Πόσο «άρρωστη» είναι η Γαλλική Δημοκρατία; Ακόμη και μια απλή ανάγνωση των εφημερίδων δίνει την απάντηση: Πολύ! Και το αίτιο δεν είναι τόσο το 15%-16% που συγκέντρωσε η γαλλική ακροδεξιά στις πρόσφατες περιφερειακές και νομαρχιακές εκλογές. Αλλά η ευκολία με την οποία ορισμένοι (πέντε) ισχυροί παράγοντες της κοινοβουλευτικής δεξιάς (ανάμεσά τους και δύο τέως υπουργοί) δέχτηκαν να επανεκλεγούν στην προεδρία της ισχυρής και σημαντικής τριτοβάθμιας περιφερειακής αυτοδιοίκησης με τις ψήφους του λεπενικού Εθνικού Μετώπου.
Ολα τα κόμματα είχαν απαγορεύσει στα μέλη τους τέτοιες συμμαχίες. Την απαγόρευση αυτή την είχαν δημόσια και συστηματικά υπογραμμίσει οι ηγέτες τους. Την είχε έμμεσα ενισχύσει και ο πρόεδρος της Δημοκρατίας Ζακ Σιράκ. Και όμως συντελέστηκαν. Με κίνδυνο να επεκταθούν και σε πολλές άλλες περιφέρειες. Χρειάστηκε η δραματική παρέμβαση του συνόλου σχεδόν του γαλλικού πολιτικού κατεστημένου και, την περασμένη Δευτέρα, ένα αιφνίδιο διάγγελμα του κ. Ζακ Σιράκ για να ανακοπούν.
Και μεσολάβησε και κάτι άλλο: η παρέμβαση του εκλογικού σώματος. Την περασμένη Κυριακή, στον δεύτερο γύρο των νομαρχιακών εκλογών, η δεξιά έχασε ένα σημαντικό μέρος της δύναμής της διότι οι ψηφοφόροι της δεν δέχτηκαν τις δοσοληψίες και τις συμμαχίες με το Εθνικό Μέτωπο. Στο διάγγελμά του ο κ. Σιράκ είχε χαρακτηρίσει το Εθνικό Μέτωπο «ρατσιστικό και ξενόφοβο». Προφανώς αυτή την άποψη τη συμμερίζονται οι περισσότεροι από όσους δεν το ψηφίζουν.
Πολύ κακό για το τίποτε; Από μακριά, δύσκολα καταλαβαίνει κανείς την έκταση των γεγονότων. Οσο κι αν είναι σημαντική η τοπική αυτοδιοίκηση, οι εκλογές του τελευταίου δεκαπενθημέρου δεν μπορούσαν να έχουν τη σημασία βουλευτικών ή προεδρικών εκλογών. Στόχο είχαν την ανανέωση των μισών νομαρχιακών συμβουλίων της χώρας και των περιφερειακών συμβουλίων. Οι εκλογές για τα νομαρχιακά συμβούλια γίνονται με το πλειοψηφικό σύστημα των δύο γύρων. Αντίθετα, για τα περιφερειακά συμβούλια ισχύει (κατ’ εξαίρεση στη Γαλλία) η αναλογική. Ο πρόεδρος της κάθε περιφέρειας (οι οικονομικές αρμοδιότητές του είναι σημαντικές και ασκεί ουσιαστική διοίκηση) εκλέγεται από το Συμβούλιο.
Οι εκλογές είχαν το εξής αποτέλεσμα: επιβεβαίωσαν την ανάκαμψη της αριστεράς που ήδη, το 1997, την οδήγησε ξανά στην εξουσία· και είναι μάλιστα σημαντικό το γεγονός ότι, σε αντίθεση με την πολιτική γαλλική παράδοση, η ανάκαμψη επιβεβαιώθηκε παρά το γεγονός ότι η αριστερά κυβερνά και μάλιστα κάτω από δύσκολες συνθήκες. Η συμμαχία των σοσιαλιστών, των κομμουνιστών και των πρασίνων κέρδισε έτσι σε βάρος της δεξιάς πολλά περιφερειακά και περισσότερα νομαρχιακά συμβούλια. Οι εκλογές επιβεβαίωσαν ταυτόχρονα ότι η κοινοβουλευτική δεξιά δεν είναι ακόμη σε θέση να κερδίζει έστω και λίγο από το χαμένο έδαφος, έχασε δε ένα σημαντικό αριθμό παραδοσιακά δικών της καντονίων στις περισσότερες νομαρχίες. Ως προς τον αριθμό ψήφων, επιβεβαιώθηκε ακόμη ότι το Εθνικό Μέτωπο όλο και κάτι κερδίζει, πράγμα που είχε συνέπειες για την παρουσία του στα περιφερειακά συμβούλια λόγω της αναλογικής όχι όμως και στα νομαρχιακά συμβούλια. Τέλος, και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, οι εκλογές απέδειξαν ότι σχεδόν ένας ψηφοφόρος στους δύο επιλέγει την αποχή. Παρά τον ειδικό χαρακτήρα των εκλογών αυτών (λίγοι καταλαβαίνουν, και στη Γαλλία, το σύστημα και την εφαρμογή του), το «μήνυμα» προς τους κρατούντες είναι σημαντικό.
Ο «σεισμός» όμως δεν προέκυψε από τη λαϊκή ψήφο. Αλλά από τις επιλογές προέδρων στις περιφέρειες. Είναι σαφές, κι ας το διαψεύδουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι, ότι ορισμένοι συντηρητικοί παζάρεψαν μυστικά την εκλογή τους με το Εθνικό Μέτωπο. Απειλούνται τώρα με κομματικές κυρώσεις. Θα υποταγούν; Για ορισμένους, αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Και αυτό αλλάζει, σύμφωνα με τη γενική πεποίθηση, κάτι το πολύ σημαντικό στη Γαλλία: την εδραιωμένη ως πρόσφατα αντίληψη ότι το πρώτο καθήκον των δημοκρατικών κομμάτων είναι η απομόνωση της νεοφασιστικής ακροδεξιάς.
Υπήρχε ένα σύνορο που δεν υπάρχει πια, φοβούνται πολλοί Γάλλοι. Και το φοβούνται τόσο που μια εφημερίδα προσεκτική στις εκτιμήσεις της όπως η «Le Monde» να μην αποκλείει πια, για ένα απώτερο αλλά προβλεπτό μέλλον, συμμαχίες της κοινοβουλευτικής δεξιάς με το Εθνικό Μέτωπο και σε βουλευτικές εκλογές, με επακόλουθο και τη συμμετοχή της ακροδεξιάς σε μια μελλοντική δεξιά κυβέρνηση.
Ενα σημαντικό τμήμα της γαλλικής δεξιάς, κυρίως αυτό που προέρχεται από την γκωλική αντιστασιακή παράδοση, δεν θα δεχθεί ποτέ τέτοιες συνεργασίες. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με άλλες συντηρητικές δυνάμεις. Σύμφωνα με αυτές, χωρίς κάποια συμμαχία με το Εθνικό Μέτωπο η γαλλική δεξιά «δεν θα ξαναδεί εξουσία» για λόγους απλής εκλογικής αριθμητικής. Η απάντηση της δημοκρατικής δεξιάς είναι ότι με τις κατάλληλες πολιτικές είναι δυνατή η επανακατάκτηση του χαμένου εδάφους, χωρίς, όπως είπε και ο Ζακ Σιράκ, να χάσει η Γαλλία αυτό που τη χαρακτηρίζει, δηλαδή την ταύτισή της με τις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας και με τα δικαιώματα του ανθρώπου.
Υπάρχουν έτσι ισχυρές αντιστάσεις στη χώρα αυτή. Βοηθούν τις αντιστάσεις αυτές και οι «πολιτικές» του Εθνικού Μετώπου. Ηδη έχει βαθύτατα προβληματίσει η πρόσφατη αποκάλυψη της παραστρατιωτικής του οργάνωσης «ασφάλειας». Οπως έχουν προβληματίσει οι πολιτικές των (λίγων ευτυχώς) δημάρχων του στη Νότιο Γαλλία: τα έβαλαν με τις βιβλιοθήκες (τις «εκδημοκρατίζουν» γεμίζοντάς τες με νεοφασιστικά βιβλία), με όλα τα κοινωνικά δημοτικά επιδόματα, με τα ελεύθερα κέντρα νεότητας και πολιτισμού, ενώ δημιουργούν παντού επικίνδυνες δημοτικές δήθεν αστυνομίες.
Η πολιτική του Εθνικού Μετώπου κρίνεται απαράδεκτη για τη χώρα. Δεν θέλει την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ευρώ, στηρίζει τον Σαντάμ Χουσεΐν και τον Κάρατζιτς, δαιμονοποιεί τους ξένους, στρέφεται εναντίον των συμμαχιών της χώρας, λαϊκίζει. Πώς θα ήταν δυνατή η όποια συμμαχία έστω και περιορισμένη μαζί του;
Η αλήθεια είναι όμως ότι με την υπόθεση των «προέδρων» πέτυχε (προσωρινά;) κάτι το ιδιαίτερα σημαντικό: να εμφανιστεί σαν ένας μέτοχος όπως όλοι οι άλλοι της γαλλικής πολιτικής ζωής. Αν αυτό επιβεβαιωθεί, πιστεύουν πολλοί Γάλλοι, ο κίνδυνος για τη δημοκρατία τους θα είναι μεγάλος.
Να, γιατί, παρά τις διαφορές τους, ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν και ο δεξιός γκωλικός πρόεδρος της Δημοκρατίας Ζακ Σιράκ ξανά συμπλέουν. Ως ένα σημείο φυσικά. Το πιο σημαντικό όμως: την αντιμετώπιση, έστω και από διαφορετικές οπτικές γωνίες, του ακροδεξιού κινδύνου.
