Στον πίνακα 7 θα γραφούν οι δαπάνες τις οποίες πραγματοποίησε ο φορολογούμενος το 2004, για έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης, υποχρεωτικές εισφορές σε ταμεία ασφάλισης, δωρεές ακινήτων στην εταιρεία «Αθήνα 2004», δωρεές χρηματικών ποσών στο Δημόσιο, ΝΠΔΔ, κοινωφελή ιδρύματα κτλ. Χορηγίες σε πολιτιστικά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, τόκους δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, ασφάλιστρα ζωής, οικογενειακές δαπάνες, καθώς και για το ενοίκιο κυρίας κατοικίας ή κατοικίας των παιδιών που σπουδάζουν.
Με τον νέο τρόπο προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματος, καθώς και του οφειλόμενου φόρου, τον οποίο θέσπισε ο N. 3091/2002, οι πιο πάνω δαπάνες άλλες μεν θα αφαιρεθούν από το συνολικό εισόδημα, ενώ άλλες ως ένα ποσοστό θα μειώσουν τον φόρο που προκύπτει με βάση την κατά περίπτωση κλίμακα.
Ενδείξεις 051-052: Εξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης: Από τον φόρο που προκύπτει από την κατά περίπτωση κλίμακα αφαιρείται ποσοστό 15% του συνολικού ετήσιου ποσού των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης του φορολογουμένου και των άλλων προσώπων που τον βαρύνουν. Ανώτερο ποσό μείωσης του φόρου για τα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης ορίστηκε το ποσό των 6.000 ευρώ. Ετσι, αν υποτεθεί ότι φορολογούμενος δαπάνησε ποσό εξόδων για ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη 40.000 ευρώ, από τον φόρο που έχει προκύψει με βάση την κλίμακα θα αφαιρεθεί ποσό 6.000 ευρώ (40.000X15%). Αν φορολογούμενος δαπάνησε για ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη 50.000 ευρώ, από τον φόρο που έχει προκύψει από την κατά περίπτωση κλίμακα θα αφαιρεθεί ποσό 6.000 ευρώ, και αυτό διότι το ποσό που προκύπτει με την εφαρμογή του ποσοστού 15% στο σύνολο των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης υπερβαίνει (50.000X15%=7.500 ευρώ) το ανώτερο όριο που έχει τεθεί.
Στην περίπτωση των συζύγων, κάθε σύζυγος έχει ανώτερο ποσό μείωσης του φόρου για τα έξοδα της ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης που τον αφορούν 6.000 ευρώ. Το ποσό των 6.000 ευρώ μείωσης του φόρου για έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης μπορεί να καλύπτεται από δαπάνες του ίδιου του φορολογουμένου, των παιδιών του, της συζύγου, καθώς και των άλλων προσώπων που τον βαρύνουν. Σύμφωνα με τη διάταξη της περίπτωσης α’ της παρ. 3 του άρθρου 9, ως έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης νοούνται:
Τα έξοδα για ιατρικές επισκέψεις και εξετάσεις: Σύμφωνα με την υποπερίπτωση αα´ της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9, ως έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης θεωρούνται οι αμοιβές που καταβάλλονται για ιατρικές επισκέψεις και εξετάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται οι ακτινολογικές και μικροβιολογικές εξετάσεις, καθώς και η δαπάνη για οδοντοθεραπεία και οδοντοπροσθετική.
Σύμφωνα με ό,τι έχει δεχθεί η διοίκηση, στην έννοια των ιατρικών επισκέψεων περιλαμβάνονται ακόμη:
* H δαπάνη για φυσικοθεραπεία ύστερα από γνωμοδότηση του θεράποντος ιατρού (υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών 1079914/ΠΟΛ. 1185/1991).
* H δαπάνη που έχει καταβληθεί σε ψυχολόγο ύστερα από γνωμοδότηση του θεράποντος ιατρού (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1007259/ΠΟΛ. 1113/1993).
* H δαπάνη για λογοθεραπεία ύστερα από γνωμοδότηση του θεράποντος ιατρού (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1045215/ΠΟΛ. 1159/2000).
Τα έξοδα νοσηλείας: Στην έννοια των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τη διάταξη της υποπερίπτωσης ββ’ της περίπτωσης α’ της παρ. 3 του άρθρου 9, και τα έξοδα νοσηλείας που καταβάλλονται σε νοσηλευτικά ιδρύματα ή ιδιωτικές κλινικές, στα οποία περιλαμβάνονται και τα έξοδα για φαρμακευτική περίθαλψη στο νοσοκομείο ή την κλινική. Αν τα φάρμακα αγοράζονται από φαρμακείο εκτός της κλινικής ή από φαρμακείο του νοσοκομείου ή της κλινικής, η δαπάνη αγοράς τους δεν περιλαμβάνεται στην έννοια των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης.
Οι αμοιβές που καταβάλλονται σε νοσοκόμο: Στα έξοδα ιατρικής περίθαλψης περιλαμβάνονται, σύμφωνα με τη διάταξη της υποπερίπτωσης γγ´ της περίπτωσης α’ της παρ. 3 του άρθρου 9, και οι αμοιβές που καταβάλλονται σε νοσοκόμο για την παροχή υπηρεσιών περίθαλψης σε ασθενή κατά τη νοσηλεία του σε νοσοκομείο, κλινική ή στο σπίτι.
H δαπάνη για την αντικατάσταση μελών του σώματος: Στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τη διάταξη της υποπερίπτωσης δδ’ της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9, και η δαπάνη για αντικατάσταση μελών του σώματος με τεχνητά μέλη, καθώς και η αγορά ή η τοποθέτηση στο σώμα του ασθενούς οργάνων τα οποία είναι αναγκαία για τη λειτουργία του οργανισμού.
H δαπάνη νοσοκομειακής περίθαλψης παιδιών που πάσχουν από ανίατο νόσημα, είναι τυφλά ή κωφάλαλα: Στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τη διάταξη της υποπερίπτωσης εε´ της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9, και η δαπάνη που γίνεται για τη νοσοκομειακή περίθαλψη των παιδιών που είναι άγαμα ή διαζευγμένα ή βρίσκονται σε χηρεία, εφόσον το ετήσιο φορολογούμενο και απαλλασσόμενο εισόδημά τους δεν υπερβαίνει το ποσό των 2.500 ευρώ και πάσχουν από ανίατο νόσημα. Ακόμη, με τις ίδιες προϋποθέσεις περιλαμβάνεται στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης και η δαπάνη που γίνεται για την περίθαλψη με οποιονδήποτε τρόπο των τυφλών, των κωφαλάλων ή διανοητικά καθυστερημένων παιδιών του φορολογουμένου, καθώς και η δαπάνη για δίδακτρα ή τροφεία που καταβάλλεται για αυτά τα παιδιά σε ειδικές για την πάθησή τους σχολές ή θεραπευτήρια. H διοίκηση έχει δεχθεί (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/ΠΟΛ. 1042/1993) ότι δεν περιλαμβάνεται στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης η δαπάνη που γίνεται για λογοθεραπεία παιδιού που παρουσιάζει διαταραχή φωνής και ομιλίας.
H δαπάνη για την περίθαλψη ηλικιωμένων: Στη διάταξη της υποπερίπτωσης στ´ της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9 ορίζεται ότι στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης περιλαμβάνεται το 50% της δαπάνης που καταβάλλεται σε επιχειρήσεις περίθαλψης ηλικιωμένων, οι οποίες λειτουργούν νόμιμα.
Εξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης προσώπων που βαρύνουν τον φορολογούμενο με εισόδημα πάνω από 2.500 ευρώ: Σύμφωνα με τη διάταξη του τελευταίου εδαφίου της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9, στα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης του φορολογουμένου περιλαμβάνονται και αυτά που γίνονται για την ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη των προσώπων που αναφέρονται στο άρθρο 7 του ΚΦΕ τα οποία συνοικούν με αυτόν και παρουσιάζουν αναπηρία 67% και πάνω από νοητική καθυστέρηση, φυσική αναπηρία ή ψυχική πάθηση, με βάση γνωμάτευση της οικείας υγειονομικής επιτροπής που εδρεύει σε κάθε νομό, ή είναι τυφλοί γραμμένοι στο γενικό μητρώο τυφλών που τηρείται στην οικεία νομαρχία, στην περίπτωση που έχουν αποκτήσει εισόδημα πάνω από 2.500 ευρώ, κατά το ποσό που τα έξοδα αυτά υπερβαίνουν το πραγματικό φορολογούμενο ή απαλλασσόμενο καθαρό εισόδημα των προσώπων αυτών.
Κατά συνέπεια, αν κάποιο από τα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 7 του ΚΦΕ συνοικεί με τον φορολογούμενο αλλά δεν τον βαρύνει γιατί έχει εισόδημα πάνω από 2.500 ευρώ, παρουσιάζει αναπηρία 67% και πάνω από φυσική αναπηρία ή ψυχική πάθηση και για το πρόσωπο αυτό δαπανήθηκε ποσό π.χ. 3.000 ευρώ για ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη, το πάνω από τα 2.500 ευρώ ποσό, δηλαδή το ποσό των 500 ευρώ, θεωρείται δαπάνη που βαρύνει τον φορολογούμενο και υπολογίζεται για τη μείωση του φόρου.
Εξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης που έγιναν στην αλλοδαπή: Στις διατάξεις της περίπτωσης α´ της παρ. 3 του άρθρου 9 του ΚΦΕ, όπου γίνεται λόγος για τη μείωση του φόρου ως ένα ποσοστό για τα έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης του φορολογούμενου και των προσώπων που τον βαρύνουν, δεν αναφέρεται αν αυτά αναγνωρίζονται προς έκπτωση μόνον εφόσον η σχετική δαπάνη πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα. Αν ο φορολογικός νομοθέτης ήθελε να αναγνωρίσει μόνον τις δαπάνες των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης που καταβάλλονται στο εσωτερικό της χώρας, θα το ανέφερε ρητά. Κατά συνέπεια, έχει γίνει δεκτό ότι στις δαπάνες που αναφέρονται στην περίπτωση α´ της παρ. 3 του άρθρου 9 περιλαμβάνονται και αυτές που γίνονται στο εξωτερικό.
Είναι αυτονόητο ότι δεν περιλαμβάνονται στις δαπάνες ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης τα έξοδα που γίνονται για τη μετάβαση του ασθενούς στο εξωτερικό, ή για τη διαμονή του σε ξενοδοχείο, καθώς και η αμοιβή που τυχόν καταβλήθηκε σε συνοδό του αν αυτό κρίθηκε αναγκαίο.
Δικαιολογητικά για την αναγνώριση των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης: Σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 1017701/ΠΟΛ. 1040/2001 υπουργική απόφαση, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 4 της 1012349/291/A0012/ΠΟΛ. 1022/2003 ισχύει και για το οικονομικό έτος 2003, για την αναγνώριση των εξόδων ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης, θα πρέπει με τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος να συνυποβάλλονται τα εξής δικαιολογητικά κατά περίπτωση:
* Εξοδα για ιατρικές επισκέψεις και εξετάσεις
Διπλότυπη απόδειξη η οποία εκδίδεται από τον γιατρό κατά την είσπραξη της αμοιβής, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
* Νοσήλια σε ιδιωτικές κλινικές
Διπλότυπη απόδειξη της κλινικής από την οποία να προκύπτει το ποσό της δαπάνης για τη νοσηλεία του ασθενούς. Για την έκδοση αυτής της απόδειξης εφαρμόζονται οι σχετικές διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
Βεβαίωση του διευθυντή της κλινικής για τον χρόνο νοσηλείας του ασθενούς και το ποσό των εξόδων αυτής, αναλυτικά κατά είδος εξόδου.
* Νοσήλια σε κρατικά και λοιπά νοσηλευτικά ιδρύματα
Διπλότυπη απόδειξη είσπραξης του νοσηλευτικού ιδρύματος, από την οποία να προκύπτει το ποσό της δαπάνης για τη νοσηλεία του ασθενούς.
Βεβαίωση του διευθυντή του νοσηλευτικού ιδρύματος για τον χρόνο νοσηλείας του ασθενούς και το ποσό των εξόδων αυτής, αναλυτικά κατά είδος εξόδου. Στις πιο πάνω περιπτώσεις, όταν στην οικεία απόδειξη είσπραξης αναγράφονται ο χρόνος της νοσηλείας και αναλυτικά τα έξοδά της κατά είδος εξόδου, δεν απαιτείται η πιο πάνω ιδιαίτερη βεβαίωση του διευθυντή του νοσηλευτικού ιδρύματος, νοσοκομείου ή κλινικής.
* Αμοιβές σε νοσηλευτικό προσωπικό
Βεβαίωση του θεράποντος ιατρού με την οποία να βεβαιώνεται το είδος της νόσου από την οποία πάσχει ο ασθενής, η διάρκειά της, καθώς και η ανάγκη απασχόλησης νοσοκόμου λόγω της σοβαρότητας της νόσου.
Απόδειξη είσπραξης της αμοιβής από το πρόσωπο που πρόσφερε υπηρεσίες ως νοσοκόμος, στην οποία πρέπει να αναφέρονται το ονοματεπώνυμό του, το όνομα του πατέρα του, ο αριθμός φορολογικού μητρώου ή ταυτότητας, η διεύθυνση της κατοικίας του και η χρονική διάρκεια παροχής των υπηρεσιών του, υπογεγραμμένη.
* Περίθαλψη ηλικιωμένων σε οίκους ευγηρίας
Διπλότυπη απόδειξη παροχής υπηρεσιών, η οποία εκδίδεται από την επιχείρηση που εισπράττει την αμοιβή, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
Βεβαίωση του διευθυντή ή του νόμιμου εκπροσώπου της επιχείρησης για τον ακριβή χρόνο της περίθαλψης του προσώπου που κατέβαλε ή για το οποίο καταβλήθηκε η δαπάνη, καθώς και το ποσό αυτής κατά κατηγορία δαπάνης.
* Τεχνητά μέλη – όργανα
Σε περίπτωση που η δαπάνη για αγορά και τοποθέτηση οργάνων στο σώμα του ασθενούς αποτελεί μέρος των εξόδων νοσοκομειακής περίθαλψης, απαιτούνται τα δικαιολογητικά που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Σε περίπτωση που ο ίδιος ο ασθενής προμηθεύεται τα όργανα ή τα τεχνητά μέλη από το ελεύθερο εμπόριο, απαιτείται απόδειξη λιανικής πώλησης. H απόδειξη αυτή, η οποία εκδίδεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, πρέπει να περιέχει, εκτός από τα στοιχεία που ορίζουν αυτές οι διατάξεις, και το ονοματεπώνυμο του αγοραστή, καθώς και το είδος του πωλουμένου πράγματος.
* Γυαλιά όρασης, φακοί επαφής, ακουστικά
Σε περίπτωση αγοράς γυαλιών όρασης ή φακών επαφής ή ακουστικών βαρηκοΐας, εκτός από την απόδειξη που προβλέπει ο ΚΒΣ, απαιτείται και βεβαίωση γιατρού, η οποία παραμένει στον φάκελο του φορολογουμένου (για μία πενταετία) και ισχύει ως δικαιολογητικό αγοράς γυαλιών όρασης, φακών επαφής και ακουστικών βαρηκοΐας.
* Ειδικές δαπάνες περίθαλψης ανάπηρων παιδιών
Διπλότυπη απόδειξη είσπραξης, η οποία εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
Βεβαίωση του διευθυντή της σχολής ή του θεραπευτηρίου από την οποία να προκύπτουν ότι το παιδί του φορολογουμένου πάσχει από ανίατο νόσημα ή είναι τυφλό ή κωφάλαλο ή έχει διανοητική καθυστέρηση, ο ακριβής χρόνος φοίτησης ή περίθαλψης γενικά του ανάπηρου παιδιού, για το οποίο καταβλήθηκε η αμοιβή, καθώς και το ποσό της – αναλυτικά κατά κατηγορία – δαπάνης.
Στοιχεία από τα οποία να αποδεικνύεται ότι τα παιδιά είναι άγαμα ή διαζευγμένα ή τελούν σε κατάσταση χηρείας και ότι το ετήσιο φορολογούμενο και απαλλασσόμενο εισόδημά τους δεν υπερβαίνει το ποσό των 2.500 ευρώ.
* Νοσήλια που καταβάλλονται στην αλλοδαπή
Προκειμένου για έξοδα ιατρικής και νοσοκομειακής περίθαλψης που καταβάλλονται στην αλλοδαπή, οι βεβαιώσεις των αλλοδαπών γιατρών ή νοσοκομείων πρέπει να είναι θεωρημένες από τον αρμόδιο έλληνα πρόξενο και μεταφρασμένες νόμιμα. Αν δεν υπάρχει ελληνικό προξενείο, η θεώρηση αυτών των αποδείξεων πρέπει να γίνεται από την τοπική αρχή του ξένου κράτους η οποία έχει τη σχετική εξουσιοδότηση.
Ενδείξεις 053-052: Υποχρεωτικές εισφορές σε ταμεία ασφάλισης. Από το συνολικό καθαρό εισόδημα αφαιρείται το συνολικό ποσό των εισφορών που έχουν καταβληθεί από τον φορολογούμενο σε ταμεία ασφάλισής του, εφόσον η καταβολή τους είναι υποχρεωτική από τον νόμο, καθώς και το ποσό των εισφορών που έχει καταβληθεί στις περιπτώσεις προαιρετικής ασφάλισης σε ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο. Από το συνολικό καθαρό εισόδημα αφαιρείται όλο το ποσό των εισφορών που έχουν καταβληθεί.
H δαπάνη για την ασφάλιση, υποχρεωτική ή προαιρετική, είναι προσωπική δαπάνη και συνεπώς αφαιρείται από το εισόδημα του φορολογουμένου μόνον εφόσον αφορά τον ίδιο και όχι και στην περίπτωση που αυτή έχει καταβληθεί για προστατευόμενο μέλος.
Οι εισφορές σε ταμεία ασφάλισης αφαιρούνται από το συνολικό εισόδημα: Ρητά ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 8 ότι οι ασφαλιστικές εισφορές σε ταμεία ασφάλισης αφαιρούνται από το συνολικό καθαρό εισόδημα. Συνεπώς, αν οι ασφαλιστικές εισφορές έχουν καταβληθεί από επιτηδευματίες σε ταμεία ασφάλισής τους (TEBE, Ταμείο Εμπόρων, ΤΣΑΥ κτλ.), αυτές δεν αφαιρούνται από τα ακαθάριστα έσοδά τους, ούτε η έκπτωσή τους από το συνολικό καθαρό εισόδημα τελεί υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό εισόδημά τους έχει προκύψει από ειλικρινή βιβλία.
Ασφαλιστικές εισφορές για την εξαγορά προϋπηρεσίας: Από το συνολικό καθαρό εισόδημα του φορολογουμένου αφαιρούνται όχι μόνο οι τακτικές ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες καταβάλλονται υποχρεωτικά στα ταμεία ασφάλισης, αλλά και οι εισφορές που καταβάλλονται εφάπαξ ή περιοδικά (με δόσεις) για την εξαγορά χρόνου υπηρεσίας ή για την αναγνώριση χρόνου ασφάλισης, εφόσον οι εισφορές αυτές είναι υποχρεωτικές για τη λήψη σύνταξης ή για την αύξηση του ποσού αυτής.
Ασφαλιστικές εισφορές αλλοδαπών που κατοικούν στην Ελλάδα: H διοίκηση έχει δεχθεί (εγκύκλιος υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1018050/189/A0012/ΠΟΛ. 1042/1993) ότι από το συνολικό καθαρό εισόδημα αλλοδαπού κατοίκου Ελλάδος, ο οποίος απέκτησε εισοδήματα από πηγή που βρίσκεται στην Ελλάδα, αφαιρούνται οι ασφαλιστικές εισφορές τις οποίες αυτός κατέβαλε σε αλλοδαπό οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης, εφόσον:
* H καταβολή των εισφορών αυτών είναι υποχρεωτική, σύμφωνα με το δίκαιο της αλλοδαπής χώρας στην οποία έχει την έδρα του ο οργανισμός κοινωνικής ασφάλισης.
* Το ποσό των εισφορών αυτών δεν έχει αφαιρεθεί από το εισόδημα του φορολογουμένου κατά τον προσδιορισμό του φορολογητέου εισοδήματος το οποίο τυχόν απέκτησε στην αλλοδαπή.
Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 7 του άρθρου 8, όσοι κατοικούν στην αλλοδαπή και αποκτούν εισόδημα από πηγή που βρίσκεται στην Ελλάδα δεν δικαιούνται την έκπτωση του άρθρου 8. Συνεπώς, για την έκπτωση των δαπανών που αναφέρονται στο άρθρο αυτό και των ασφαλιστικών εισφορών, έχει σημασία ο τόπος κατοικίας του αλλοδαπού.
Δικαιολογητικά για την έκπτωση των ασφαλιστικών εισφορών: Για την απόδειξη της καταβολής του ποσού των ασφαλιστικών εισφορών σε ταμεία ασφάλισης του φορολογουμένου απαιτείται βεβαίωση ή απόδειξη του ασφαλιστικού φορέα από την οποία προκύπτει το ποσό των ασφαλιστικών εισφορών που η καταβολή τους είναι υποχρεωτική από τον νόμο, καθώς και το ποσό των εισφορών που έχουν καταβληθεί στις περιπτώσεις προαιρετικής ασφάλισης σε ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο. Στη βεβαίωση ή την απόδειξη που χορηγεί το ασφαλιστικό ταμείο θα πρέπει να γράφεται χωριστά το ποσό των ασφαλιστικών εισφορών από τυχόν άλλα ποσά που έχει καταβάλει ο ασφαλισμένος (π.χ., για εκπρόθεσμη καταβολή των εισφορών).
Ενδείξεις 057-058: Δωρεές ακινήτων στην εταιρεία «Αθήνα 2004». Στις ενδείξεις αυτές θα γράψουν οι φορολογούμενοι την αξία των ακινήτων τα οποία το 2004 δώρισαν στην εταιρεία «Αθήνα 2004» ή στις θυγατρικές της εταιρείες.
Σύμφωνα με τον N. 2598/1998, από το συνολικό εισόδημα του φορολογουμένου αφαιρείται η αξία των ακινήτων που μεταβιβάζονται στην Οργανωτική Επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς και τα χρηματικά ποσά που έχουν καταβληθεί λόγω δωρεάς ή χορηγίας σε αυτήν.
Ενδείξεις 061-062: Χορηγίες σε πολιτιστικά ΝΠΙΔ, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Από το συνολικό καθαρό εισόδημα του φορολογουμένου αφαιρούνται τα χρηματικά ποσά που αυτός έχει καταβάλει λόγω χορηγίας προς τα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ημεδαπά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου τα οποία υπάρχουν νόμιμα ή συνιστώνται και επιδιώκουν πολιτιστικούς σκοπούς. Για να αφαιρεθεί από το συνολικό εισόδημα η χορηγία, το ποσό αυτό δεν πρέπει να υπερβαίνει το ποσοστό 10% του φορολογούμενου εισοδήματος του χορηγού. Αν υπερβαίνει το ποσοστό αυτό, το προς έκπτωση ποσό της χορηγίας περιορίζεται στο 10% του φορολογούμενου εισοδήματος του χορηγού.
Χορηγία, κατά την έννοια της διάταξης, είναι η ανάληψη της χρηματοδότησης μιας συγκεκριμένης πολιτιστικής δραστηριότητας, π.χ. η χρηματοδότηση μιας συναυλίας στο Μέγαρο Μουσικής. Σύμφωνα με τη διάταξη, πολιτιστικοί σκοποί είναι ιδίως η καλλιέργεια, η προαγωγή και η διάδοση των γραμμάτων, της μουσικής, του χορού, του θεάτρου, του κινηματογράφου, της ζωγραφικής, της γλυπτικής και των τεχνών γενικότερα, καθώς και η ίδρυση, η επέκταση και η συντήρηση των αναγνωρισμένων ιδιωτικών μουσείων (τέχνης, φυσικής ιστορίας, εθνολογικά και λαογραφικά μουσεία).
Οι χορηγίες για να αναγνωριστούν ως δαπάνες που αφαιρούνται από το συνολικό καθαρό εισόδημα, εφόσον το ποσό αυτών υπερβαίνει τα 300 ευρώ ετησίως, θα πρέπει να κατατεθούν στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων ή σε τράπεζα που λειτουργεί στην Ελλάδα.
Εξαιρούνται από την υποχρέωση κατάθεσης οι δωρεές που γίνονται στο Δημόσιο, στους ΟΤΑ, στους ιερούς ναούς, στις Ιερές Μονές του Αγίου Ορους, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξάνδρειας και Ιεροσολύμων, στην Ιερά Μονή Σινά, στα ημεδαπά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, στα κρατικά νοσηλευτικά ιδρύματα και στα νοσοκομεία που είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και επιχορηγούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς και οι δωρεές που γίνονται στο Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων.
Αν τα χρηματικά ποσά των δωρεών και χορηγιών υπερβαίνουν αθροιστικά για κάθε δωρεοδόχο ή αποδέκτη της χορηγίας το ποσό των 2.950 ευρώ ετησίως, για να αφαιρεθούν από το συνολικό καθαρό εισόδημα του δωρητή ή χορηγού, θα πρέπει να παρακρατηθεί φόρος με συντελεστή 10% στο πάνω από 2.950 ευρώ ποσό της δωρεάς ή χορηγίας. Ετσι, αν υποτεθεί ότι ο φορολογούμενος δώρισε σε αθλητικό σωματείο 10.000 ευρώ, για να το αφαιρέσει αυτός από το εισόδημα, θα πρέπει να παρακρατήσει φόρο: (10.000-2.950)X10% = 705 ευρώ.
Το ποσό του φόρου που προκύπτει σε κάθε περίπτωση παρακρατείται από τον δωρητή ή χορηγό και αποδίδεται από αυτόν σε οποιαδήποτε Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία ως τη λήξη της προθεσμίας για την επίδοση της ετήσιας δήλωσης φόρου εισοδήματος.
Το πρωτότυπο του παραστατικού καταβολής του φόρου που θα εκδώσει η ΔΟΥ υποβάλλεται με την ετήσια δήλωση φόρου εισοδήματος. H παρακράτηση και η απόδοση φόρου στις δωρεές και χορηγίες ποσού πάνω από 2.950 ευρώ γίνονται μόνο στην περίπτωση που ο δωρητής ή ο χορηγός προτίθεται να αφαιρέσει αυτό το ποσό από το συνολικό εισόδημά του και όχι σε κάθε περίπτωση δωρεάς ή χορηγίας.
Στην ίδια διάταξη ορίζεται ότι δεν υπάρχει υποχρέωση παρακράτησης φόρου για τις δωρεές χρημάτων στο Δημόσιο και στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, προκειμένου αυτές να αφαιρεθούν από το συνολικό εισόδημα του δωρητή.
Οι πάσης φύσεως δωρεές και χορηγίες αφαιρούνται μόνον εφόσον υπερβαίνουν συνολικά τα 100 ευρώ ετησίως. Αν στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος ο φορολογούμενος αναγράψει δωρεές και χορηγίες ως 100 ευρώ, το ποσό αυτό δεν θα αφαιρεθεί από το εισόδημά του.
Ενδείξεις 063-070: Τόκοι στεγαστικών δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας
Με τον N. 3091/2002 έγιναν σημαντικές μεταβολές στον τρόπο έκπτωσης των τόκων των στεγαστικών δανείων που έχουν ληφθεί για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Ετσι:
* Οι τόκοι των στεγαστικών δανείων που έχουν ληφθεί μέχρι 31.12.2002 αφαιρούνται από το συνολικό εισόδημα στο σύνολό τους εφόσον η πρώτη κατοικία είναι μέχρι 120 τ.μ. Αν η πρώτη κατοικία είναι πάνω από 120 τ.μ. αφαιρείται ποσό τόκων, το οποίο αναλογεί επιμεριστικά στη μέχρι 120 τ.μ. επιφάνεια.
Στην πιο πάνω περίπτωση θα συμπληρωθούν οι ενδείξεις 063-066.
* Οι τόκοι των στεγαστικών δανείων που έχουν ληφθεί από 1.1.2003 και μετά αφαιρούνται από τον φόρο ως ένα ποσό.
Εκπτωση τόκων από το συνολικό εισόδημα
Από το συνολικό εισόδημα του φορολογούμενου αφαιρούνται οι δεδουλευμένοι τόκοι στεγαστικού δανείου για την απόκτηση πρώτης κατοικίας που έχει χορηγηθεί σε αυτόν με υποθήκη ή προσημείωση από τράπεζες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και λοιπούς πιστωτικούς οργανισμούς, εφόσον η υποθήκη ή η προσημείωση έχει εγγραφεί σε ακίνητο του δανειολήπτη ή του άλλου συζύγου ή των παιδιών που τους βαρύνουν.
Σε περίπτωση σύναψης νέου δανείου από έναν από τους πιο πάνω φορείς, ανεξάρτητα αν είναι ο ίδιος που χορήγησε το αρχικό δάνειο ή όχι, με σκοπό την εξόφληση από τον φορολογούμενο του παλαιού δανείου, οι δεδουλευμένοι τόκοι του νέου δανείου, που αντιστοιχούν στο τμήμα αυτού που διατέθηκε για την εξόφληση του ανεξόφλητου υπολοίπου του παλαιού δανείου, αφαιρούνται από το συνολικό εισόδημα του φορολογούμενου για το χρονικό διάστημα που υπολείπεται από τη χορήγηση του νέου δανείου μέχρι τη λήξη του παλαιού δανείου.
Για την αναγνώριση της έκπτωσης των τόκων πρέπει στο δανειστικό συμβόλαιο του φορέα που χορήγησε το νέο δάνειο να αναγράφονται απαραιτήτως ο σκοπός του δανείου, το ανεξόφλητο ποσό του παλαιού δανείου, ο χρόνος λήξης του παλαιού δανείου και ακόμη ότι έχει εγγραφεί η υποθήκη ή προσημείωση με τις ίδιες προϋποθέσεις που ίσχυαν και για το παλαιό δάνειο.
Εκπτωση τόκων στεγαστικού δανείου που χορηγήθηκε από ασφαλιστική επιχείρηση για την απόκτηση πρώτης κατοικίας: Με τη διάταξη της υποπερίπτωσης ββ’ της περίπτωσης ε’ της παρ. 1 του άρθρου 8 έχει οριστεί ότι από το συνολικό καθαρό εισόδημα του φορολογούμενου αφαιρούνται οι τόκοι του στεγαστικού δανείου που έχει χορηγηθεί σε αυτόν από ασφαλιστική εταιρεία, στην οποία εργάζεται, για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Προϋπόθεση για την έκπτωση των τόκων είναι να έχει εγγραφεί υποθήκη ή προσημείωση σε ακίνητο του φορολογούμενου ή του άλλου συζύγου ή των παιδιών που τους βαρύνουν.
Εκπτωση προκαταβολών που έχουν χορηγηθεί από τα Ταμεία Αλληλοβοηθείας Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας: Σύμφωνα με την υποπερίπτωση γγ´ της περίπτωσης ε’ της παρ. 1 του άρθρου 8 του ΚΦΕ, από το συνολικό εισόδημα του φορολογούμενου αφαιρούνται οι δεδουλευμένοι τόκοι προκαταβολών που του έχουν χορηγηθεί από το Ταμείο Αλληλοβοηθείας του Στρατού ή του Ναυτικού ή της Αεροπορίας, κατά τις διατάξεις του άρθρου 18 του ΝΔ 398/1974, για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
Περιορισμός του ποσού των τόκων που αφαιρούνται από το συνολικό εισόδημα: Με το τελευταίο εδάφιο της υποπερίπτωσης γγ’ ορίζεται ότι αν η επιφάνεια της πρώτης κατοικίας υπερβαίνει τα 120 τ.μ., το ποσό των τόκων που αφαιρούνται από το συνολικό εισόδημα περιορίζεται στο μέρος που αναλογεί επιμεριστικά στη μέχρι 120 τ.μ. επιφάνεια της κατοικίας.
Παράδειγμα: Εστω φορολογούμενος που το 2002 συνήψε από τράπεζα στεγαστικό δάνειο με το οποίο αγόρασε πρώτη κατοικία εμβαδού 140 τ.μ. H ετήσια τοκοχρεολυτική δόση ανέρχεται σε 10.000 ευρώ, ποσό από το οποίο 7.000 ευρώ είναι τόκοι. Το ποσό το οποίο θα αφαιρεθεί από το συνολικό εισόδημά του θα ανέλθει σε: 7.000X(120/140) = 6.000 ευρώ.
Πότε θεωρείται ότι δεν αποκτάται πρώτη κατοικία: Σύμφωνα με ρητή διάταξη της περίπτωσης ε´ της παρ. 1, δεν θεωρείται ότι αποκτάται πρώτη κατοικία αν ο φορολογούμενος ή ο άλλος σύζυγος ή τα παιδιά που τους βαρύνουν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή ισόβιας επικαρπίας ή οίκησης εξ ολοκλήρου ή επί ιδανικού μεριδίου σε άλλη οικία ή οικίες, εφόσον το άθροισμα που τους αντιστοιχεί υπερβαίνει τα 35 τ.μ. προκειμένου για άγαμο, διαζευγμένο ή χήρο και τα 70 τ.μ. προκειμένου για έγγαμο. H επιφάνεια αυτή προσαυξάνεται κατά 20 τ.μ. για κάθε παιδί που βαρύνει τον φορολογούμενο ή τον άλλο σύζυγο.
Εκπτωση τόκων στεγαστικών δανείων για αναστήλωση, συντήρηση και επισκευή διατηρητέων κτισμάτων: Στη διάταξη της υποπερίπτωσης δδ’ της περίπτωσης ε’ της παρ. 1 του άρθρου 8 ορίζεται ότι από το συνολικό εισόδημα του φορολογούμενου αφαιρούνται οι τόκοι δανείου που αυτός έχει λάβει από τράπεζα, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο ή άλλους πιστωτικούς οργανισμούς για αναστήλωση, επισκευή, συντήρηση ή εξωραϊσμό διατηρητέων κτισμάτων, καθώς και κτισμάτων που βρίσκονται σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακά τμήματα πόλεων ή παραδοσιακοί οικισμοί.
Μείωση του φόρου για τόκους στεγαστικών δανείων
Οι φορολογούμενοι που πήραν στεγαστικό δάνειο για αγορά πρώτης κατοικίας και η σύμβαση δανείου έχει υπογραφεί μετά τις 31.12.2002 έχουν μείωση του φόρου κατά ποσοστό 15% του ποσού των δεδουλευμένων τόκων που καταβάλλονται ετησίως. Σύμφωνα με τις διατάξεις των υποπεριπτώσεων αα’ ως και δδ’ της περίπτωσης γ’ του άρθρου 9, η μείωση αυτή αφορά:
* Στεγαστικά δάνεια για την απόκτηση πρώτης κατοικίας που έχουν χορηγηθεί με υποθήκη ή προσημείωση από τράπεζες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο και λοιπούς πιστωτικούς οργανισμούς και η υποθήκη ή η προσημείωση έχει εγγραφεί σε ακίνητο του φορολογούμενου ή του άλλου συζύγου ή των παιδιών που τους βαρύνουν.
Σε περίπτωση σύναψης νέου δανείου από ένα από τα πιο πάνω νομικά πρόσωπα, ανεξάρτητα αν είναι το ίδιο που χορήγησε το αρχικό δάνειο ή όχι, με σκοπό την εξόφληση από τον φορολογούμενο του παλαιού δανείου, οι δεδουλευμένοι τόκοι του νέου δανείου που αντιστοιχούν στο τμήμα αυτό που διατέθηκε για την εξόφληση του ανεξόφλητου υπολοίπου του παλαιού στεγαστικού δανείου, αναγνωρίζονται για μείωση του φόρου για το χρονικό διάστημα που υπολείπεται από τη χορήγηση του νέου δανείου μέχρι την εξόφληση του παλαιού δανείου. Για την αναγνώριση της μείωσης πρέπει στο δανειστικό συμβόλαιο του νομικού προσώπου που χορήγησε το νέο δάνειο να αναγράφονται απαραιτήτως ο σκοπός του δανείου, το ανεξόφλητο ποσό του παλαιού δανείου, ο χρόνος λήξης του παλαιού δανείου και ότι έχει εγγραφεί υποθήκη ή προσημείωση με τις ίδιες προϋποθέσεις που ίσχυαν για το παλαιό δάνειο.
* Στεγαστικά δάνεια για την απόκτηση πρώτης κατοικίας που έχουν χορηγηθεί από ασφαλιστικές επιχειρήσεις στους υπαλλήλους τους, εφόσον οφείλονται από αυτούς και η υποθήκη ή η προσημείωση έχει εγγραφεί σε ακίνητό τους ή σε ακίνητο του άλλου συζύγου ή σε ακίνητο των παιδιών που τους βαρύνουν.
Το ποσοστό μείωσης του φόρου υπολογίζεται επί των τόκων που αντιστοιχούν στο τμήμα του δανείου ή της προκαταβολής ως 200.000 ευρώ. Ακόμη, αν η επιφάνεια της πρώτης κατοικίας υπερβαίνει τα 120 τ.μ., η μείωση του φόρου περιορίζεται στο μέρος που αναλογεί επιμεριστικά στη μέχρι 120 τ.μ. επιφάνεια της κατοικίας.
Παράδειγμα
(Από την 1021577/10206/B0012/ ΠΟΛ. 1038/2003 εγκύκλιο του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών): Ο φορολογούμενος X για την απόκτηση πρώτης κατοικίας 130 τ.μ. συνήψε στεγαστικό δάνειο στις 10.1.2003 με την τράπεζα «Ω» ποσού 220.000 ευρώ. Για το δάνειο αυτό κατέβαλε κατά τη χρήση 2004 δεδουλευμένους τόκους 12.100 ευρώ. Κατά το οικονομικό έτος 2005 (χρήση 2004) η μείωση του φόρου για τους τόκους του δανείου αυτού θα είναι η εξής:
* Στο δάνειο μέχρι 200.000 ευρώ αντιστοιχούν οι εξής τόκοι: 12.100 X (200.000 / 220.000) = 11.000 ευρώ
* Εφόσον η επιφάνεια της πρώτης κατοικίας είναι 130 τ.μ., θα ληφθούν υπόψη για τη μείωση του φόρου οι τόκοι που αναλογούν στα 120 τ.μ. επιφάνειας της κατοικίας, οπότε: 11.000 X (120 / 130) = 10.153,85 ευρώ
* Για το ποσό αυτό ο φορολογούμενος θα έχει μείωση του φόρου: 10.153,85 X 15% = 1.523,08 ευρώ
Ενδείξεις 067-068: Μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων
Από το συνολικό εισόδημα του φορολογούμενου αφαιρείται ποσοστό 25% της δαπάνης που καταβλήθηκε για την αγορά μεριδίων μετοχικών και μεικτών αμοιβαίων κεφαλαίων εσωτερικού, καθώς και μεριδίων μετοχικών και μεικτών αμοιβαίων κεφαλαίων εσωτερικού που είναι συνδεδεμένα με ασφαλιστήρια συμβόλαια ζωής. Το ποσό της έκπτωσης αφαιρείται, σύμφωνα με τη διάταξη, από το συνολικό εισόδημα, αφού συμπληρωθούν τρία έτη από την αγορά των μεριδίων, και δεν μπορεί να υπερβεί τα 3.650 ευρώ. Στις ενδείξεις 067-068 θα γραφεί το συνολικό ποσό της δαπάνης που καταβλήθηκε το 2001 για την αγορά μεριδίων μετοχικών και μεικτών αμοιβαίων κεφαλαίων τα οποία δεν πουλήθηκαν μέχρι 31.12.2004.
Ενδειξη 075: Οικογενειακές δαπάνες
Ο φόρος που προκύπτει με βάση την κατά περίπτωση κλίμακα μισθωτών-συνταξιούχων μειώνεται κατά ποσοστό 15% των ετήσιων οικογενειακών δαπανών για αγαθά και υπηρεσίες στις οποίες υποβάλλεται ο φορολογούμενος, η σύζυγος και τα παιδιά που τους βαρύνουν. Το ανώτερο ποσό της μείωσης του φόρου στην περίπτωση αυτή είναι και για τους δύο συζύγους 75 ευρώ. Απαραίτητη προϋπόθεση για τη μείωση είναι ο φορολογούμενος ή ο άλλος σύζυγος ή και οι δύο να δηλώνουν ως εισόδημα τους μισθούς ή τις συντάξεις. Αν και οι δύο σύζυγοι αποκτούν εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, το ανώτατο ποσό μείωσης του φόρου για τις οικογενειακές δαπάνες μερίζεται μεταξύ τους κατά τον λόγο του εισοδήματος καθενός, το οποίο φορολογείται με τις γενικές διατάξεις. Αν ο ένας μόνο από τους συζύγους δηλώνει εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες, τη μείωση του φόρου μέχρι το ανώτατο όριο των 75 ευρώ έχει εξ ολοκλήρου αυτός.
Παράδειγμα: Εστω μισθωτός ο οποίος απέκτησε εισόδημα από μισθούς 30.000 ευρώ και η σύζυγός του, επίσης μισθωτός, η οποία απέκτησε εισόδημα επίσης από μισθούς 20.000 ευρώ. Εστω ότι δαπάνησαν για την αγορά καταναλωτικών αγαθών 1.000 ευρώ. H μείωση του φόρου για τη δαπάνη αυτή θα είναι:
* Δαπάνη αγοράς καταναλωτικών αγαθών 1.000X15% = 150 ευρώ, η οποία περιορίζεται σε 75 ευρώ.
* Μείωση του φόρου για τον σύζυγο: 75X30.000/50.000 = 45 ευρώ
* Μείωση του φόρου για τη σύζυγο: 75X20.000/50.000 = 30 ευρώ
* Ποιες δαπάνες μειώνουν τον φόρο
H διοίκηση έχει δεχθεί (έγγραφο υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών 1123241/2246/A0012/ ΠΟΛ. 1238/1994) με το προϊσχύον νομοθετικό καθεστώς, με βάση το οποίο οι οικογενειακές δαπάνες αφαιρούνταν κατ’ αρχήν από το συνολικό καθαρό εισόδημα, ότι στις οικογενειακές δαπάνες περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι δαπάνες:
* Αγοράς, για την κατοικία του φορολογούμενου, ηλεκτρικών συσκευών (π.χ. θερμοσίφωνας, κουζίνα, ψυγείο, καταψύκτης, πλυντήριο, απορροφητήρας, σκούπα, θερμάστρα, θερμοπομποί κτλ.), ηλεκτρικών μικροσυσκευών (π.χ. ραδιόφωνο, στεγνωτήρας μαλλιών, σίδερο, ψηστιέρα, τοστιέρα, ιονιστής αέρος κτλ.), συσκευών υγραερίου (π.χ. κουζίνα, θερμάστρα κτλ.), ηλεκτρονικών συσκευών (π.χ. υπολογιστής, τηλεόραση κτλ.), επίπλων (π.χ. κρεβάτια, καρέκλες, τραπέζια, καναπέδες, κορνίζες κτλ.), φωτιστικών, πινάκων ζωγραφικής, κρυστάλλινων ειδών, ειδών πορσελάνης, ειδών διακόσμησης γενικά, ειδών οικιακής χρήσης (σερβίτσια πιάτων, ποτηριών, μαχαιροπίρουνα, κατσαρόλες, υαλικά κτλ.), κεραιών τηλεόρασης, τουριστικών ειδών και ειδών λαϊκής τέχνης.
* Εγκατάστασης, σύνδεσης, επισκευής και συντήρησης των ανωτέρω συσκευών.
* Αγοράς έτοιμων ενδυμάτων (εσώρουχα, ενδύματα γενικώς, πιζάμες, καπέλα, δερμάτινα ρούχα, γουναρικά κτλ.), υποδημάτων, τσαντών, ειδών ταξιδιού, δερμάτινων ειδών γενικώς, κοσμημάτων, ωρολογίων, ψευδοκοσμημάτων.
* Αγοράς υφασμάτων, λευκών ειδών, κουβερτών, παπλωμάτων, κεντημάτων, κουρτινών, ειδών ραπτικής, καθώς και η αμοιβή για ραφή ανδρικών, γυναικείων και παιδικών ενδυμάτων.
* Αγοράς βιβλίων, περιοδικών, εφημερίδων, σχολικών ειδών, γραφικών και ειδών σχεδιάσεως και ζωγραφικής, χαρτικών (χαρτί κάθε είδους), χαρτικών οικιακής χρήσεως (χαρτί υγείας, χαρτοπετσέτες, χαρτομάντιλα κτλ.), απορρυπαντικών, φαρμάκων από φαρμακεία, φαρμακευτικού υλικού (βαμβάκι, οινόπνευμα, γάζες κτλ.), φιλμ εμφάνισης, φιλμ εκτύπωσης φωτογραφιών, κασετών, βιντεοκασετών, δίσκων, παιχνιδιών, λουλουδιών.
* Επισκευής και συντήρησης ιδιωτικής χρήσης επιβατικών αυτοκινήτων, μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, εφόσον δεν ανήκουν κατά κυριότητα, κατοχή ή χρήση σε πρόσωπο που τα χρησιμοποιεί κατά την άσκηση επιχείρησης ή ελευθέριου επαγγέλματος.
* Ενοικίου θερινής κατοικίας ή διαμονής σε παραθεριστικά κέντρα ή εξοχές, κάμπινγκ και ξενοδοχεία γενικώς.
* H δαπάνη που καταβάλλεται από τον φορολογούμενο, για κάθε παιδί που τον βαρύνει, σε νηπιαγωγεία και παιδικούς ή βρεφονηπιακούς σταθμούς για τη φύλαξή τους και για δίδακτρα για την παρακολούθηση ιδιωτικών τεχνικών και επαγγελματικών σχολών, ωδείων, μπαλέτων, γυμναστηρίων και εργαστηρίων ελευθέρων σπουδών.
* H δαπάνη που καταβάλλεται σε εστιατόρια, καφενεία, μπαρ, κέντρα διασκέδασης, πιτσαρίες, σουβλατζίδικα, τουριστικά γραφεία, επιχειρήσεις που κάνουν καθαρισμό χώρων, απολύμανση κτλ., επιχειρήσεις ενοικίασης ποδηλάτων, αυτοκινήτων, μικρών αεροπλάνων, κότερων κτλ.
* H δαπάνη που καταβάλλεται σε κουρεία, κομμωτήρια, καθαριστήρια γενικώς, ινστιτούτα καλλονής, κέντρα αδυνατίσματος, κέντρα λογοθεραπείας ή σε λογοθεραπευτή, κέντρα ψυχολογίας ή σε ψυχολόγο.
Πρέπει να δεχθούμε ότι οι πιο πάνω ενδεικτικά αναφερόμενες δαπάνες λαμβάνονται υπόψη και για τον υπολογισμό του ποσού μείωσης του φόρου.
Ενδείξεις 811-827: Μείωση του φόρου για το ενοίκιο κύριας κατοικίας και κατοικίας των παιδιών που σπουδάζουν: Το ποσό του φόρου που αναλογεί στο φορολογητέο εισόδημα μειώνεται κατά ποσοστό 15% του ετήσιου μισθώματος που καταβάλλει ο φορολογούμενος για τη μίσθωση της κύριας κατοικίας του. Δεν δικαιούται τη μείωση του φόρου με βάση τη δαπάνη του ενοικίου της κύριας κατοικίας ο φορολογούμενος:
* Που παίρνει στεγαστικό επίδομα.
* Που ο ίδιος ή ο άλλος σύζυγος ή τα παιδιά που τους βαρύνουν έχουν πλήρη κυριότητα ή κατοχή εξ ολοκλήρου (όχι κατά ένα ποσοστό) σε οικία με επιφάνεια ίση ή μεγαλύτερη από εκείνη της κύριας κατοικίας που είναι μισθωμένη, η οποία βρίσκεται στον ίδιο νομό με αυτή. Κατά συνέπεια, αν ο φορολογούμενος έχει μισθώσει στον ίδιο νομό οικία που είναι μεγαλύτερη σε εμβαδόν της οικίας στην οποία ο ίδιος ή ο άλλος σύζυγος ή τα παιδιά τους έχουν την πλήρη κυριότητα ή κατοχή, το μίσθωμα που καταβάλλεται λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου. Ακόμη, αν ο φορολογούμενος έχει μισθώσει κύρια κατοικία οποιουδήποτε εμβαδού, το μίσθωμα που καταβάλλεται λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου, έστω και αν ο φορολογούμενος ή ο άλλος σύζυγος ή τα παιδιά που προστατεύουν έχουν σε άλλο νομό κυριότητα ή κατοχή κατοικίας οποιουδήποτε εμβαδού.
Για τη διαμόρφωση της κρίσης, αν η επιφάνεια της μισθωμένης κατοικίας είναι ίση με την ιδιόκτητη κατοικία του φορολογούμενου, λαμβάνεται υπόψη και το εμβαδόν των βοηθητικών χώρων, όπως της αποθήκης και των χώρων στάθμευσης. Αν υπάρχουν τέτοιοι χώροι, στην κύρια επιφάνεια της μισθωμένης κατοικίας προστίθεται ποσοστό 20% του εμβαδού αυτών.
Αν ένας νομός περιλαμβάνει και νησιωτικό τμήμα (Αττική – Τροιζηνία) ή περισσότερα νησιά (Σύρος – Τήνος – Ανδρος), δεν θεωρείται ότι οι οικίες βρίσκονται στον ίδιο νομό.
Αν εξάλλου ο φορολογούμενος, ο άλλος σύζυγος ή τα παιδιά τους έχουν κατοικία κατά ψιλή κυριότητα ή κατ’ επικαρπία ή συγκυριότητα κατά ένα ποσοστό με τρίτα πρόσωπα (εκτός συζύγου και παιδιών), η δαπάνη του ενοικίου της μισθωμένης κατοικίας λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση που η κατοικία ανήκει εξ αδιαιρέτου στον φορολογούμενο και στον άλλο σύζυγο ή στον φορολογούμενο και στα παιδιά του ή στον άλλο σύζυγο και τα παιδιά τους, δηλαδή και στην περίπτωση που η κατοικία ανήκει στην οικογένεια, το ενοίκιο της μισθωμένης κατοικίας λαμβάνεται υπόψη για τη μείωση του φόρου αν η μισθωμένη κατοικία είναι μεγαλύτερη από την κατοικία της οικογένειας.
Μείωση του φόρου για το ποσό του ενοικίου που καταβάλλει ο φορολογούμενος για τη μίσθωση κατοικίας των παιδιών που τον βαρύνουν και σπουδάζουν: Μείωση του φόρου κατά ποσοστό 15% της δαπάνης του ενοικίου που καταβάλλει ο φορολογούμενος για τη μίσθωση κατοικίας των παιδιών που τον βαρύνουν και σπουδάζουν προβλέπει ο ΚΦΕ. Για τη μείωση αυτή τα παιδιά πρέπει να βαρύνουν τον φορολογούμενο, να σπουδάζουν σε αναγνωρισμένα σχολεία ή σχολές του εσωτερικού και η κατοικία που μισθώνεται να βρίσκεται στην πόλη που έχει την έδρα το σχολείο ή η σχολή που φοιτούν τα παιδιά. Ακόμη, για την αναγνώριση της δαπάνης αυτής πρέπει ο φορολογούμενος ή τα παιδιά του να μην έχουν στην ίδια πόλη άλλη κατοικία.
H περιοχή της Νομαρχίας Αθηνών, οι δήμοι Βούλας, Βουλιαγμένης, της Νομαρχίας Ανατολικής Αττικής, οι δήμοι Αγίου Ιωάννη Ρέντη, Δραπετσώνας, Κερατσινίου, Κορυδαλλού, Νίκαιας, Πειραιώς, Περάματος, της Νομαρχίας Πειραιά, θεωρείται ως μία πόλη.
Προϋποθέσεις για την αναγνώριση της δαπάνης ενοικίου: Για να αναγνωριστεί η δαπάνη του ενοικίου της μισθωμένης κύριας κατοικίας του φορολογούμενου και της μισθωμένης κατοικίας των παιδιών που σπουδάζουν, πρέπει ο φορολογούμενος να αναγράψει στις σχετικές ενδείξεις της φορολογικής δήλωσης τον αριθμό του φορολογικού μητρώου του εκμισθωτή. Αν πρόκειται για εκμισθωτή που δεν κατοικεί ή δεν διαμένει στην Ελλάδα, μπορεί να αναγραφεί ο αριθμός φορολογικού μητρώου του πληρεξουσίου του ή του νομίμου εκπροσώπου. Για τους ανήλικους μισθωτές που δεν έχουν αριθμό φορολογικού μητρώου, αναγράφεται το αντίστοιχο στοιχείο του προσώπου που έχει την επιμέλειά τους.
Ενδείξεις 079-085: Μείωση του φόρου για ιδιαίτερα μαθήματα ή φροντιστήρια
Ο φόρος που αναλογεί με βάση την κατά περίπτωση κλίμακα μειώνεται κατά ποσοστό 15% του ποσού που καταβάλλει ετησίως ο φορολογούμενος για κατ’ οίκον ιδιαίτερα μαθήματα ή για φροντιστήρια μαθημάτων οποιασδήποτε αναγνωρισμένης εκπαιδευτικής βαθμίδας ή ξένων γλωσσών για τον εαυτό του και για κάθε παιδί που προστατεύει.
Για την απόδειξη της καταβολής των διδάκτρων για ιδιαίτερα κατ’ οίκον μαθήματα και για φροντιστήρια απαιτείται απόδειξη παροχής υπηρεσιών για το ποσό της αμοιβής, η οποία εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων, όπως αυτές ισχύουν κάθε φορά.
Οριο μείωσης του φόρου για τη δαπάνη του ενοικίου και για τη δαπάνη φροντιστηρίων: Το ποσό της δαπάνης για το ενοίκιο της κύριας κατοικίας του φορολογούμενου και της δαπάνης για το ενοίκιο της κατοικίας των παιδιών που σπουδάζουν, καθώς και της δαπάνης φροντιστηρίων, επί των οποίων υπολογίζεται η μείωση του φόρου, δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από το 10% του αφορολόγητου ποσού της κλίμακας φόρου που ισχύει για μισθωτό χωρίς παιδιά, δηλαδή δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ (10.000X10%). Κατά συνέπεια, η μεγαλύτερη μείωση που μπορεί να έχει ο φορολογούμενος για καθεμία από τις πιο πάνω δαπάνες, του ενοικίου και της δαπάνης των φροντιστηρίων, είναι 150 ευρώ (1.000X15%).
Μερισμός της δαπάνης του ενοικίου και της δαπάνης φροντιστηρίων μεταξύ των συζύγων: Τα ποσά της δαπάνης του ενοικίου της κύριας κατοικίας, της δαπάνης του ενοικίου της κατοικίας των παιδιών που σπουδάζουν και της δαπάνης των φροντιστηρίων λαμβάνονται διακεκριμένως για τον φορολογούμενο και για κάθε παιδί που τον βαρύνει.
Ετσι, αν υποτεθεί ότι φορολογούμενος καταβάλλει ετησίως για ενοίκιο κύριας κατοικίας 4.000 ευρώ και έχει δύο παιδιά τα οποία τον βαρύνουν και τα οποία σπουδάζουν, το ένα στα TEI Πατρών και το άλλο στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, και για κάθε παιδί καταβάλλει ετησίως ενοίκιο 3.000 ευρώ, οι δαπάνες αυτές θα ληφθούν διακεκριμένως για τον φορολογούμενο και για κάθε παιδί, δηλαδή:
* H δαπάνη του ενοικίου της κύριας κατοικίας περιορίζεται στα 1.000 ευρώ και η μείωση του φόρου είναι 1.000X15% = 150 ευρώ.
* H δαπάνη του ενοικίου για το παιδί που σπουδάζει στην Πάτρα περιορίζεται στα 1.000 ευρώ και η μείωση του φόρου είναι 1.000X15% = 150 ευρώ.
* H δαπάνη του ενοικίου για το παιδί που σπουδάζει στα Ιωάννινα περιορίζεται στα 1.000 ευρώ και η μείωση του φόρου είναι 1.000X15% = 150 ευρώ.
Το ίδιο ισχύει και για τη δαπάνη των φροντιστηρίων. Αν φορολογούμενος παρακολουθεί ο ίδιος φροντιστήριο ξένων γλωσσών και έχει δύο παιδιά που τον βαρύνουν και τα παιδιά αυτά παρακολουθούν ιδιαίτερα μαθήματα σε φροντιστήριο για την εισαγωγή τους στην ανωτάτη εκπαίδευση, οι δαπάνες που καταβάλλονται για τα φροντιστήρια αυτά θα ληφθούν υπόψη για τη μείωση του φόρου διακεκριμένως για τον ίδιο τον φορολογούμενο και για κάθε παιδί.
Το ποσό κάθε δαπάνης από αυτές που αναφέρθηκαν πιο πάνω υπολογίζεται αθροιστικά για τους δύο συζύγους και μερίζεται μεταξύ τους ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος καθενός, το οποίο φορολογείται με τις γενικές διατάξεις. Ετσι, αν υποτεθεί ότι ο σύζυγος δήλωσε εισόδημα από την άσκηση ελευθέριου επαγγέλματος 40.000 ευρώ και η σύζυγος εισόδημα από μισθούς 30.000 ευρώ και καταβάλλονται ετησίως για ενοίκιο κύριας κατοικίας 5.000 ευρώ, το ποσό αυτό θα περιοριστεί στα 1.000 ευρώ και θα μεριστεί μεταξύ των συζύγων ανάλογα με το εισόδημα καθενός, δηλαδή:
* Μείωση του φόρου για τον σύζυγο:
1.000X(40.000/70.000) = 571,40X15% = 85,71 ευρώ
* Μείωση του φόρου για τη σύζυγο:
1.000X(30.000/70.000) = 428,60X15% = 64,29 ευρώ
Υπολογισμός του φόρου. Οι νέες κλίμακες
Με τον N. 3091/2002 θεσπίστηκαν νέες κλίμακες φόρου, νέα αφορολόγητα ποσά, καταργήθηκαν οι μειώσεις του φόρου για τα παιδιά, και αντί αυτών δόθηκαν για τα παιδιά αφορολόγητα ποσά. Σύμφωνα με τις νέες ρυθμίσεις:
* Αντικαταστάθηκε η κλίμακα φόρου με δύο νέες κλίμακες, μία για τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους και μία για τους υπόλοιπους φορολογούμενους.
* Καταργήθηκαν οι μειώσεις του φόρου για τα προστατευόμενα παιδιά και σε αναπλήρωση της κατάργησης αυτής δόθηκαν αφορολόγητα ποσά ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών που βαρύνουν τον φορολογούμενο.
Στις πιο πάνω κλίμακες, οι οποίες ισχύουν για εισοδήματα που αποκτώνται από 1.1.2003 και μετά, έχουν περιοριστεί τα κλιμάκια από πέντε σε τέσσερα, έχει δηλαδή απαλειφθεί το δεύτερο κλιμάκιο της κλίμακας που ίσχυε και είχε συντελεστή 5%. Ακόμη, έχει αυξηθεί το πρώτο κλιμάκιο από 7.400 ευρώ σε 8.400 ευρώ στην κλίμακα των μη μισθωτών και από 8.400 ευρώ σε 10.000 ευρώ στην κλίμακα των μισθωτών.
Σύμφωνα με τη διάταξη του δευτέρου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 9, αν ο φορολογούμενος έχει ετήσιο εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες κάτω από 1.600 ευρώ, και ακόμη εισοδήματα από άλλες πηγές, το αφορολόγητο πρώτο κλιμάκιο της κλίμακας (α) μειώνεται κατά ποσό ίσο με τη διαφορά του ποσού των 1.600 ευρώ και του ποσού του εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες και παράλληλα αυξάνεται ισόποσα το ποσό του δευτέρου κλιμακίου.
Ετσι, σύμφωνα με την υπ’ αριθ. 1021577/10206/B0012/ΠΟΛ. 1038/2003 εγκύκλιο του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, αν φορολογούμενος έχει εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες 800 ευρώ και από άλλες πηγές 11.000 ευρώ, δηλαδή σύνολο εισοδήματος 11.800 ευρώ, τότε το αφορολόγητο ποσό της κλίμακας των μισθωτών γίνεται: 10.000-(1.600-800) = 9.200 ευρώ, οπότε η κλίμακα μισθωτών διαμορφώνεται ως εξής:
Αφορολόγητα ποσά για τα προστατευόμενα παιδιά: Το αφορολόγητο ποσό του πρώτου κλιμακίου των κλιμάκων (α) και (β) αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ αν ο φορολογούμενος έχει ένα παιδί που τον βαρύνει και κατά 2.000 ευρώ αν έχει δύο παιδιά που τον βαρύνουν. Το ποσό των 10.000 ευρώ, καθώς και το ποσό των 8.400 ευρώ, αυξάνεται κατά 10.000 ευρώ αν ο φορολογούμενος έχει τρία παιδιά που τον βαρύνουν και κατά 1.000 ευρώ για κάθε παιδί πάνω από τρία. Καθώς αυξάνεται το πρώτο κλιμάκιο εισοδήματος της κλίμακας, μειώνεται αντίστοιχα το δεύτερο κλιμάκιο ή και τα επόμενα.
Αν για παράδειγμα φορολογούμενος έχει δύο παιδιά που τον βαρύνουν, το αφορολόγητο ποσό γίνεται 12.000 ευρώ αν είναι μισθωτός ή συνταξιούχος και 10.400 ευρώ αν δεν είναι μισθωτός.
Με βάση τα πιο πάνω, οι κλίμακες, ανάλογα με τον αριθμό των προστατευόμενων παιδιών, διαμορφώνονται ως εξής κατά περίπτωση:
Αν ο φορολογούμενος έχει πέντε παιδιά, το αφορολόγητο ποσό γίνεται 22.000 ευρώ αν είναι μισθωτός και η κλίμακα διαμορφώνεται ως εξής:
Παράδειγμα υπολογισμού του οφειλόμενου φόρου: Από το οικονομικό έτος 2004 (εισοδήματα χρήσης 2003) με τις διατάξεις του N. 3091/2002, ο τρόπος υπολογισμού του οφειλόμενου φόρου μεταβλήθηκε αφού θεσπίστηκαν νέες κλίμακες φόρου, οι εκπτώσεις από το εισόδημα περιορίστηκαν, ενώ ορισμένες από αυτές μετατράπηκαν σε μειώσεις του φόρου. Ας δούμε κατά συνέπεια με μερικά παραδείγματα πώς υπολογίζεται ο οφειλόμενος φόρος μετά τις μεταβολές αυτές.
Παράδειγμα
Εστω μισθωτός με δύο παιδιά που τον βαρύνουν, με σύζυγο χωρίς εισόδημα, ο οποίος απέκτησε καθαρό εισόδημα από μισθούς 30.000 ευρώ. Εστω ότι κατέβαλε για ασφάλιστρα ζωής 2.000 ευρώ και ότι δαπάνησε 700 ευρώ για αγορές καταναλωτικών αγαθών. Το ένα από τα παιδιά του σπουδάζει σε αναγνωρισμένη σχολή του εσωτερικού, η οποία βρίσκεται στην Πάτρα και κατοικεί σε μισθωμένη κατοικία, της οποίας το ετήσιο μίσθωμα ανέρχεται σε 2.500 ευρώ, ενώ για το άλλο παιδί του δαπάνησε 3.000 ευρώ για την παρακολούθηση σε φροντιστήριο μαθημάτων ξένης γλώσσας.
H φορολογική υποχρέωση του φορολογούμενου θα υπολογιστεί ως εξής:
* Συνολικό καθαρό εισόδημα: 30.000
* Μείον ασφάλιστρα ζωής: 1.000
* Φορολογητέο εισόδημα: 29.000
* Φόρος που αναλογεί με βάση την κλίμακα (α) για μισθωτούς με δύο παιδιά:
Φόρος που αναλογεί στα 23.400 ευρώ 3.210 ευρώ και φόρος που αναλογεί στη διαφορά 29.000-23.400 = 5.600X40% = 2.240 ευρώ. Σύνολο αναλογούντος φόρου 5.450 ευρώ.
* Φόρος που αναλογεί: 5.450
* Μείον μείωση του φόρου για: – Οικογενειακές δαπάνες: 75
– Ενοίκιο κατοικίας του πρώτου παιδιού (1.000X15%): 150
– Φροντιστήριο του δεύτερου παιδιού (1.000X15%): 150 – 375
* Οφειλόμενος φόρος: 5.075
