Η εγχώρια «διεθνής»
Εκπέμπει την αύρα εκείνη που έχουν οι άνθρωποι όταν κάνουν τα όνειρά τους πραγματικότητα. Αν δεν ήταν γνωστή γλύπτρια, θα μπορούσε να είναι σταρ του Χόλιγουντ. Σήμερα ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη. Το «μόνιμα» βέβαια είναι σχετικό, αφού βρίσκεται διαρκώς εν πτήσει. Πρόσφατα βρέθηκε για λίγες μέρες στην Αθήνα. «Το Βήμα» συνάντησε τη Μάρα Καρέτσου στην πισίνα του «Χίλτον» και μίλησε μαζί της για τον Πιέρ Λουίτζι Μπελάτσι, τον Αλέξανδρο Ιόλα και τις εκθέσεις ανά τον κόσμο
Να υποθέσω ότι τα πράγματα στη ζωή σας εξελίχθηκαν εύκολα;
«Καθόλου. Δεν έγιναν εύκολα τα πράγματα. Δημιούργησα την τύχη μου. Την έφτιαξα. Πρέπει, για παράδειγμα, να σας πω ότι, όταν ξεκινούσα το 1963, απέτυχα δύο φορές να εισαχθώ στη Σχολή Καλών Τεχνών. Και μπήκα την τρίτη με υποτροφία. Ακριβώς γιατί επέμεινα».
Τι σας έκανε να επιμείνετε;
«Η αποτυχία με έκανε όλο και πιο σίγουρη ότι θα πετύχω. Ηξερα ότι θα πετύχω και γι’ αυτό επέμενα».
Πώς το ξέρατε; Συνήθως η αποτυχία κάνει τους ανθρώπους όλο και πιο σίγουρους ότι θα αποτύχουν…
«Με μένα συνέβη το αντίθετο. Το είχα δει ότι θα έμπαινα. Και είχα δει και την καριέρα μου. Ηξερα ότι η καριέρα μου θα ήταν διεθνής. Οπως ακριβώς έγινε».
Πολλοί βλέπουν μια διεθνή καριέρα για τον εαυτό τους, κατά κανόνα όμως δεν την αγγίζουν καν.
«Η τηλεόραση του δικού μου μυαλού ήταν πολύ καθαρή. Και ας μην υπήρχε τηλεόραση το 1963 στη Λάρισα. Δεν ξέρω αν οι άλλοι συντονίζονται καλά, αλλά εγώ είχα δει τον εαυτό μου πολύ καθαρά. Ισως η τηλεόραση κάποιων άλλων να μην πιάνει τόσο καθαρά».
Τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο διεθνή;
«Το να είσαι διεθνής σημαίνει το να πας σε μια χώρα και να είσαι κάτι. Να μην είσαι ανώνυμος. Και για να μην είσαι ανώνυμος χρειάζεται πάρα πολλή δουλειά και ισχυρή προσωπικότητα για να νικήσεις έναν μεγάλο ανταγωνισμό. Πρέπει να τολμήσεις να πας σε μια χώρα. Και όταν πας πρέπει να γίνεις κάτι. Αν δεν γίνεις πρέπει να φύγεις. Είσαι αποφασισμένος να ρίξεις έναν σπόρο. Αυτό είναι διεθνής!».
Εσείς σε ποια χώρα πήγατε αποφασισμένη «να ρίξετε έναν σπόρο»;
«Κατ’ αρχήν ήμουν στη Ρώμη. Παντρεμένη με τον ιταλό ζωγράφο Πιέρ – Λουίτζι Μπελάτσι. Βρισκόμασταν και οι δύο στην αρχή. Τον έπεισα να μετακομίσουμε στο Παρίσι, ενώ δεν ξέραμε καν τη γλώσσα. Ημουν πολύ ερωτευμένη μαζί του. Ηταν το 1974. Τότε ο Αλέξανδρος Ιόλας μεσουρανούσε. Ηταν ο πιο διάσημος γκαλερίστας στον κόσμο. Πήγα στην γκαλερί του και του ζήτησα να δει τα έργα του Πιέρ – Λουίτζι. Του τα πήγα εγώ η ίδια την επομένη και τα αγόρασε όλα».
Τότε αρχίσατε να συνεργάζεστε κι εσείς μαζί του;
«Οχι, ο Ιόλας συνεργαζόταν με τον Μπελάτσι. Πολύ αργότερα έκανα μια έκθεση στην Αθήνα. Τότε είδε για πρώτη φορά τα γλυπτά μου και μου ζήτησε να παρουσιάσει τη δουλειά μου στην γκαλερί του στη Νέα Υόρκη. Ηταν το 1979. Πήγα στη Νέα Υόρκη με τα τελευταία μου χίλια δολάρια. Η έκθεση έγινε και πουλήθηκαν και τα 40 γλυπτά προς 150.000 δολάρια. Αυτό ήταν! Ακριβώς αυτό. Από τότε πουλάω ασταμάτητα. Κάνω εκθέσεις σε όλο τον κόσμο. Το όνομα του Ιόλα είναι το καλύτερο διεθνές διαβατήριο. Τον θυμάμαι πάντα. Τα τελευταία δέκα χρόνια οργανώνω μια εκδήλωση στη Νέα Υόρκη, στην επέτειο του θανάτου του, όπου μαζευόμαστε αρκετοί φίλοι του και μιλάμε γι’ αυτόν. Φέτος η εκδήλωση θα γίνει τον Σεπτέμβριο στο ξενοδοχείο “Four Seasons”. Και να ξέρετε κάτι; Οι γκαλερίστες και οι συλλέκτες σε όλο τον κόσμο ακόμη και σήμερα εμπιστεύονται με κλειστά τα μάτια τους καλλιτέχνες στους οποίους έκανε εκθέσεις ο Ιόλας».
Εχετε κάποιο παράδειγμα;
«Τον εαυτό μου. Οταν στο τέλος της δεκαετίας του ’80 ετοίμασα τις πυραμίδες και τις ελληνικές κολόνες, πήγα στην Ιαπωνία. Συναντήθηκα με τον Οκάντα, έναν από τους μεγαλύτερους γκαλερίστες του Τόκιο. Του έδειξα φωτογραφίες από τα γλυπτά. Με ρωτά “με ποιον έχετε συνεργαστεί;”. “Με τον Αλέξανδρο Ιόλα” του απαντώ. Αντέδρασε αμέσως λέγοντας: “Φυσικά και σας κάνω έκθεση, αγαπητή μου!”».
Γιατί δημιουργήσατε πυραμίδες;
«Είναι για μένα το πιο τέλειο σχέδιο».
Εχει και μυστικιστική σημασία ασφαλώς…
«Εχει. Αν βάλεις στο κέντρο ένα λουλούδι ή ένα πιάτο φαγητό, μπορεί να διατηρηθεί αναλλοίωτο για μέρες!».
Αυτό το ξέρατε προτού φτιάξετε τις δικές σας ή μετά;
«Κοιτάξτε, όταν τις έφτιαχνα θυμάμαι ότι καθόμουν μία – μιάμιση ώρα μέσα γιατί αισθανόμουν μια ευεξία».
Ποιες είναι οι βασικές «συντεταγμένες» της γλυπτικής; Τι είναι αυτό που καθορίζει ένα έργο;
«Οι τέσσερις διαστάσεις».
Η τέταρτη ποια είναι;
«Νομίζω ότι η τέταρτη διάσταση είναι αυτό που ο καθένας βλέπει με το άλλο του μάτι, το οποίο βρίσκεται εδώ πέρα (δείχνει στο μέτωπο, ανάμεσα στα μάτια)».
Τι βλέπετε με αυτό το μάτι;
«Την αλήθεια. Την ουσία. Το τρίτο μάτι είναι το πιο ειλικρινές».
Τι καινούργιο ετοιμάζετε;
«Μια έκθεση στη Νέα Υόρκη, στην γκαλερί του Λίο Καστέλι (σημ.: ο πιο διάσημος γκαλερίστας εν ζωή σήμερα), στο Σόχο. Τα εγκαίνια θα γίνουν τον Δεκέμβριο ή μετά τα Χριστούγεννα. Θα έχει τίτλο “Save the Planet” “Σώστε τον Πλανήτη”. Ενα δάσος με σιδερένια δέντρα, όπου επάνω τους θα είναι γραμμένα οικολογικά μηνύματα. Φυσικά είστε καλεσμένος».
Σας ευχαριστώ. Εχετε κερδίσει το δικαίωμα να ζείτε μια πολυτελή ζωή. Πιστεύετε ότι η «καλή ζωή» αποκοιμίζει τη μαχητικότητα και την καλλιτεχνική φύση εν γένει;
«Δεν μου συμβαίνει, γιατί κάνω μεν καλή ζωή αλλά με μέτρο. Καθημερινά από τις 6.30, 6.45 ως το απόγευμα στις 7 εργάζομαι στο στούντιο. Αργότερα είμαι φυσικά στα εστιατόρια, στα κλαμπ. Δεν είμαι ο τύπος που θα καθήσω κλεισμένη στο δωμάτιό μου για μέρες. Είμαι extravagant. Ισως γι’ αυτό με αγαπούσε ο Ιόλας».
Είναι αλήθεια ότι φαίνεστε μαχητική, σαν να ξεκινάτε τώρα.
«Νομίζω ότι δεν έχω κάνει τίποτε και συνεχώς προσπαθώ να κάνω το μεγαλύτερο και το ωραιότερο. Γιατί αν πιστέψω ποτέ ότι τα έκανα όλα, ίσως να μην ξαναδουλέψω».
Το ότι πιστεύετε κάτι τέτοιο δεν νομίζετε ότι λειτουργεί και αρνητικά; Πώς συνεχίζετε αφού παρ’ όλα αυτά «δεν έχετε κάνει τίποτε»;
«Κοιτάξτε, αγωνίζομαι συνεχώς για κάτι πολύ μεγάλο και πολύ περίεργο, που θέλω να κάνω. Ο αγώνας για κάτι τέτοιο είναι καταπληκτικός».
Ο αγώνας δεν είναι ζευγάρι με την αγωνία;
«Καθόλου. Είμαι πολύ κουλ. Εσείς δεν είστε; Τώρα εδώ που μιλάμε, μπορούμε να πέσουμε στην πισίνα και να είμαστε σίγουροι ότι όλα θα πάνε καλά και το έργο φυσικά και θα βγει!».
Αυτή η σιγουριά είναι χάρισμα νομίζω.
«Βέβαια. Και ευχαριστώ τον Θεό. Και πρέπει να σας πω ότι δεν αισθάνομαι κακία για κανέναν άνθρωπο. Το ότι πέτυχα με κάνει να βοηθάω, να είμαι ανοιχτή. Αυτά τα οποία αξιώθηκα εγώ θέλω να τα επιστρέφω με τον καλύτερο τρόπο πίσω βοηθώντας τους νέους. Επειδή ξέρω ότι έχουν ανάγκη. Επειδή το έχω ζήσει».
Μπορείτε να μου πείτε πού οφείλετε την επιτυχία σας;
«Στο ότι πιστεύω πως αν θέλεις κάτι πολύ, οπωσδήποτε θα το αποκτήσεις. Η πίστη στον εαυτό σου είναι το καλύτερο δώρο που μπορεί να σου κάνει ο Θεός. Εγώ με την πίστη στον εαυτό μου τα έκανα όλα αυτά. Και νομίζω ότι οι νέοι πρέπει να πιστέψουν στον εαυτό τους. Γιατί, αν δεν πιστέψεις εσύ στον εαυτό σου, πώς θα κάνεις τους άλλους να πιστέψουν σε σένα;».
