουν συμβεί και στην Ευρώπη, με αποκορύφωμα την πρόσφατη σφαγή στο Ερφουρτ της Γερμανίας;
«Σε όλα τα μέρη του κόσμου υπήρχαν πάντοτε παράφρονες και όλοι τους έφθαναν σε αποτρόπαιες πράξεις. Πουθενά όμως αυτά τα περιστατικά δεν έχουν το μέγεθος ή τη διαδοχικότητα που έχουν στην Αμερική. Με ανησυχεί περισσότερο η επιρροή που ασκεί η Αμερική στις ευρωπαϊκές χώρες. Και δεν το λέω με την τυπική έννοια της επιρροής από τα McDonald’s και τα multiplex, γιατί δεν βρίσκονται στην καρδιά του ζητήματος. Πιστεύω ότι όσο οι κυβερνήσεις των Ευρωπαίων τείνουν προς το κέντρο, τείνουν προς τη Δεξιά, τόσο υιοθετείτε τα δικά μας ήθη και τη δική μας νοοτροπία. Ολο και περισσότερο θα κτυπάτε τον φτωχό, όλο και περισσότερο θα κτυπάτε τον μετανάστη, όλο και περισσότερο θα ακολουθείτε τον άξονα της βίας που σπονσοράρει η πολιτεία σας. Συνεπώς θα έχετε όλο και περισσότερη βία, όλο και περισσότερο έγκλημα, όλο και περισσότερα όπλα».
– Αυτή η τάση όντως υπάρχει στις ημέρες μας. Κατά τη γνώμη σας, πώς μπορεί να αποφευχθεί;
«Μόνο αν διατηρηθεί ανέπαφο το σοσιαλιστικό δίχτυ ασφαλείας που ούτως ή άλλως δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Αν φύγετε από αυτό το δίχτυ, θα καταλήξετε σαν τους Αμερικανούς. Δείτε πώς έχουν διαμορφωθεί οι ειδήσεις. “Απόψε το βράδυ στις ειδήσεις: Αγριος ξυλοδαρμός γριούλας από τρεις νεαρούς!”. Πώς το ερμηνεύω; Απλούστατα, η συντηρητική παράταξη, η Δεξιά, έχει την ανάγκη να διατηρεί ζωντανό τον πανικό ανάμεσα στον λαό. Δεν υπάρχει καλύτερη μέθοδος από το να περάσεις την πολιτική σου διατηρώντας τους πολίτες σε μια κατάσταση τρόμου. Ετσι ακριβώς αναπτύχθηκε ο φασισμός».
– Είναι αλήθεια ότι κυβέρνηση Κλίντον σάς είχε χαρακτηρίσει επικίνδυνο και πόσο ένας τέτοιος χαρακτηρισμός αποθαρρύνει έναν δημιουργό;
«Αυτή η δήλωση έγινε από τον υπουργό Τύπου. Τα λένε αυτά με ευκολία οι πολιτικοί. Δεν θα έλεγα ότι νιώθω αποθαρρυμένος, γιατί τα αποτελέσματα της δουλειάς μου λένε άλλα. Εχουμε κατορθώσει να πετύχουμε αλλαγές. Για παράδειγμα, η δημοσιότητα που απέκτησε το ντοκυμαντέρ “Ο Ρότζερ κι εγώ”, το οποίο αναφερόταν στη σειρά απολύσεων που είχε ξεκινήσει η αυτοκινητοβιομηχανία της General Motors, είχε ως αποτέλεσμα να μην κλείσει άλλο εργοστάσιο αυτής της εταιρείας για τα επόμενα τρία χρόνια. Παρόμοιες περιπτώσεις έχουν συμβεί αφότου βγήκαν στον αέρα επεισόδια του “The Awful Truth”, μιας τηλεοπτικής σειράς παρόμοιου, κοινωνικού περιεχομένου. Αν μια ταινία μου μπορέσει να εμπνεύσει κάποιους ανθρώπους και όλοι να προσπαθήσουν έστω και λίγο, τότε σίγουρα θα είχαμε έναν καλύτερο κόσμο».
