ΑΝ ΣΤΑ Γιάννενα το όνομα Γούκος έχει καταστεί συνώνυμο του σύγχρονου τοκογλύφου, θυμίζοντας σε πολλούς οδυνηρές στιγμές, «Γούκοι», δυστυχώς, δεν υπάρχουν, μόνο στην ηπειρωτική πρωτεύουσα. Οι σύγχρονοι τοκογλύφοι που δραστηριοποιούνται ανά την επικράτεια καταστρέφοντας οικογένειες και εμπόρους, οδηγώντας σε διάλυση ακόμη και υγιείς επιχειρήσεις, ανήκουν στο οργανωμένο έγκλημα, με υπαλλήλους και μπράβους που εκβιάζουν και εισπράττουν υπέρογκους τόκους, απειλώντας την σωματική ακεραίότητα ή ακόμη και τη ζωή των θυμάτων τους.
Η εικόνα του παραδοσιακού τοκογλύφου, του τοκογλύφου των δεκαετιών του ’50 και του ’60, που μετρούσε τις χρυσές λίρες μία μία με ηδονή και στοίβαζε το χρήμα στο σεντούκι του σπιτιού του, είναι μια θύμηση παλιά που σε τίποτε δεν έχει να κάνει με το σήμερα. Η αλλαγή του εγκληματολογικού μας χάρτη δεν άφησε ανέγγιχτο και το έγκλημα της τοκογλυφίας και μάλιστα σε μιαν εποχή όπου το χρήμα καθορίζει την κοινωνική μας συμπεριφορά και για ορισμένους αποτελεί το «άλφα και το ωμέγα» της ύπαρξής τους. Στη λογική του όσο το δυνατόν μεγαλύτερου κέρδους και της οικονομικής εκμετάλλευσης των πάντων, αλλά και της ανάγκης πολλών για δανεισμό, οι τοκογλύφοι ζουν εποχή «παχειών αγελάδων». Εποχή που τους καθιστά «επαγγελματίες» αδίστακτους. Ορισμένους μάλιστα, όπως λέγουν οι ειδικοί, θα μπορούσε κανείς να τους ονοματίσει «σπείρες», από τις πλέον επικίνδυνες του οργανωμένου εγκλήματος.
Ανά την ελληνική επικράτεια, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Αστυνομίας, επιδίδονται στην εγκληματική δράση τους εκατοντάδες στυγνοί τοκογλύφοι, που απομυζούν έχοντες και κατέχοντες, δημιουργώντας κοινωνικά προβλήματα, ανυπέρβλητα πολλές φορές, αλλά και προσωπικές τραγωδίες.
Τα κυκλώματα των τοκογλύφων και η ραγδαία ανάπτυξη της τοκογλυφίας είναι γεγονός «κοινόν τοις πάσι», ειδικά στην ελληνική επαρχία. Η ποινική μεταχείριση που επιφυλάσσει σήμερα η νομοθεσία μας στους τοκογλύφους και μάλιστα σε εκείνους που κατ’ επάγγελμα ασκούν την παράνομη δραστηριότητά τους, εκμεταλλευόμενοι τους πάντες και τα πάντα, είναι σε βαθμό πλημμελήματος. Ενας κατ’ επάγγελμα τοκογλύφος, που κερδίζει δισεκατομμύρια απειλώντας και εκβιάζοντας, τιμωρείται με ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή!
«Οποιος σε δικαιοπραξία, για την παροχή οποιασδήποτε πίστωσης, εκμεταλλεύεται την ανάγκη, την πνευματική αδυναμία, την κουφότητα, την απειρία ή την ψυχική έξαψη εκείνου που παίρνει την πίστωση, συνομολογώντας ή παίρνοντας για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά ωφελήματα που, ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις, είναι προφανώς δυσανάλογα προς την παροχή του υπαιτίου, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών και χρηματική ποινή». Αυτά προέβλεψε εν έτει 1951 ο έλλην νομοθέτης, ορίζοντας το «προφίλ» του τοκογλύφου και τις ποινές που επισύρει η δράση του.
Στον περίπου μισόν αιώνα που πέρασε από τότε, κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι της ελληνικής πραγματικότητας και πολλά άλλαξαν. «Ούτε και ο πλέον ευφάνταστος νομοθέτης του 1951» δηλώνει προς «Το Βήμα» ο κ. Αλ. Κατσαντώνης, που διετέλεσε καθηγητής του Ποινικού Δικαίου και ασχολείται επί έτη με την ποινική δικηγορία, «δεν θα μπορούσε να συλλάβει τη σημερινή μορφή της τοκογλυφίας, όταν διατύπωνε το άρθρο 404 του Ποινικού μας Κώδικα». Γραφεία, υπάλληλοι, κομπιούτερ και πολλές φορές νέες «εισπρακτικές» μέθοδοι, με εντελώς πρωτότυπα εισπρακτικά μέσα, συνθέτουν την εικόνα του σημερινού επιχειρηματία – τοκογλύφου, με τη στημένη επιχείρηση και την εισπρακτική πολιτική όχι πλέον του «σε παρακαλώ στείλ’ τα μου, γιατί τα χρειάζομαι», αλλά του… «θα στείλω τον τάδε να τα εισπράξει και… χάθηκες»!
Η δήλωση του υπουργού Δικαιοσύνης κ. Ευάγ. Γιαννόπουλου ότι «τα ναρκωτικά και η τοκογλυφία αποτελούν μάστιγα για την ελληνική κοινωνία» αποδίδει ίσως καλύτερα παντός άλλου τη διάσταση του φαινομένου. Η δήλωση του υπουργού, που έγινε μεσούντος του Αυγούστου, ουσιαστικά προανήγγειλε τη λήψη μέτρων κατά της τοκογλυφίας, μέτρων νομοθετικών που στοχεύουν στην αυστηροποίηση της νομοθεσίας, μιας και εκτιμάται ότι οι «αστείες» ποινές που προβλέπονται από τον Ποινικό μας Κώδικα σήμερα όχι μόνον δεν αποτρέπουν, αλλά αντίθετα ενθαρρύνουν τους τοκογλύφους.
Ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή του υπουργείου, με επικεφαλής τον έως πρότινος γενικό γραμματέα κ. Κων. Νταϊλιάνα και με τη συμμετοχή έγκριτων νομικών, επεξεργάστηκε τις νέες ρυθμίσεις, με τις οποίες προβλέπονται εξοντωτικές ποινές για εκείνους που επιδίδονται στην είσπραξη παράνομων κερδών από τοκογλυφικούς τόκους, ρυθμίσεις με τις οποίες το νομοθετικό μας καθεστώς αλλάζει άρδην και η ποινική δίωξη δεν ανήκει πια στα θύματα του τοκογλύφου (που σπάνια υπέβαλαν μήνυση), αλλά στον εισαγγελέα, ο οποίος μπορεί αυτεπαγγέλτως να δρομολογήσει την ποινική διαδικασία, με στόχο την εξάρθρωση των κυκλωμάτων των τοκογλύφων. Κυκλώματα που διακινούν κάθε χρόνο, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών, το αστρονομικό ποσόν των 100 δισεκατομμυρίων δραχμών!
Οι «παρατράπεζες» λοιπόν, διότι περί αυτού πρόκειται, σύμφωνα με τα στοιχεία που προαναφέραμε, αντιπροσωπεύουν το 15% της επίσημης τραπεζικής αγοράς. Οσο για τους μικρομεσαίους, εμπόρους, καταστηματάρχες και βιοτέχνες, σύμφωνα με στοιχεία του Συλλόγου Επαγγελματοβιοτεχνών, το 57% εξ αυτών καταφεύγει μόνιμα στους τοκογλύφους, που εκμεταλλεύονται στυγνά την ανάγκη τους για χρήμα και τους δανείζουν ή «σπάνε» επιταγές, κερδίζοντας υπέρογκα ποσά. «Είναι τεράστιες οι διαστάσεις» θα πει ο πρώην γενικός γραμματέας του υπουργείου Δικαιοσύνης κ. Κων. Νταϊλιάνας, «καταγγελίες έχουν φθάσει στο υπουργείο από όλες τις πόλεις για κυκλώματα τοκογλύφων, για κατ’ επάγγελμα ασκούντες την τοκογλυφία με τις γνωστές τραγικές συνέπειες για πολλούς». Η κατάληξη στις περισσότερες συναλλαγές με τοκογλύφους είναι μονόδρομος. Το θύμα απομυζάται οικονομικά, εκβιάζεται, καταστρέφεται επαγγελματικά και σύρεται στα δικαστήρια για να πληρώσει «πανάκριβα» το χρήμα που δανείστηκε. Περιουσίες βγαίνουν στο σφυρί και χάνονται στη «χοάνη» μιας εγκληματικής δραστηριότητας, τόσον απεχθούς, καθώς η τοκογλυφία και διεθνώς θεωρείται βαρύτατο έγκλημα.
Τα θύματα των τοκογλύφων βέβαιαι λίγες δυνατότητες έχουν. Γι’ αυτό σπάνια «σπάνε» τη σιωπή τους και καταγγέλλουν. Και σπανιότατα ζητούν προστασία διά της δικαστικής οδού.
Οι μηνύσεις για τοκογλυφία είναι λιγοστές και μόνον όταν πέφτουν ηχηρά κανόνια στην αγορά, όπως στις υποθέσεις του Γ. Γούκου και του Παν. Ζάχαρη με εκατοντάδες θύματα (ακόμη και αυτοκτονίες σημειώθηκαν), τότε και μόνον τότε οι τοκογλύφοι φθάνουν στα χέρια του εισαγγελέα και αντιμετωπίζουν, αν συλληφθούν, τη Δικαιοσύνη.
Οσο σπάνιες είναι οι μηνύσεις των θυμάτων τόσο συχνά η επικαιρότητα κατακλύζεται από ειδήσεις για το τραγικό τέλος ανθρώπων, που οδηγούνται στην αυτοκαταστροφή από τους τοκογλύφους. Τεράστιες οι διαστάσεις του φαινομένου λοιπόν αλλά για την καταπολέμησή του, όπως επισημαίνει ο ποινικολόγος κ. Κατσαντώνης, «προϋπόθεση είναι η ανάγκη περιστολής και της ληστρικής τακτικής των τραπεζών, που ασκείται διά της μεθόδου του “τόκου υπερημερίας”, όπως απαραδέκτως έχει διαμορφωθεί σήμερα και του… τετραπλού (!) ανατοκισμού κατά τη διάρκεια ενός έτους. Η τοκογλυφία άλλωστε» προσθέτει «είναι βαρύτατο έγκλημα και ασφαλώς δεν “καθαγιάζεται” όταν ασκείται από τραπεζικούς οργανισμούς. Παραμένει το ίδιο αν όχι χειρότερα εγκληματική». Καίριο πλήγμα στα κυκλώματα
ΠΟΙΝΕΣ ανάλογες των κερδών για επαγγελματίες τοκογλύφους οι οποίες αποτελούν ισχυρό πλήγμα στα κυκλώματα των παρατραπεζών, που λυμαίνονται την ανάγκη πολλών για ρευστό χρήμα, αλλά και ρυθμίσεις για την τοκογλυφία που ασκείται μέσω τραπεζών (τα λεγόμενα «πανωτόκια) προβλέπονται στο σημαντικότερο κεφάλαιο του νέου νομοσχεδίου, που ετοιμάζει το υπουργείο Δικαιοσύνης και το οποίο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μετά την έκδοση της αποφάσεως του Αρείου Πάγου για τον ανατοκισμό.
Οι τεράστιες διαστάσεις του φαινομένου της τοκογλυφίας και οι τραγικές συνέπειες για τα θύματα των τοκογλύφων, που ανήκουν πλέον στη χορεία του οργανωμένου εγκλήματος, προκάλεσαν την αναγκαιότητα ριζικής αλλαγής της νομοθεσίας που ισχύει αμετάβλητη από το 1951!
Οι σημαντικότερες νέες ρυθμίσεις είναι:
* Η ποινική δίωξη για τοκογλυφικές συναλλαγές στο εξής, και αυτό είναι το σημαντικότερο, θα ασκείται αυτεπαγγέλτως από τον εισαγγελέα, χωρίς να χρειάζεται να υποβάλουν μηνύσεις κάτι που γίνεται σπάνια τα θύματα του τοκογλύφου.
* Η τοκογλυφία όταν ασκείται κατ’ επάγγελμα θα είναι κακούργημα και όχι πλημμέλημα και με τον βαρύτερο ποινικό χαρακτηρισμό θα τιμωρείται αναλόγως.
* Ο τοκογλύφος που συλλαμβάνεται πρώτη φορά ή από τις συνθήκες της δραστηριότητάς τους προκύπτει πως δεν είναι επαγγελματίας θα τιμωρείται με ποινή φυλακίσεως ως πέντε χρόνων, ενώ ως σήμερα η ποινική του μεταχείριση εξαντλείται κατ’ ανώτατο όριο σε φυλάκιση δύο χρόνων και χρηματική ποινή.
* Ο κατ’ επάγγελμα ασκών την τοκογλυφία θα τιμωρείται με κάθειρξη ως 10 χρόνων. Ως σήμερα η ποινή που επιβάλλεται είναι φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή! Αν όμως η τοκογλυφική δραστηριότητα ασκείται με τη μορφή της «παρατράπεζας» (της επιχείρησης) η ποινή θα είναι ακόμη αυστηρότερη. Κάθειρξη από 5 ως 20 χρόνια, «ώστε τα όρια της ποινής να μπορούν να καλύψουν και τις πιο οριακές ανάγκες της εγκληματικής καταστολής» όπως επισημαίνει ο κ. Αλ Κατσαντώνης, μέλος της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής που επεξεργάστηκε τις σχετικές ρυθμίσεις.
Χρειάζεται όμως, όπως τονίζει, «να προσδιοριστεί η έννοια της επιχείρησης τοκογλυφίας, ώστε να περιοριστεί η βαρύτατη μορφή της τοκογλυφίας στα νέα φυσιολογικά της όρια και να μην επιβάλλονται ποινές επί δικαίων και αδίκων, γεγονός που οδηγεί τελικά στην κατάργηση του νόμου».
Οι σχετικές ρυθμίσεις για την τοκογλυφία είναι ήδη έτοιμες ενώ οριστικοποιούνται και εκείνες για τα «πανωτόκια» και η κατάθεση του νομοσχεδίου στο σύνολό του θα γίνει αμέσως μετά την έκδοση της αποφάσεως του Αρείου Πάγου, όπου εκκρεμεί υπόθεση για ανατοκισμό χρέους. Σύμφωνα με πληροφορίες η δεύτερη – και τελευταία- διάσκεψη των μελών της Ολομέλειας του ανωτάτου δικαστηρίου της χώρας θα προσδιοριστεί στις 15 Ιανουαρίου ή το αργότερο στις 22 του μηνός, οπότε και αναμένεται να γίνει και η ψηφοφορία. Αν η απόφαση κρίνει παράνομο τον ανατοκισμό ως ισχύει σήμερα, χιλιάδες αγωγές πολιτών που πλήρωσαν πανωτόκια και άλλων που συνεχίζουν να πληρώνουν θα κατακλύσουν τα δικαστήρια όλης της χώρας. Η δημοσίευση της αποφάσεως πάντως έως το τέλος του μηνός θα δόσει τέλος στην εκκρεμότητα για χιλιάδες δανειολήπτες.
