Εχουν περάσει ήδη 10 ημέρες από τότε που ο κόσμος «πάγωσε». Τους ανηλεείς βομβαρδισμούς των Αμερικανών ακολούθησε η σθεναρή αντίσταση των Ιρακινών και οι πρώτες διαβεβαιώσεις της αμερικανικής ηγεσίας για «σύντομο» πόλεμο φάνηκαν να καταρρέουν, μαζί με τους πεζοναύτες στα πεδία των μαχών και τους χρηματιστηριακούς δείκτες. Η επιχείρηση «Σοκ και δέος» των Αμερικανών δεν φαίνεται ούτε να σοκάρισε ούτε να φόβισε τον εχθρό. Την ίδια στιγμή οι αντιδράσεις σε όλον τον κόσμο συνεχίζουν να κλιμακώνονται και το μόνο που φαίνεται να απομένει στην αμερικανική κυβέρνηση είναι η συγκατάθεση του λαού της για τον πόλεμο στο Ιράκ – το 70% των Αμερικανών τάσσεται στο πλευρό του προέδρου Μπους. Πίσω όμως από τη βιτρίνα, το πιο ευυπόληπτο ινστιτούτο δημοσκοπήσεων, το Pew, καταγράφει σεισμικές δονήσεις και σε αυτόν τον τομέα: το ποσοστό των Αμερικανών που πιστεύουν ότι ο πόλεμος «βαίνει πολύ καλά» καταποντίστηκε από 71% μία εβδομάδα νωρίτερα σε 38%. Το γεγονός ότι ο πόλεμος, όπως όλα δείχνουν, δεν βαίνει καλώς φαίνεται ότι έσπρωξε και τον πρόεδρο Μπους να εμφανιστεί δύο φορές επισήμως μέσα σε 48 ώρες προκειμένου να δηλώσει ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα νικήσουμε». Η απορία που μένει είναι: Αφού δεν υπάρχει αμφιβολία, γιατί το επαναλαμβάνει;
Τα αρχικά σχέδια ξεχάστηκαν – Αμφιβολίες για Ράμσφελντ
Τα 500 χιλιόμετρα από τον Κόλπο ως τη Βαγδάτη διανύθηκαν ομολογουμένως από τα αμερικανικά στρατεύματα σε χρόνο ρεκόρ. Και όμως οι Αμερικανοί δεν έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους το Ιράκ. Οι στρατιωτικοί κατηγορούν τώρα για αυτό τη «συντηρητική» στρατηγική του Ράμσφελντ. Αυτός θέλησε λίγους άνδρες για τις επίγειες επιχειρήσεις. Τώρα, εκτιμούν οι στρατιωτικοί, τα στρατεύματα είναι λίγα για την επίθεση στην πρωτεύουσα. Συγχρόνως οι άνδρες είναι κουρασμένοι μετά τις μάχες που προηγήθηκαν σε πόλεις, τις οποίες θα μπορούσαν να είχαν αποφύγει. Ο αριθμός των θυμάτων που μετρά αυτή τη στιγμή ο αμερικανικός στρατός είναι μικρός. Ωστόσο όλοι παραδέχονται ότι ο πόλεμος θα είναι μακρύς.
Κάθε ημέρα ξοδεύονται 300 εκατ. δολάρια
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Πενταγώνου, ο πόλεμος κοστίζει 300 εκατ. δολάρια την ημέρα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ζήτησε περί τα 64 δισ. δολάρια για έναν μήνα πολέμου και συνολικά έξι μήνες στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ο συνολικός προϋπολογισμός του πολέμου ξεπερνά τα 75 δισ. δολάρια, ποσό μεγαλύτερο από αυτό που δαπανήθηκε στον Πόλεμο του Κόλπου (61 δισ. δολάρια). Η Μεγάλη Βρετανία έχει ήδη υπολογίσει να συνεισφέρει 1,75 δισ. στερλίνες (2,58 δισ. ευρώ) αλλά, σύμφωνα με τους ειδικούς, ο πόλεμος θα κοστίσει τελικώς στους Βρετανούς τουλάχιστον 3 δισ. στερλίνες.
Οι Βρετανοί τάσσονται τώρα στο πλευρό του Μπλερ, η Ευρώπη παραμένει διχασμένη
Δέκα ημέρες μετά την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων η κοινή γνώμη σε ορισμένες από τις χώρες «συμμάχους» της Ουάσιγκτον αρχίζει να δίνει τη συγκατάθεσή της για τον πόλεμο αυτόν. Ωστόσο η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων συνεχίζει να εκφράζει τη διαφωνία της. Η μεγαλύτερη στροφή της κοινής γνώμης εμφανίστηκε στη Μεγάλη Βρετανία, όπου το ποσοστό των κατοίκων που ψηφίζουν «ναι» στον πόλεμο «σκαρφάλωσε» στο 56% από 36% που ήταν την παραμονή των βομβαρδισμών. Η «ανατροπή» αυτή όμως δεν παρουσιάστηκε σε άλλες χώρες που στηρίζουν τις ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο, όπως είναι η Ιταλία (74% των κατοίκων κατά του πολέμου) ή η Ισπανία (83% κατά του πολέμου). Συγχρόνως τα ποσοστά στις ευρωπαϊκές χώρες που ήταν εξαρχής εναντίον του πολέμου συνεχώς αυξάνονται. Για παράδειγμα, στη Γαλλία το ποσοστό των ατόμων που δηλώνουν την αντίθεσή τους στον πόλεμο ανέβηκε από 80% σε 87%.
Κανένας δεν έχει καταφύγει ακόμη σε ξένη χώρα – Κατάσταση έκτακτης ανάγκης εντός
Σε καμία από τις χώρες που γειτνιάζουν με το Ιράκ δεν έχει μέχρι στιγμής καταγραφεί διαρροή προσφύγων σε μεγάλη κλίμακα. Σύμφωνα με την Υπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, που έχει ήδη ετοιμάσει περί τους 100 καταυλισμούς για την υποδοχή προσφύγων και είχε προβλέψει την έλευση ως και δύο εκατομμυρίων προσφύγων στις χώρες γύρω από το Ιράκ την παραμονή της επίθεσης, οι Ιρακινοί δεν μπορούν, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να εγκαταλείψουν τη Βαγδάτη και άλλες πόλεις εξαιτίας των σφοδρών βομβαρδισμών καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Συγχρόνως, μέσα στη χώρα υπάρχουν αποθέματα τροφής για τουλάχιστον δύο μήνες. Εκείνο που απασχολεί κυρίως είναι η έλλειψη νερού και φαρμάκων σε αρκετές περιοχές.
Ο πόλεμος σε απευθείας μετάδοση αλλά η λογοκρισία παραμένει
Με κάλυψη 24 ώρες το 24ωρο, η επίθεση εναντίον του Σαντάμ έκλεψε τον τίτλο του «τηλεοπτικού» πολέμου από εκείνον του Βιετνάμ. Για πρώτη φορά οι δημοσιογράφοι μεταδίδουν τις εξελίξεις σχεδόν σε απευθείας μετάδοση από το πεδίο της μάχης. Ωστόσο με την πρώτη ευκαιρία η λογοκρισία κάνει την εμφάνισή της. Το Πεντάγωνο προσπάθησε να μπλοκάρει τα ΜΜΕ από το να μεταδώσουν τις εικόνες των πεζοναυτών που σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν από τις ιρακινές δυνάμεις. Περισσότερο ή λιγότερο, τα αμερικανικά μέσα το δέχτηκαν. Συγχρόνως μαίνεται ο «πόλεμος» με το δίκτυο Αλ Τζαζίρα, το οποίο έχει κατηγορηθεί σχεδόν ανοιχτά ως φιλοϊρακινό, σε σημείο μάλιστα ο διαδικτυακός τόπος του να μπλοκαριστεί από χάκερ. Και δεν πρέπει να ξεχνούμε τις μεγάλες εφημερίδες, οι οποίες, αν και σε διαφορετικό επίπεδο και με την έντονη κριτική παρούσα σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν ταχθεί στην πλειονότητά τους υπέρ της επίθεσης στο Ιράκ.
Από τα ψηλά στα χαμηλά
Στην αρχή με υψηλούς δείκτες, καθώς υπήρχε η ελπίδα ενός σύντομου πολέμου. Στη συνέχεια με πτώση, όταν φάνηκε ότι ο πόλεμος μάλλον θα είναι μακρύς. Στη Γουόλ Στριτ ο δείκτης Dow Jones ήταν στις 8.141 μονάδες προτού αρχίσουν να πέφτουν οι πρώτες βόμβες και έφθασε τις 8.500 μία ημέρα μετά την έναρξη του πολέμου, για να πέσει στη συνέχεια γύρω στις 8.250. Ιδιο περίπου το σκηνικό και στο Λονδίνο όπου ο δείκτης FTSE 100 πέρασε από τις 3.760 μονάδες μία ημέρα πριν από την έναρξη των βομβαρδισμών στις 3.800 την περασμένη Τετάρτη, έχοντας όμως αγγίξει πρωτύτερα τις 3.860. Σε ό,τι αφορά το πετρέλαιο, το Μπρεντ κατρακύλησε από τα 29 στα 25,8 δολάρια.
Ο διχασμένος ΟΗΕ στρέφεται τώρα στην ανθρωπιστική βοήθεια
Η έναρξη του πολέμου έθεσε σε δεύτερη μοίρα τη διένεξη στους κόλπους του ΟΗΕ σχετικά με τη νομιμότητα του πολέμου και τις σχέσεις του Οργανισμού με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Η ανάγκη για παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας φαίνεται να ενώνει τώρα τα μέλη του ΟΗΕ που η κρίση είχε διχάσει. Η πρώτη εβδομάδα του πολέμου ωστόσο «σημαδεύτηκε» από τη διένεξη μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, καθώς οι Αμερικανοί κατηγόρησαν τον πρόεδρο Πούτιν για πρόσφατη πώληση όπλων στον Σαντάμ. Την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Ενωση, διά στόματος Πρόντι, έκανε λόγο για τη δημιουργία ενός ενιαίου μετώπου αντίστασης στον πόλεμο, το οποίο θα έχει αξιόπιστο «πρόσωπο».
Οι μετριοπαθείς χώρες «τρέμουν»
Οι βίαιοι βομβαρδισμοί των Αμερικανών στη Βαγδάτη έκαναν τον κόσμο να ξεχυθεί στους δρόμους για να διαδηλώσει. Συγχρόνως προκάλεσαν την αντίδραση των ηγεσιών πολλών αραβικών χωρών: οι υπουργοί Εξωτερικών της Συμμαχίας υπέγραψαν ένα σκληρό έγγραφο εναντίον των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας, με το οποίο ζητούν την «άμεση αποχώρηση των εισβολέων». Η μεγάλη ανησυχία ωστόσο των μετριοπαθέστερων χωρών είναι ότι οι αρχικές διαμαρτυρίες μπορούν εύκολα να μετατραπούν σε πραγματική επανάσταση. Ανάμεσα στις χώρες που αντιμετωπίζουν κίνδυνο η Ιορδανία, η οποία θεωρείται μία από τις λιγότερο επικριτικές σε ό,τι αφορά τους Αμερικανούς.
