Συνάντησα πριν από μερικές ημέρες στην Αθήνα τον Μισέλ ντε Γκρες, τον πρίγκιπα Μιχαήλ, συγγραφέα ιστορικών μυθιστορημάτων. Πριν από πολλά χρόνια, όταν πηγαινοερχόμουν στο Παρίσι, «έπεφτα» συχνά πάνω στα βιβλία του Μισέλ ντε Γκρες, κυρίως στα βιβλιοπωλεία των αεροδρομίων. Μου είχε κάνει εντύπωση ότι μια γαλλική εφημερίδα τον αποκαλούσε τότε «συγγραφέα των αεροπορικών μπεστ-σέλερ», με την έννοια του ότι δεν υπήρχε επιβάτης αεροπλάνου που να μην είχε μαζί του το περίφημο μυθιστόρημα La nuit du serail, την ιστορία της μικρής Γαλλίδας Αιμέ Ντυμπύκ που την έπιασαν οι πειρατές και έφθασε να γίνει βαλιντέ-σουλτάνα, δηλαδή βασιλομήτωρ, μητέρα του σουλτάνου. Δύο εκατομμύρια αντίτυπα έχει πουλήσει ως τώρα αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα. Εχει παντού διαβαστεί πολύ – και στην Ελλάδα. Τότε νόμιζα ότι το Michel de Grèce είναι ένα απλό ονοματεπώνυμο ή έστω ένα ψευδώνυμο. Δεν είχα ταυτίσει τον συγγραφέα με την πραγματική ταυτότητά του: γιος του πρίγκιπα Χριστοφόρου της Ελλάδος και της πριγκίπισσας Φρανσουάζ της Γαλλίας, αδελφής του κόμη των Παρισίων, πρόσωπο της αθηναϊκής κοινωνίας της δεκαετίας του ’60, αφού παντρεύτηκε μάλιστα μια γόνο αυτής της κοινωνίας, τη Μαρίνα Καρέλλα, γνωστή σήμερα ζωγράφο και γλύπτρια. Στη Γαλλία οι περισσότεροι αναγνώστες του νομίζουν ότι το Michel de Grèce είναι απλώς ένα συγγραφικό ονοματεπώνυμο. Και αυτό ο ίδιος το εκτιμά πολύ. «Θέλω να είμαι συγγραφέας και τίποτε άλλο» μου είπε στην αθηναϊκή μας συνάντηση με αφορμή την έκδοση στα ελληνικά του καινούργιου βιβλίου του Η συνωμοσία της Ιωάννας (εκδόσεις Φερενίκη, μετάφραση Νάσος Κυριαζόπουλος). Και εμένα ο Μιχαήλ με ενδιέφερε μόνο ως συγγραφέας – ως τίποτε άλλο.
Η περιπέτεια της γραφής άρχισε για τον Μιχαήλ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 με ιστορικά δοκίμια ή ιστορικές βιογραφίες. Ενα δοκίμιο για την Ατλαντίδα, μια βιογραφία του αυτοκράτορα Ανδρόνικου, ένα δοκίμιο για τον Ναπολέοντα με τίτλο «Ο δράκος, όταν ο Ναπολέων έκανε την Ευρώπη να τρέμει», που εκνεύρισε πολύ τους Γάλλους, και μια βιογραφία του Λουδοβίκου ΙΔ’ με τον ειρωνικό τίτλο «Η ανάποδη όψη του ήλιου» ήταν από τα πρώτα βιβλία του. Και από την ιστορία πέρασε στο ιστορικό μυθιστόρημα με έναν τρόπο σχεδόν φυσιολογικά επαγωγικό. Κάνοντας τις έρευνες για τον Ναπολέοντα έπεσε πάνω στην Αιμέ Ντυμπύκ. Τον ενδιέφερε η περίπτωσή της. Και όπου δεν έβρισκε στοιχεία συμπλήρωνε τις «τρύπες» με τη φαντασία του. Αργότερα διαπίστωνε την παράξενη λεπτομέρεια: κάτι που είχε επινοήσει ήταν τελικά αληθινό. «La fiction rejoint la verité» («Η μυθοπλασία συναντά την αλήθεια»), μου είπε βάζοντας μια γαλλική πινελιά στα άψογα ελληνικά του. Και ακολούθησαν ιστορικά μυθιστορήματα για τη μαχαρανή του Τζάνση, για τη Θεοδώρα, για την Μπουμπουλίνα (που προκάλεσε και ένα ελληνικό – ερωτικό – σκάνδαλο), για τον τελευταίο σουλτάνο Αβδούλ Χαμίτ, όπου υποστηρίζεται ότι δεν ευθυνόταν για τη σφαγή των Αρμενίων, για την αυτοκράτειρα Καρλότα του Μεξικού, που έζησε 60 χρόνια μέσα στην τρέλα, τώρα για την Ιωάννα της Λωρραίνης, που την παρουσιάζει όχι ως αμόρφωτη βοσκοπούλα αλλά ως νόθα κόρη κάποιου άρχοντα. Αλλά από όλους τους ήρωές του αγάπησε περισσότερο τη μαχαρανή του Τζάνση, που πολέμησε τους Αγγλους και είχε μεγάλη ερωτική ζωή. Υπάρχουν καλύτερα στοιχεία από τον έρωτα και τον πόλεμο για να δημιουργήσεις μια ηρωίδα ιστορικού μυθιστορήματος; Ο Μιχαήλ έμεινε τρεις εβδομάδες στην Ινδία, σε μια απομονωμένη περιοχή, έξω από το τουριστικό κύκλωμα, όπου δούλεψε ως εθνολόγος για να συγκεντρώσει στοιχεία. Καθώς οι Αγγλοι είχαν κάψει όλα τα αρχεία στηρίχθηκε στην πλούσια προφορική παράδοση για τη μαχαρανή. Τώρα, για να ξεκουραστεί, όπως λέει, δουλεύει για ένα glamorous book με θέμα τα αυτοκρατορικά ρωσικά κοσμήματα.
Ζει ως συγγραφέας. Το κοινό του στη Γαλλία είναι κυρίως γυναίκες, από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Εκ φύσεως ντροπαλός, δεν παίρνει μέρος στα πάρτι υπογραφών και θεωρεί καλύτερες κριτικές τους επαίνους των αναγνωστών του. Από την άποψη αυτή πιστεύει ότι το τιμητικότερο από όλα τα βραβεία με τα οποία έχει τιμηθεί είναι το βραβείο των αναγνωστριών του περιοδικού «Elle». Αλλωστε, όπως λέει, στη Γαλλία δεν υπάρχει συστηματική κριτική του είδους του ιστορικού μυθιστορήματος που αυτός κάνει. Στην τηλεόραση εμφανίζεται σπάνια. Και σαν να δίνει μια επικοινωνιακή συμβουλή σε συναδέλφους του, μας λέει ότι σήμερα στη Γαλλία «πουλάς» καλύτερα με τη δημοσιότητα του ραδιοφώνου παρά με της τηλεόρασης.
Οι ιδανικοί αναγνώστες του είναι ο εκδότης του Μπερνάρ Φιξό (που είναι και εκδότης του Κριστιάν Ζακ, του πιο επιτυχημένου συγγραφέα ιστορικών μυθιστορημάτων σήμερα στη Γαλλία, με θέματα από την Αρχαία Αίγυπτο) και η γυναίκα του Μαρίνα Καρέλλα. Δουλεύει συνεχώς. Δεν διακόπτει το γράψιμο περισσότερο από δέκα ημέρες – διαφορετικά «χάνεις το χέρι», όπως λένε, σε άψογο γαλλισμό. Δουλεύει το πρωί και σε κάθε βιβλίο κάνει τρία ή τέσσερα γραψίματα. Στο πρώτο γράψιμο βαραίνει περισσότερο η ιστορική αλήθεια. Στα επόμενα γραψίματα, και φυσικά στην τελική εκδοχή, βαραίνει περισσότερο το μυθιστόρημα.
Διαβάζει πολλή ιστορία, απομνημονεύματα, αλληλογραφία. Τον ενδιαφέρει το βιωμένο, το vecu όπως λένε στα γαλλικά.
