Πέτρος Γέμτος
Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΑΝ ΔΕΝ αναβαθμισθεί το Λύκειο, το άνοιγμα των πανεπιστημίων σε όλους τους μαθητές, μέσω της κατάργησης των εισαγωγικών εξετάσεων, δεν θα ωφελήσει. Πρέπει προηγουμένως να βελτιωθεί η δομή του Λυκείου και να πάψει να προσανατολίζει τους μαθητές μόνο στις πανεπιστημιακές σπουδές. Επιπλέον, πρέπει να εξασφαλίσει η πολιτεία τους απαραίτητους πόρους και την υλικοτεχνική υποδομή που χρειάζονται τα πανεπιστήμια. Ας υποθέσουμε ότι όλοι οι υποψήφιοι είναι ικανοί και έχουν τις δυνατότητες να μπουν στο πανεπιστήμιο. Αν, για παράδειγμα, όλοι θελήσουν να γίνουν γιατροί, τι θα γίνει; Εξαρτάται από τις επιλογές της πολιτείας, λοιπόν, πόσα χρήματα θα αποφασίσει να επενδύσει σε κάθε τομέα προκειμένου να ικανοποιηθεί η ζήτηση από τους υποψηφίους, πού θα δώσει προτεραιότητα κλπ.
* Για το κομμάτι του νομοσχεδίου που μας αφορά, δηλαδή τη δημιουργία των Προγραμμάτων Σπουδών Επιλογής (ΠΣΕ), πρέπει να επισημάνω ότι θέλουμε να μετάσχουμε σε αυτά και να προσπαθήσουμε να τα εφαρμόσουμε, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα έχουν ικανοποιηθεί τα οικονομικά μας αιτήματα, όπως μας έχει υποσχεθεί ο υπουργός Παιδείας. Αν δεν επιλυθούν αυτά τα προβλήματα, είναι αδύνατη η δημιουργία των ΠΣΕ. Και αυτό γιατί, αν δεν έχουν ικανοποιητικές αποδοχές οι πανεπιστημιακοί, δεν μπορούμε να τους «αναγκάσουμε» να κάνουν ακόμη περισσότερη δουλειά με τα ίδια χρήματα. Πάντως, πιστεύω ότι τα ΠΣΕ είναι μια ιδέα που αξίζει να δοκιμαστεί σοβαρά. Δεν είναι δυνατόν, βέβαια, να αναπαραχθούν προγράμματα σπουδών σχολών πολύ εξειδικευμένων, όπως είναι η νομική ή η ιατρική, αλλά μπορεί να γίνει κάτι ευρύτερο, διεπιστημονικά προγράμματα λόγου χάρη, που θα βοηθήσουν στην ακαδημαϊκότητα των πανεπιστημιακών σπουδών.
* Η επετηρίδα σήμερα δεν χρειάζεται, με την παλαιά της έννοια τουλάχιστον. Είναι ανάγκη να καταργηθεί, χωρίς όμως το νέο σύστημα να παραπέμπει στα λάθη του παρελθόντος ή σε διαβλητούς τρόπους διορισμού των εκπαιδευτικών. Δεν συμφωνώ με τους διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ. Το θέμα της κατάργησης της επετηρίδας είχε τεθεί και επί υπουργίας Κοντογιαννόπουλου, όταν ήμουν γενικός γραμματέας στο υπουργείο. Τότε, όμως, λέγαμε να δημιουργηθεί ένα Νομικό Πρόσωπο, ανεξάρτητο από το κράτος, όπως είναι οι κεντρικές τράπεζες, που να εξασφαλίζει την ακαδημαϊκότητα των εκπαιδευτών. Σε καμία περίπτωση, όμως, δεν πρέπει να συνδέεται το πτυχίο με την αγορά εργασίας και την εξασφάλιση επαγγέλματος. Στ. Αλαχιώτης
Πανεπιστήμιο Πατρών
ΤΟ ΙΣΧΥΟΝ σύστημα των Γενικών Εξετάσεων, ο αχόρταγος αυτός Μινώταυρος που κατασπαράσσει χιλιάδες νέους κάθε χρόνο, είναι απάνθρωπο και αναχρονιστικό. Το νέο σύστημα του Ενιαίου Λυκείου προσδίδει περισσότερο παιδευτικό χαρακτήρα στο Λύκειο, στη γενικότερη μόρφωση, και περισσότερες ευκαιρίες δοκιμών στους υποψηφίους, γι’ αυτό υπερέχει του προηγούμενου. Δεν λύνει, όμως, πλήρως το πρόβλημα, καθώς είναι προσανατολισμένο στην καθοδήγηση των μαθητών προ των πυλών του πανεπιστημίου, ασκώντας την ίδια πίεση και τροφοδοτώντας με τον ίδιο τρόπο τη δεξαμενή των πτυχιούχων. Απουσιάζει η εναλλακτική λύση και πρόταση της πολιτείας προς τους μαθητές. Μια τέτοια πρόταση, πιστεύω, είναι η ανασύσταση της Μέσης Τεχνικής Εκπαίδευσης, την οποία θα ακολουθούσαν πολλοί μαθητές, αν διδάσκονταν τον επαγγελματικό προσανατολισμό σε μεγαλύτερο βάθος.
* Τα Προγράμματα Σπουδών Επιλογής είναι μια διέξοδος στη μεγάλη ζήτηση για πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Η ζήτηση βέβαια αυτή θα μειωθεί δραστικά όσο περνούν τα χρόνια, καθώς θα αυξάνεται η στρατιά των ανέργων πτυχιούχων. Βέβαια, και το σύστημα αυτό αφενός δεν μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα σε Τμήματα και Σχολές θετικής και τεχνολογικής κατεύθυνσης και αφετέρου υποφέρει από την οικονομική βάση του, καθώς θα λειτουργήσει ως πρόγραμμα του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, το οποίο έχει πεπερασμένο χρόνο διάρκειας. Η εναλλακτική λύση είναι η λελογισμένη αύξηση των εισακτέων στα πανεπιστήμια, με την αντίστοιχη βελτίωση της υποδομής τους και την προσαρμογή τους σε νέες ειδικότητες και πιθανόν η ίδρυση και άλλων πανεπιστημίων, που θα έχουν τον χαρακτήρα του μονίμου και όχι του παροδικού.
* Η έλλειψη εθνικού σχεδιασμού, της πανεπιστημιακής κυρίως εκπαίδευσης, οδήγησε γρήγορα στο αδιέξοδο που παρατηρείται με τους άνεργους εκπαιδευτικούς. Η επετηρίδα φαίνεται να έχει συμπληρώσει τον κύκλο της, αφού έχει πλέον καταργηθεί στην πράξη. Το ζητούμενο είναι το νέο σύστημα να οδηγεί στην ενσωμάτωση εκείνων των πτυχιούχων που από κάθε άποψη επιθυμούν να γίνουν εκπαιδευτικοί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην αρτιότερη διαμόρφωση και στη μόρφωση των παιδιών μας. Ωστόσο και εδώ χρειάζονται ξεκάθαροι όροι, οι οποίοι να εξασφαλίζουν το αδιάβλητο, τη διαφάνεια και την αξιοκρατία· και οι όροι αυτοί δεν πρέπει να είναι μονοσήμαντοι (π.χ., εξετάσεις στα μαθήματα ειδικότητας μέσω ΑΣΕΠ) αλλά αποτέλεσμα μιας περισσότερο σφαιρικής αντίληψης για τον ρόλο και το έργο του εκπαιδευτικού. Δημήτρης Γλάρος
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
ΔΕΝ ΕΧΩ μελετήσει το σύστημα του Ενιαίου Λυκείου για να μπορέσω να το κρίνω. Συμφωνώ, όμως, με την κατάργηση των Γενικών Εξετάσεων, η οποία έχει ήδη γίνει κατά κάποιο τρόπο. Και εννοώ με αυτό ότι τα παιδιά που δεν μπαίνουν στα δημόσια πανεπιστήμια, είτε πηγαίνουν σε εργαστήρια ελευθέρων σπουδών είτε στο εξωτερικό, εφόσον έχουν την οικονομική δυνατότητα. Πρέπει, λοιπόν, να ανοίξουν τα πανεπιστήμια και για τα παιδιά εκείνα που δεν έχουν τα χρήματα να αποκτήσουν πανεπιστημιακή μόρφωση αλλά και για όσα στρέφονται στο εξωτερικό, πληρώνοντας τόσα εκατομμύρια σε συνάλλαγμα. Επίσης, θα είναι καλό να ανοίξουν και για τους αλλοδαπούς, ώστε να έχει το πανεπιστήμιο ένα εισόδημα, αλλά και να μπορεί να ενταχθεί ισότιμα στον διεθνή εκπαιδευτικό χώρο.
* Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια είναι εντελώς ελεύθερα. Μόνο στην Ελλάδα έχουμε καθυστερήσει τόσο. Και αυτό είναι το αποτέλεσμα της επετηρίδας. Βγάλαμε κόσμο που δεν μπορεί να διοριστεί. Αυτό που επιχειρείται με το νομοσχέδιο είναι μια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στην οποία θα αποκτά ο φοιτητής ορισμένα ειδικά προσόντα και μετά, ανάλογα με αυτά, θα βρίσκει μια δουλειά για να αξιοποιήσει τις γνώσεις του. Αυτήν ακριβώς την ευελιξία προσφέρουν τα νέα Προγράμματα Σπουδών Επιλογής, αφού το πανεπιστήμιο θα μπορεί να δημιουργεί ένα πρόγραμμα σπουδών, να βγάζει για όσα χρόνια χρειάζεται κάποιους ανθρώπους εξειδικευμένους από το πρόγραμμα αυτό και, όταν δεν θα χρειάζεται άλλους, θα έχει τη δυνατότητα να αλλάξει το πρόγραμμα χωρίς να απολύει ή να προσλαμβάνει προσωπικό.
* Η επετηρίδα έχει ξεπεραστεί εκ των πραγμάτων. Δεν είναι δυνατόν να περιμένει κάποιος τον διορισμό του επί σαράντα χρόνια. Το ζητούμενο είναι να βρεθεί ένα σύστημα δίκαιο, δημοκρατικό και αξιοκρατικό. Πιστεύω ότι οι διαγωνισμοί του ΑΣΕΠ είναι αδιάβλητοι και σωστοί. Πρέπει, όμως, να βρεθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί, να μη γίνονται ομαδοποιήσεις μέσα στους κριτές και στα συμβούλια και να κρίνονται όλοι ανεξαιρέτως. Θεωρώ, πάντως, ότι οι διαγωνισμοί δεν αρκούν. Θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη όλα τα προσόντα του υποψηφίου για διορισμό: μεταπτυχιακά, γλώσσες, επαγγελματικές εμπειρίες. Μια άλλη πρόταση είναι να μη δίνουν εξετάσεις αλλά να υπολογίζεται ο βαθμός του πτυχίου τους, μαζί με όλα τα άλλα κριτήρια που ανέφερα, και να συγκεντρώνουν έτσι κάποια μόρια βάσει των οποίων θα διορίζονται.
