Οταν η γραφή και η ανάγνωση ήταν προνόμιο μόνο των ολίγων, των φωτισμένων, ήταν σπουδαίο πράγμα να φέρει κανείς τον τίτλο του εγγράμματου ανθρώπου. Αργότερα, η γραφή και η ανάγνωση άρχισαν να γίνονται κτήμα πολύ περισσότερων, οπότε οι έχοντες μεγαλύτερη επαφή με τη γνώση και το πνεύμα απέκτησαν τον τίτλο του μορφωμένου, του λόγιου, του καλλιεργημένου ανθρώπου.
Στις τεχνολογικές μέρες μας οι παραδοσιακές γνώσεις και η κλασική καλλιέργεια εξακολουθούν να είναι μέγα προτέρημα. Ωστόσο κάθε μέρα που περνά καταλαβαίνουμε ότι σύντομα δεν θα μπορεί να θεωρηθεί κανένας άτομο «ευρείας μόρφωσης, ευρείας αντίληψης» αν δεν έχει μια καλή επαφή με την ψηφιακή επανάσταση που σαρώνει κάθε μορφή ανθρώπινης δραστηριότητας. Στους ελίτ κύκλους των μεγάλων πανεπιστημίων αλλά και των οικονομικών και εμπορικών κέντρων η ορολογία έχει ήδη δημιουργηθεί: Οι «ψηφιακώς μορφωμένοι» έχουν αποκληθεί διεθνώς «digerati», από το digital=ψηφιακός και κατ’ αναλογία προς το λατινικό literati, που χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τους ανθρώπους της κλασικής μόρφωσης.
Πέρα από το ευφυές της κατασκευής του όρου, το γεγονός συμβολίζει με τον καλύτερο τρόπο αυτό που εδώ και καιρό όλοι υποπτεύονται: Σε λίγα χρόνια η περί τους υπολογιστές άγνοια θα είναι περίπου συνώνυμη με την αγραμματοσύνη. Και ακόμη, τα διάφορα επίπεδα «ψηφιακής μόρφωσης» θα είναι καθοριστικά του πνευματικού επιπέδου ενός ατόμου, σε βαθμό συγκρίσιμο, αν όχι ίσο, με τα επίπεδα της παραδοσιακής μόρφωσης.
Σε πολλούς κλάδους όλα αυτά είναι σήμερα μια απτή πραγματικότητα. Ποιος νομικός αισθάνεται ότι θα μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικά σε δέκα χρόνια αν δεν έχει σοβαρή γνώση για τη φύση της πληροφορίας που διακινείται στα δίκτυα, για την ιδιοκτησία της, τις συναλλαγές της και τα περί αυτήν ήθη; Ποιος γιατρός αισθάνεται ότι σε δέκα χρόνια θα μπορεί να υπηρετήσει τους ασθενείς του χωρίς να εκμεταλλεύεται τα πανίσχυρα διαγνωστικά εργαλεία των υπολογιστών, τις άμεσες διασυνδέσεις του με τα μεγαλύτερα ερευνητικά κέντρα του κόσμου σε κάθε είδος, αλλά ακόμη και τις αυξανόμενες δυνατότητες προσομοίωσης των αποτελεσμάτων διαφόρων θεραπειών στη μηχανή και όχι στον ασθενή;
Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι σε πολλούς αντι-digerati υπάρχει μια εύκολη διέξοδος, με την αντιμετώπιση των εξελίξεων απλώς σαν κάποια νέα εργαλεία, που διευκολύνουν τα πράγματα που ήδη κάνουμε. Διότι, ναι, αυτό πάντα ισχύει στην αρχή της «ψηφιοποίησης» ενός κλάδου. Πολύ σύντομα όμως το ψηφιακό κύμα έχει λάβει τέτοιες διαστάσεις που είναι πια μια τελείως διαφορετική επαγγελματική κουλτούρα, ένα διαφορετικό ήθος γι’ αυτό και ο όρος digerati είναι πραγματικά εμπνευσμένος και πειστικός. Οσοι πιστοί προσέλθετε, λοιπόν…
Ο κ. Θ. Σπίνουλας είναι διευθυντής του περιοδικού RAM.
