Η μουσική εκτός από τις ευεργετικές επιδράσεις που έχει στην ψυχική μας ισορροπία επηρεάζει θετικά και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα μιας έρευνας που έγινε τελευταία στις ΗΠΑ, παιδιά ηλικίας 3 ετών που έκαναν εξάσκηση στο πιάνο τους δέκα λεπτά την ημέρα απαντούσαν με εκπληκτική ευκολία στα τεστ ευφυΐας που τους έκαναν οι ερευνητές. Η μουσική παιδεία τείνει και στην Ελλάδα να θεωρείται πλέον απαραίτητο συμπλήρωμα της βασικής εκπαίδευσης στις νεαρές ηλικίες. Οι καιροί όπου η κατηγορία αυτή εκπαίδευσης αποτελούσε είδος πολυτελείας έχουν περάσει προ πολλού. Αν θεωρείτε ότι για σας έχει περάσει ο καιρός των θρανίων, δεν συμβαίνει το ίδιο και με τα παιδιά σας. Το κόστος βεβαίως, όπως θα διαπιστώσετε από τα στοιχεία που παραθέτουμε στη συνέχεια, δεν είναι μικρό, ιδίως αν το συνυπολογίσει κανείς και με τα άλλα έξοδα εκπαίδευσης που πρέπει να αντιμετωπίσει. Ωστόσο το αποτέλεσμα θα σας ικανοποιήσει και, ποιος ξέρει, ίσως να ανακαλύψετε ότι είχατε ένα μικρό Μότσαρτ στο σπίτι σας χωρίς να το γνωρίζετε.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Πολιτισμού, στην Ελλάδα λειτουργούν 653 ωδεία και μουσικές σχολές εκ των οποίων τα μισά δραστηριοποιούνται στην επαρχία. Εβδομήντα χιλιάδες περίπου άνθρωποι μαθαίνουν μουσική και ο τζίρος που γίνεται σε αυτή την αγορά ξεπερνά τα 25 δισ. δραχμές ετησίως. Η μουσική εκπαίδευση στη χώρα μας ελέγχεται στο μεγαλύτερο ποσοστό της από την ιδιωτική πρωτοβουλία. Δεν υπάρχουν κρατικά ωδεία τα οποία να παρέχουν μουσικές σπουδές, πλην του Κρατικού Ωδείου Θεσαλονίκης στο οποίο η φοίτηση είναι δωρεάν και οι σπουδαστές γίνονται δεκτοί κατόπιν εξετάσεων. Σε ορισμένες περιοχές έχει επέμβει η Τοπική Αυτοδιοίκηση δημιουργώντας δημοτικά ωδεία των οποίων το κόστος της φοίτησης ήταν κατ’ αρχήν ιδιαίτερα χαμηλό, ενώ τώρα προσεγγίζει κατά πολύ τις αμοιβές των ιδιωτικών μουσικών σχολών. Οι πιο μεγάλοι ιδιωτικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στη μουσική εκπαίδευση είναι το Ωδείο Αθηνών, το Εθνικό Ωδείο, το Ελληνικό Ωδείο και το Ωδείο Φίλιππος Νάκας.
Αν ενδιαφέρεστε να προσφέρετε στα νεαρά μέλη των οικογενειών σας αυτού του είδους την εκπαίδευση θα πρέπει να γνωρίζετε ότι τα δίδακτρα των ωδείων δεν είναι καθορισμένα από το υπουργείο Πολιτισμού, διότι η μουσική εκπαίδευση δεν είναι ενταγμένη σε κάποια εκπαιδευτική βαθμίδα· έτσι κινούνται με τη λογική της ελεύθερης αγοράς. Ανάλογα με την περιοχή όπου βρίσκεται το κάθε ωδείο, την υποδομή που έχει και τους καθηγητές που χρησιμοποιεί διαμορφώνονται και οι τιμές. Το ενδεικτικό μέσο κόστος διδάκτρων κυμαίνεται από 15.000 ως 50.000 δρχ. τον μήνα ανάλογα με το επίπεδο σπουδών που ακολουθεί ο κάθε σπουδαστής. Η μουσική εκπαίδευση χωρίζεται σε τέσσερες βαθμίδες: στην προκαταρκτική για αρχαρίους, στην κατωτέρα, στη μέση και στην ανωτέρα. Κάθε βαθμίδα έχει τριετή φοίτηση και πτυχίο αποκτά ο σπουδαστής τελειώνοντας και τον τελευταίο κύκλο των σπουδών του.
Το πτυχίο εκδίδεται από το ωδείο από το οποίο αποφοιτά ο κάθε σπουδαστής, μέσω εξετάσεων που διοργανώνει το ίδιο το ωδείο με την εποπτεία αντιπροσώπου από το υπουργείο Πολιτισμού. Η επιτροπή που εξετάζει τους αποφοίτους είναι πενταμελής και συγκροτείται από τρεις διακεκριμένους μουσικοδιδασκάλους οι οποίοι προτείνονται από το κάθε ωδείο και εγκρίνονται από το υπουργείο Πολιτισμού, τον καθηγητή του οργάνου στο οποίο εξετάζεται ο σπουδαστής και τον διευθυντή του ωδείου. Οι εξετάσεις των πτυχίων γίνονται σε δύο περιόδους, τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο. Τα πτυχία που εκδίδονται δεν είναι ισότιμα με τα αντίστοιχα κρατικά διπλώματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα πτυχία χορηγούνται μόνο για τους σπουδαστές που μαθαίνουν όργανα που απαρτίζουν τη συμφωνική ορχήστρα: πιάνο, έγχορδα, πνευστά, κρουστά, βιολί, βιόλα, τσέλο, κοντραμπάσο κιθάρα.
Εκτός των κλασικών σπουδών, οι οποίες αναγνωρίζονται από το υπουργείο Πολιτισμού, στα μεγάλα κυρίως ωδεία λειτουργούν και τμήματα μοντέρνας μουσικής ή αυτοσχεδιαζόμενης μουσικής. Αυτά περιλαμβάνουν την τζαζ, την ηλεκτρική κιθάρα, το ηλεκτρικό μπάσο, το σαξόφωνο και το αρμόνιο. Ειδικά για το αρμόνιο τα ωδεία έχουν δημιουργήσει ταχύρυθμα τμήματα εκπαίδευσης. Το κόστος των σπουδών αυτών είναι ίδιο με το κόστος των κλασικών σπουδών και τα δίδακτρα κυμαίνονται από 15.000 ως 25.000 δρχ. μηνιαίως. Θα πρέπει πάντως να γνωρίζετε ότι οι σχολές μοντέρνας μουσικής δεν δίνουν τη δυνατότητα απόκτησης πτυχίου.
Η δαπάνη για έναν αρχάριο που θα ασχοληθεί με τη μουσική περικλείει τα έξοδα εγγραφής και διδάκτρων, το κόστος του οργάνου που θα επιλέξει, το κόστος των βιβλίων και το κόστος των εξετάσεων που δίνει κάθε χρόνο. Ενας αρχάριος σπουδαστής κιθάρας, π.χ., θα πληρώσει σε ένα κεντρικό ωδείο 15.000-20.000 δρχ. εφάπαξ για εγγραφή, 15.000-25.000 δρχ. μηνιαία δίδακτρα, 45.000-60.000 δρχ. για την αγορά οργάνου, 10.000 δρχ. για βιβλία και 20.000 δρχ. τον χρόνο για εξέταστρα. Οι τιμές στα ωδεία δεν διαφοροποιούνται από το είδος του οργάνου που μαθαίνει κάποιος, αλλά εξαρτώνται από το επίπεδο σπουδών που παρακολουθεί ο κάθε σπουδαστής. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι οι σπουδαστές της ανώτερης βαθμίδας πληρώνουν δίδακτρα από 45.000-50.000 δρχ. μηνιαίως και το κόστος των βιβλίων τους ξεπερνά τις 150.000 δρχ. τον χρόνο.
Για την ποιότητα και το κόστος των παρεχόμενων σπουδών από τα ωδεία ο διευθυντής του Ωδείου Φίλιππος Νάκας κ. Λεωνίδας Αρνιακός σημειώνει: «Στην Ελλάδα λειτουργούν περισσότερα από 600 ωδεία και μουσικές σχολές. Οι τίτλοι σπουδών που παρέχουν είναι ισότιμοι βάσει του υπουργείου Πολιτισμού, αλλά διαφέρουν ουσιαστικά ως προς την ποιότητα σποδών που προσφέρουν. Οι γονείς πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί στην επιλογή του ωδείου στο οποίο θα εμπιστευθούν την εκπαίδευση του παιδιού τους. Η επιλογή αυτή είναι καθοριστική, διότι αν είναι εσφαλμένη μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική σε ό,τι αφορά την έμφυτη αγάπη που έχει το παιδί στη μουσική. Πιστεύω ότι είναι καιρός να υπάρξει αξιολόγηση των ιδρυμάτων που παρέχουν μουσική εκπαίδευση και να σταματήσει η εκμετάλλευση του μαθητή. Το κόστος της μουσικής εκπαίδευσης είναι ιδιαίτερα χαμηλό σε σχέση με αυτά που προσφέρει».
Την ίδια αντίληψη για το χαμηλό κόστος της μουσικής εκπαίδευσης έχει και η διευθύντρια του Εθνικού Ωδείου κυρία Χαρά Καλομοίρη, η οποία επισημαίνει: «Η μουσική εκπαίδευση που προσφέρουν τα ωδεία είναι φθηνή. Κάθε σπουδαστής κάνει μόνος του μάθημα με τον δάσκαλό του. Αν συγκρίνετε τις αμοιβές ατομικής διδασκαλίας από καθηγητές εκτός ωδείων θα διαπιστώσετε τις διαφορές». Πράγματι, όσοι προτιμήσουν τα ιδιαίτερα μαθήματα στο σπίτι τους θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να πληρώσουν ανάλογα με το όνομα που έχει ο καθηγητής που θα επιλέξουν από 10.000 ως 20.000 δρχ. την ώρα. Αγοράζοντας την πρώτη σας κιθάρα
Η αγορά του μουσικού οργάνου είναι η πιο σοβαρή δαπάνη για κάποιον που ασχολείται για πρώτη φορά με τη μουσική. Σε κάθε όργανο αντιστοιχούν διάφοροι τύποι και ποιότητες, πράγμα που διαφοροποιεί εντελώς τις τιμές. Ενδεικτικά οι τιμές των οργάνων που συστήνουν οι ειδικοί για αρχαρίους κυμαίνονται για τις κιθάρες από 45.000 ως 60.000 δρχ., για τα πιάνα από 600.000 ως 700.000 δρχ., για τα αρμόνια από 50.000 ως 70.000 δρχ., για τα πνευστά (τρομπέτα, κλαρίνο, σαξόφωνο) από 100.000 ως 200.000 δρχ., για τα έγχορδα (τσέλο, κοντραμπάσο) από 300.000 ως 400.000 δρχ., για βιολί από 50.000 ως 100.000 δρχ., για τις ηλεκτρικές κιθάρες από 60.000 ως 80.000 δρχ., για τα ντραμς από 120.000 ως 250.000 δρχ. Αγοράζοντας ένα μουσικό όργανο πρέπει να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή στον ήχο που βγάζει, στην ποιότητα των υλικών της κατασκευής, στον τρόπο εφαρμογής των διαφόρων κομματιών του οργάνου και κυρίως στη δυνατότητά του να μπορεί να διατηρεί το κούρδισμά του.
