ΜΙΑ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΗ οικονομική συμπεριφορά κυρίως η ασυνέπεια στις συναλλαγές μπορεί να σας βάλει σε περιπέτειες. Εκτός, δηλαδή, από τη δικαστική διένεξη στην οποία ενδέχεται να εμπλακείτε, είναι πολύ πιθανόν να γίνετε «απαγορευμένο πρόσωπο» στη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα και κυρίως στις συναλλαγές σας με τις τράπεζες.
Η διατραπεζική εταιρεία με την επωνυμία «Τραπεζικά Συστήματα Πληροφοριών ΑΕ» και τον διακριτικό τίτλο «Τειρεσίας» διαθέτει μηχανισμό παρακολούθησης και καταγραφής διαφόρων οικονομικών παραβάσεων. Οι παραβάσεις που γίνονται από ιδιώτες και επιχειρήσεις καταχωρίζονται στους λεγόμενους μαυροπίνακες (black lists) στους οποίους έχουν πρόσβαση όλες οι τράπεζες. Μάλιστα πολύ σύντομα, σύμφωνα με πληροφορίες του υπουργείου Οικονομικών, οι πληροφορίες του «Τειρεσία» θα φθάνουν και στα κομπιούτερ της Γενικής Γραμματείας Πληροφορικών Συστημάτων (ΚΕΠΥΟ).
Σκοπός της εταιρείας αυτής είναι να λαμβάνει, να συλλέγει και να καταχωρίζει κάθε διαθέσιμη πληροφορία που αφορά την οικονομική ασυνέπεια των συναλλασσομένων. Πηγές των πληροφοριών της είναι τόσο οι τράπεζες όσο και δικοί της συνεργάτες οι οποίοι συγκεντρώνουν στοιχεία από ειρηνοδικεία, πρωτοδικεία, υποθηκοφυλακεία καθώς και άλλες πηγές.
Ολα τα στοιχεία αυτά μετά από επεξεργασία και ταξινόμηση καταχωρίζονται, συνήθως με αλφαβητική σειρά, στους μαυροπίνακες που προαναφέραμε. Η λειτουργία της εταιρείας αυτής είναι θεσμικά κατοχυρωμένη αφού υπάρχουν αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος που προβλέπουν την ενημέρωσή της από τις τράπεζες σχετικά με τις ακάλυπτες επιταγές και από άλλες υπηρεσίες.
Ποιες παραβάσεις συλλέγονται και καταχωρίζονται στη μαύρη λίστα; Χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις είναι οι ακάλυπτες επιταγές, οι απλήρωτες συναλλαγματικές, οι διαταγές πληρωμής, οι κατασχέσεις, τα προγράμματα πλειστηριασμών, οι υποθήκες, οι αιτήσεις πτωχεύσεων, οι κηρυχθείσες πτωχεύσεις κ.ά.
Στους μαυροπίνακες του «Τειρεσία» Θα βρεθεί κάποιος αυτόματα στην περίπτωση που τα οικονομικά προβλήματά του έχουν φθάσει στις αίθουσες των δικαστηρίων ή υποθηκοφυλακείων και έχουν βγει αποφάσεις όπως διαταγής πληρωμής ή κατάσχεσης ή όταν ο δανειστής του τράβηξε την κατάσταση στα άκρα. Σε ό,τι αφορά τις συναλλαγές με τις τράπεζες, δύο είναι οι βασικές περιπτώσεις κατά τις οποίες κινδυνεύει να γίνει κανείς μέλος της μαύρης λίστας: όταν έχει εκδώσει ακάλυπτη επιταγή που σφραγίστηκε ή έχει υπογράψει συναλλαγματική που δεν πληρώθηκε.
Προσοχή: δεν καταχωρίζονται στις μαύρες λίστες του «Τειρεσία» οι κακοπληρωτές δανείων και πιστωτικών καρτών εφόσον οι τράπεζες δεν έχουν ακολουθήσει τη δικαστική οδό για πάρουν τα χρωστούμενα. Αυτό δεν θα συμβαίνει για πολύ όμως. Πολύ σύντομα, σύμφωνα με πληροφορίες, ο «Τειρεσίας» αναμένεται να δημιουργήσει σύστημα καταχώρισης και των κακοπληρωτών δανείων και πιστωτικών καρτών.
Θα πρέπει να έχει κανείς υπόψη του ότι δεν καταχωρίζονται όλες οι περιπτώσεις απλήρωτων επιταγών και συναλλαγματικών. Αν κάποια επιταγή δεν πληρωθεί, δεν σημαίνει ότι αυτόματα θα καταχωρισθεί στη μαύρη λίστα. Σε αυτήν θα καταχωρισθεί μόνον εφόσον «σφραγιστεί». Μια επιταγή σφραγίζεται όταν αυτός που την κατέχει (ο κομιστής) την πήγε στην τράπεζα μέσα σε οκτώ ημέρες από την ημερομηνία που γράφει η επιταγή και αυτή δεν πληρώθηκε γιατί δεν υπήρχαν στον λογαριασμό χρήματα. Αν όμως ο κομιστής είχε την «ατυχία» και ο εκδότης την τύχη να προσκομίσει την επιταγή μετά τις οκτώ ημέρες, τότε, ακόμη και αν η επιταγή είναι ακάλυπτη, δεν σφραγίζεται και δεν γνωστοποιείται στον «Τειρεσία».
Οι επιπτώσεις για όσους είναι καταχωρισμένοι στις λίστες των κακοπληρωτών είναι σημαντικές. Π.χ., αν έχετε εκδώσει ακάλυπτες επιταγές πάνω από 200.000 δρχ., με σχετική απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος, απαγορεύεται στις τράπεζες να σας χορηγήσουν νέο καρνέ επιταγών για 12 τουλάχιστον μήνες. Από την άλλη μεριά, τόσο εξαιτίας των επιταγών όσο και τυχόν άλλων δυσμενών στοιχείων (π.χ. συναλλαγματικές, κατασχέσεις κ.ά.), είναι πολύ πιθανόν, μολονότι δεν απαγορεύεται τυπικά, να είναι πολύ δύσκολο ή και αδύνατο να πάρετε δάνειο ή πιστωτική κάρτα.
Στο σημείο αυτό πρέπει να γίνει μια επισήμανση: είναι γνωστό, τουλάχιστον στους ανθρώπους της αγοράς, ότι ο πιο συνηθισμένος τρόπος συναλλαγής είναι οι λεγόμενες μεταχρονολογημένες επιταγές. Δηλαδή, κάποιος αγοράζει εμπορεύματα επί πιστώσει και για τον σκοπό αυτόν δίνει στον πωλητή μια επιταγή στην οποία αναγράφεται ως ημερομηνία πληρωμής της μια μελλοντική ημερομηνία, π.χ. μετά από τρεις ή έξι μήνες. Μολονότι η πρακτική αυτή είναι συνηθισμένη, ίσως κυρίαρχη, στην αγορά, σε βαθμό μάλιστα που η μεταχρονολογημένη επιταγή να έχει υποκαταστήσει τη συναλλαγματική, η λήψη της εγκυμονεί δυνητικούς κινδύνους και πρέπει να εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ιδιαίτερη εμπιστοσύνη. Και τούτο διότι, μολονότι η νομοθεσία δεν απαγορεύει και δεν τιμωρεί τη μεταχρονολόγηση, δεν την κατοχυρώνει. Μπορεί το πρόσωπο στο οποίο δώσατε την επιταγή να την παρουσιάσει στην τράπεζα πριν από την ημερομηνία που γράφει πάνω και να ζητήσει την είσπραξη των χρημάτων του. Αν δεν υπάρχουν στον λογαριασμό χρήματα, η τράπεζα είναι υποχρεωμένη να σφραγίσει την επιταγή σας και να γνωστοποιήσει τη σφράγιση στον «Τειρεσία». Αν υπάρχουν χρήματα στον λογαριασμό, η τράπεζα είναι υποχρεωμένη να εξοφλήσει την επιταγή.
Σε ό,τι αφορά τις συναλλαγματικές που δεν πληρώθηκαν, θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν γνωστοποιούνται στον «Τειρεσία» όλες οι περιπτώσεις αλλά μόνο εκείνες που αφορούν συναλλαγματικές που διακινούνται μέσω των τραπεζών και το ποσό ανά συναλλαγματική είναι μεγαλύτερο των 20.000 δρχ. Αν μια συναλλαγματική είναι μικρότερη από αυτό το ποσό ή αν δεν διακινηθεί μέσω των τραπεζών, τότε ο εκδότης μάλλον θα γλιτώσει την καταχώρισή του στον μαυροπίνακα.
Το ερώτημα που προκύπτει μετά από όλα αυτά είναι: Αν κάποιος είχε την ατυχία να μπει στη μαύρη λίστα, πώς θα βγει από τον κατάλογο αυτόν; Συγκεκριμένα, αν πρόκειται για επιταγές, θα πρέπει, σε περίπτωση που πράγματι ήταν ακάλυπτες, να περάσει ο χρόνος κατά τον οποίο απαγορεύτηκε η έκδοση νέου μπλοκ επιταγών και παράλληλα να τακτοποιηθούν οι ακάλυπτες επιταγές, δηλαδή να πληρωθούν. Επίσης, αν δεν φταίτε, θα πρέπει να απαλλαγείτε με δικαστική απόφαση. Ακόμη, αν πρόκειται για λάθος της τράπεζας π.χ., ενώ είχατε τα χρήματα, σφραγίστηκε η επιταγή σας , πάλι μπορείτε να βγείτε από τους πίνακες. Αν πρόκειται για συναλλαγματική, θα πρέπει να συνεννοηθείτε με την τράπεζά σας, για να εξετάσει ειδικά την περίπτωσή σας και τις συνθήκες υπό τις οποίες δεν πληρώθηκε η συναλλαγματική, και αν υπάρχουν σοβαρά «ελαφρυντικά», να ζητήσετε τη διαγραφή σας από τους μαυροπίνακες. Για τις υπόλοιπες περιπτώσεις (διαταγές πληρωμής, κατασχέσεις κλπ.), αν θέλετε να βγείτε, θα πρέπει βασικά είτε να πρόκειται για λάθος είτε να έχετε δικαιωθεί από τα δικαστήρια και, φυσικά, να συνεννοηθείτε απευθείας με τον «Τειρεσία». Γενικά πάντως θα πρέπει να γνωρίζετε ότι, αν μπείτε για μία φορά στη μαύρη λίστα του «Τειρεσία», δεν θα μπορέσετε εύκολα να «καθαρίσετε» το όνομά σας, ακόμη και αν καλύψατε στη συνέχεια την εκκρεμή υποχρέωσή σας.
