Αν κάποιος σε λίγο καιρό επισκεφθεί τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας ή σημαντικές δικαστικές υπηρεσίες, ίσως σχηματίσει την εντύπωση ότι μπήκε σε λάθος χώρο. Οι σαρωτικές αλλαγές προσώπων που σχετίζονται με τις μαζικές αποχωρήσεις λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας στα ηγετικά κλιμάκια της δικαστικής αρχής πυροδοτούν έντονο παρασκήνιο σε δικαστικούς και πολιτικούς κύκλους, ενώ στην κυβέρνηση οι διαβουλεύσεις και τα σενάρια για τις επικείμενες επιλογές βρίσκονται στο στάδιο της οριστικοποίησης. Το εύρος των μεταβολών που θα καθορίσουν και θα επηρεάσουν τη λειτουργία της δικαιοσύνης τα επόμενα χρόνια είναι τέτοιο που από τον κορυφαίο παράγοντα της εισαγγελικής αρχής, τον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ως τον προϊστάμενο της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών οι ήδη υπηρετούντες αποχωρούν και άλλοι έρχονται στη θέση τους. Αρκεί μόνο για να καταδειχθεί η μεταβολή που συντελείται να σημειωθεί ότι στον Αρειο Πάγο στο τέλος του μήνα αποχωρούν από την ενεργό δράση (λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας που προβλέπει το Σύνταγμα) ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, τέσσερις αντεισαγγελείς του ανωτάτου δικαστηρίου (ορισμένοι εξ αυτών έγραψαν ιστορία στη δικαιοσύνη), τρεις αντιπρόεδροι, ενώ δύο φεύγουν από το Συμβούλιο της Επικρατείας και ένας από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Συνακόλουθα λήγει και η θητεία των προϊσταμένων (εκλέγονται) των μεγάλων εισαγγελιών της Αθήνας, της Εισαγγελίας Εφετών και της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών.
Το παρασκήνιο σε κυβέρνηση και δικαστικό σώμα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη όσο ο καιρός πλησιάζει και το Υπουργικό Συμβούλιο θα αποφασίσει ποιοι θα ηγηθούν τα επόμενα χρόνια της δικαστικής αρχής και ποιοι θα στελεχώσουν σημαντικές θέσεις στη δικαστική ιεραρχία, με δεδομένο ότι ο ρόλος της δικαιοσύνης τα τελευταία χρόνια έχει καταστεί ορατός στο πλαίσιο του πολιτικοοικονομικού μας συστήματος και επιπλέον διότι και από τα πρόσωπα εξαρτάται η λειτουργία των θεσμών.
Τα σενάρια, οι επιλογές, τα πρόσωπα, οι υποψήφιοι, τα «συν» και τα «πλην» τους αποτελούν ένα κουβάρι πληροφοριών που «Το Βήμα» παραθέτει στη συνέχεια συνθέτοντας το παζλ, του οποίου τα κομμάτια θα αποτελέσουν σε λιγότερο από έναν μήνα (στις αρχές Ιουλίου θα αποφασίσει η κυβέρνηση) το νέο πρόσωπο της δικαιοσύνης.
* Ο εισαγγελέας και ο αντιπρόεδρος
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του υπουργού της Δικαιοσύνης κ. Μ. Σταθόπουλου, ο οποίος θα εισηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο σχετικώς, αλλά και πολλών κυβερνητικών στελεχών που έχουν γνώση και λόγο για τις επικείμενες μεταβολές βρίσκεται ασφαλώς η πλήρωση της κενής θέσης του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου μετά την αποχώρηση του κ. Π. Δημόπουλου.
Προτού όμως δούμε τα σενάρια και τους υποψηφίους για τη θέση του εισαγγελέα, ας σημειώσουμε ότι ο κ. Δημόπουλος, ο οποίος αποχωρεί έπειτα από πενταετή επιτυχημένη θητεία στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, δικαίωσε την επιλογή της κυβέρνησης Σημίτη που τον επέλεξε το 1996 για την κορυφαία θέση της εισαγγελικής αρχής καθώς και τις προσδοκίες του εισαγγελικού και δικαστικού κλάδου αλλά και του νομικού κόσμου της χώρας. Επιτέλεσε κατά γενική ομολογία τα καθήκοντά του με ευθυκρισία, σπάνια ευαισθησία και αυτοσυγκράτηση διαψεύδοντας τους επικριτές του που μιλούσαν για «κομματική επιλογή» και δικαιώνοντας εκείνους (η πρόταση ανήκε στον κ. Ευ. Βενιζέλο, ο οποίος τότε ήταν υπουργός Δικαιοσύνης) που έκαναν λόγο για ένα άνδρα με ευφυΐα, κρίση και ήθος.
Για τη νευραλγική θέση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου τα σενάρια που εξετάζονται και οι υποψηφιότητες που συζητούνται είναι δύο: το πρώτο με υποψήφιο τον σημερινό αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου κ. Ευ. Κρουσταλάκη και το δεύτερο με υποψήφιο τον αρεοπαγίτη κ. Γεώργιο Κάπο.
Η υποψηφιότητα Κρουσταλάκη, που στηρίζεται από μεγάλο αριθμό κυβερνητικών στελεχών και, σύμφωνα με πληροφορίες, από τον υπουργό Δικαιοσύνης ενώ διαθέτει υψηλή αποδοχή και στο περιβάλλον του Πρωθυπουργού, θεωρείται από πολλούς ενδεδειγμένη. Στα επιχειρήματα των υποστηρικτών του περιλαμβάνονται η εμπειρία του, το επιστημονικό κύρος του, η δυνατότητά του να ηγηθεί χωρίς τριγμούς στο εισαγγελικό σώμα και κυρίως στην Αντεισαγγελία του Αρείου Πάγου, η ευρύτητα της σκέψης του και η ευελιξία δράσης που διαθέτει.
Στα «πλην» συγκαταλέγουν την ανάμειξή του ως ανακριτή στην υπόθεση Κοσκωτά σε ό,τι αφορά όχι το σκέλος των ευθυνών των πολιτικών προσώπων όσο εκείνο της διερεύνησης των ευθυνών των ΔΕΚΟ και τις συνακόλουθες προσωρινές κρατήσεις των στελεχών των δημοσίων επιχειρήσεων τότε και οργανισμών.
* Νέα όρια στη θητεία
Ο κ. Κρουσταλάκης έχει ήδη κριθεί επί κυβέρνησης Σημίτη για την αντιπροεδρία του Αρείου Πάγου και κατέχει και τη θέση του γενικού διευθυντή της Εθνικής Σχολής Δικαστών.
Η δεύτερη υποψηφιότητα για τη θέση του εισαγγελέα «ακούει» στο όνομα του αρεοπαγίτη κ. Γεωργίου Κάπου, ο οποίος βρίσκεται στο μέσον περίπου της δικαστικής επετηρίδας, είναι δικαστικός που διαθέτει και προσόντα και ικανότητες (επιστημονική κατάρτιση, κύρος κτλ.), υποστηρίζεται από πολλούς κυβερνητικούς παράγοντες και το μόνο που μπορεί κανείς σημειώσει στα «πλην» του είναι η χαμηλή θέση του στη δικαστική επετηρίδα και η συνακόλουθη δυσκολία του να ηγηθεί των αρχαιότερων από αυτόν αντεισαγγελέων του Αρείου Πάγου, αν τελικώς επιλεγεί για την κορυφαία θέση της εισαγγελικής αρχής.
Ο κ. Κάπος φέρεται ως βεβαία κυβερνητική επιλογή για τη θέση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου και πολλοί προβλέπουν ότι τον Ιούνιο του 2002 (σε έναν χρόνο δηλαδή) θα είναι εκείνος που θα διαδεχθεί τον σημερινό πρόεδρο του ανωτάτου δικαστηρίου κ. Στ. Ματθία.
Πάντως όποιος και να επιλεγεί στο εξής για τις θέσεις της ηγεσίας της Δικαιοσύνης θα παραμείνει στη θέση του μόνο τέσσερα χρόνια, μια και η συνταγματική αναθεώρηση έθεσε όριο στη θητεία των κορυφαίων παραγόντων της δικαστικής αρχής.
Για την αντιπροεδρία του Αρείου Πάγου, όπου τρεις κενές θέσεις αναμένεται να πληρωθούν με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, οι αποχωρήσαντες είναι δικαστικοί που σηματοδότησαν με την πολύχρονη παρουσία τους τη λειτουργία της δικαιοσύνης, όπως οι κκ. Γ. Βελλής, Κ. Παπαλάκης και Α. Καραγεώργης, αντιπρόεδροι σήμερα που «κρεμούν τα παπούτσια» τους στο τέλος του μήνα.
Για την πλήρωση των κενών αυτών θέσεων επικρατέστεροι θεωρούνται, σύμφωνα με πληροφορίες:
* Ο Γ. Κάπος, αν δεν επιλεγεί για τη θέση του εισαγγελέα.
* Ο Ευ. Περλίγκας, ο οποίος κατέχει την πρώτη θέση στη δικαστική επετηρίδα, δικαστικός με γενική αναγνώριση και κύρος, και θα μπορούσε να είχε γίνει αντιπρόεδρος πριν από έναν χρόνο αλλά τότε το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να μην πληρώσει την ένατη κενή θέση στην αντιπροεδρία του Αρείου Πάγου.
* Ο Χαράλαμπος Γεωργακόπουλος, αρεοπαγίτης με υψηλή θέση στη δικαστική επετηρίδα, σημαντική εμπειρία και δραστηριότητα στον χώρο της δικαιοσύνης και αποδοχή από τους συναδέλφους του, η υποψηφιότητα του οποίου συγκεντρώνει πολλούς υποστηρικτές.
* Ο Εμμ. Δαμάσκος, δικαστικός με υψηλή νομική κατάρτιση και κύρος, καθώς και οι Κ. Κωστήρης και Πέτρος Κακκαλής, επίσης αξιόλογοι δικαστές που κατέχουν μεσαίες θέσεις στη δικαστική επετηρίδα. Να σημειωθεί εδώ ότι δεν συγκαταλέγονται στους υποψηφίους για την αντιπροεδρία του Αρείου Πάγου άριστοι αρεοπαγίτες οι οποίοι όμως αποχωρούν την επόμενη χρονιά από το δικαστικό σώμα λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας και για τον λόγο αυτόν δεν μετέχουν στην κούρσα της επιλογής.
ΚΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Μεταβολές και στο ΣτΕ
Δύο είναι οι κενές θέσεις στην αντιπροεδρία και του Συμβουλίου της Επικρατείας. Αποχωρούν οι αντιπρόεδροι κκ. Α. Μαρίνος και Γ. Δεληγιάννης έπειτα από πολύχρονη δικαστική προσφορά και σημαντική παρουσία στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας.
Για την πλήρωση των δύο κενών θέσεων οι ενδιαφερόμενοι, όπως είναι φυσικό, είναι πολλοί και οι πραγματικά υποψήφιοι λίγοι. Επικρατέστερος πάντως φέρεται ο σύμβουλος του ΣτΕ κ. Κ. Μενουδάκος, ο οποίος είχε υπηρετήσει σε σημαντικές θέσεις τα τελευταία χρόνια (διευθυντής στην Εθνική Σχολή Δικαστών και στο νομικό γραφείο του Πρωθυπουργού) ενώ είναι πρόεδρος της Εταιρείας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες. Για τη δεύτερη θέση συζητούνται τα ονόματα των συμβούλων που κατέχουν υψηλές θέσεις στη δικαστική επετηρίδα, όπως της κυρίας Αθανασίας Τσαμπάση (είναι η αρχαιότερη), του κ. Π. Χριστόφορου, του κ. Φ Χατζηπαύλου, ενώ δεν αποκλείεται και η υποψηφιότητα του κ. Π. Β. Φλώρου. Από το Ελεγκτικό Συνέδριο αποχωρεί ο αντιπρόεδρος κ. Μαρινόπουλος και οι υποψηφιότητες που συζητούνται είναι πολλές, χωρίς ωστόσο ακόμη να έχουν οριστικοποιηθεί κάποιες από αυτές ως επικρατέστερες.
ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ Ποιοι πηγαίνουν στην Εισαγγελία
Σημαντικές είναι οι μεταβολές και στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Τέσσερις αντεισαγγελείς φεύγουν λόγω συμπλήρωσης του ορίου ηλικίας, ανάμεσά τους και ο κ. Δημήτριος Δωρής, εισαγγελικός που υπηρέτησε σε όλες τις νευραλγικές θέσεις της εισαγγελικής αρχής (προϊστάμενος στην Αθήνα, στη Ρόδο κ.α.) και χειρίστηκε ως εισαγγελέας Εφετών την υπόθεση Κοσκωτά στο σύνολό της καθώς και εκατοντάδες άλλες σημαντικές και δύσκολες υποθέσεις. Η αποχώρησή του από το δικαστικό σώμα θεωρείται σημαντική, μια και η άσκηση των καθηκόντων του επί δεκαετίες με σύνεση, νηφαλιότητα, ευαισθησία και σπάνια ευθυκρισία τον έχουν κατατάξει στους σημαντικούς που χαίρουν της γενικής εκτιμήσεως όλου του νομικού κόσμου.
Μαζί με τον κ. Δωρή αποχωρούν οι επίσης αξιόλογοι εισαγγελικοί λειτουργοί κκ. Στ. Γυπαράκης, Χρ. Αναστασόπουλος και Ι. Σιδέρης.
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο αναμένεται να συνεδριάσει αμέσως μετά την αποχώρηση των τεσσάρων, θα επιλέξει τα νέα πρόσωπα που θα υπηρετήσουν τα επόμενα χρόνια στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Επικρατέστερος (αιτήσεις έχουν υποβάλει και άλλοι, ανάμεσά τους και ο κ. Γ. Ζορμπάς, γνωστός από τον χειρισμό πολλών υποθέσεων) θεωρείται ο κ. Ι. Γαβρίλης: η επιλογή του θεωρείται βέβαιη, άλλωστε κατέχει υψηλή θέση στη δικαστική επετηρίδα και στα προσόντα του προσμετρώνται η εμπειρία, η γνώση και η ευρύτητα σκέψης. Επίσης υψηλές θέσεις στη δικαστική επετηρίδα κατέχουν και φέρονται ως επικρατέστεροι οι κκ. Α. Καφίρης, Γρ. Κανιαδάκης και Στ. Βενιέρης.
Και για να συμπληρώσουμε το παζλ των μεταβολών, οι θητείες των προϊσταμένων στην Εισαγγελία Εφετών και στην Εισαγγελία Πρωτοδικών λήγουν και τον Σεπτέμβριο γίνονται εκλογές. Ο κ. Λάμπρος Καράμπελας που σήμερα είναι προϊστάμενος της Εισαγγελίας Εφετών αποχωρεί, σύμφωνα με πληροφορίες, μετά τη λήξη της θητείας του από το δικαστικό σώμα. Για τη θέση αυτή υποψηφιότητα αναμένεται να θέσουν ο κ. Γ. Ζορμπάς (είναι ο αρχαιότερος) και οι κκ. Ν. Σίγουρας, Φ. Κριστέλης και Δ. Μαλακάσης.
Για την Εισαγγελία Πρωτοδικών, όπου λήγει η επιτυχημένη θητεία του κ. Γ. Σακελάκου, μόνος υποψήφιος φέρεται ο εισαγγελέας κ. Σ. Μπάγιας, ο οποίος είναι και γενικός γραμματέας της Ενώσεως Εισαγγελέων.
