Το Ασλάν Τζαμί στα Ιωάννινα
Η πολυκύμαντη ιστορία των Ιωαννίνων και η διέλευση τόσων κατακτητών με διαφορετικούς πολιτισμούς έχουν αποτυπωθεί με αδρά χαρακτηριστικά πάνω στο πρόσωπο της πόλης. Το Ασλάν Τζαμί δεν είναι απλώς ένα καλοδιατηρημένο δείγμα της τουρκικής κατοχής, αλλά εκεί στεγάζεται και το Δημοτικό Μουσείο των Ιωαννίνων. Επιπλέον βρίσκεται σε ένα από τα θεαματικότερα σημεία για την πανοραμική απόλαυση του τοπίου της Παμβώτιδας λίμνης.
Είναι αδύνατο να μην ελκύσουν τα βήματα του επισκέπτη τα καλντερίμια της παλιάς πόλης, μέσα στα τείχη του κάστρου, η οποία μεταφέρει στις ημέρες μας την ηχώ των αιώνων. Από τα χρόνια του Ιουστινιανού, τον 6ο μ.Χ. αιώνα, αυτή η χερσόνησος, που σαν καράβι σχίζει τα νερά της λίμνης, είχε επιβάτες. Μα οι Νορμανδοί το 1080 την οχύρωσαν, ο σέρβος ηγεμόνας Θωμάς το έκανε κραταιό κάστρο το 1379 και ο Αλή Πασάς τού έδωσε τη σημερινή μορφή του, στα 1815.
Καθώς ο επισκέπτης προχωρεί προς την άκρη της χερσονήσου, στοιχειώνει η ιστορία με τη θέα του πύργου του Γολά, τα υγρά μπουντρούμια, τους σωρούς από σιδερένιες μπάλες κανονιών. Το τζαμί με τον ψηλό μιναρέ στέκει εκεί στην άκρη από το 1618, χρονιά που το έκτισε ο Ασλάν πασάς πλάι στα θεμέλια ναού του Αϊ-Γιάννη του Θεολόγου. Μπροστά η υπέροχη θέα της λίμνης με το νησάκι. Πίσω η πόρτα του τζαμιού. Μέσα τα ψηφιδωτά, τα αραβουργήματα, τα αναλόγια και τα κοράνια του τεμένους, αλλά και τα ενθυμήματα από τον αγώνα για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού, οι παραδοσιακές στολές της Ηπείρου, τα δείγματα της έξοχες αργυροτεχνίας που άνθησε εδώ. Ανάμεσά τους ξεχωριστό έκθεμα το δαμασκηνό σπαθί του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Στον μιναρέ «ανεβαίνουν» 75 σκαλοπάτια και βέβαια η θέα από εκεί είναι μαγικότερη
* Πληροφορίες: Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων, τηλ. 0651-26.356 Οι καταρράκτες της Εδεσσας
Τα ρέοντα νερά είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ταυτότητας της πόλης, το οποίο προβάλλει από την πρώτη στιγμή που ο επισκέπτης αποκτά οπτική επαφή με τα κτίσματα εκεί στην άκρη του γκρεμού. Οι αφρισμένοι καταρράκτες, που γκρεμίζονται από ψηλά και χάνονται μέσα στην οργιώδη βλάστηση, είναι η πιο φαντασμαγορική έξαρση του τοπίου της Εδεσσας και το «σήμα κατατεθέν» της πόλης.
Πράγματι οι καταρράκτες και η πόλη ακολούθησαν βίους παράλληλους τους τελευταίους πέντε αιώνες. Αν και είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς την Εδεσσα χωρίς τον παφλασμό από την πτώση των νερών, οι καταρράκτες δημιουργήθηκαν κατά τα τέλη του 14ου αιώνα. Τότε η μικρή λίμνη που υπήρχε στα δυτικά της πόλης δεν μπορούσε να συγκρατήσει τα νερά που οδήγησαν εκεί γεωλογικές ανακατατάξεις χιλιάδων ετών και αυτά πέρασαν μέσα από τον οικισμό και χύθηκαν θεαματικά από τον ψηλό βράχο. Ετσι εξαφανίστηκε μια λίμνη και δημιουργήθηκαν οι καταρράκτες.
Πάρα πολλά χρόνια όμως το αξιοθέατο αυτό ήταν απρόσιτο. Επρεπε να μπει κανείς σε περιπέτεια μέσα από δύσβατα μονοπάτια και καταβάσεις με σχοινιά για να θαυμάσει τους κρυμμένους μέσα στη βλάστηση καταρράκτες. Αυτά ως το 1942 όταν οι Γερμανοί άρχισαν να διαμορφώνουν τον χώρο με αναγκαστική εργασία των κατοίκων. Τότε δημιουργήθηκαν η μικρή και η μεγάλη πισίνα, σκάλες, παρτέρια, ζαρντινιέρες.
Στην ιστορία των καταρρακτών καταγράφεται και ένα τραγικό γεγονός. Εκεί αυτοκτόνησε το 1955, πέφτοντας στα ορμητικά νερά λόγω ερωτικής απογοήτευσης, ο δήμαρχος της πόλης Δημήτριος Πετρίτης. Ο επόμενος δήμαρχος Γεώργιος Βασιλειάδης ήταν εκείνος ο οποίος ανέδειξε τους άσημους ακόμη καταρράκτες σε διάσημο αξιοθέατο, φτιάχνοντας τις σκάλες, τους εξώστες και τα ποικίλα σημεία παρατήρησης. Το δημοτικό κέντρο ψυχαγωγίας «Οι πισίνες» και το πάρκο των καταρρακτών άρχισαν να γίνονται πολυσύχναστος τουριστικός προορισμός
* Πληροφορίες: Δήμος Εδεσσας, τηλ. 0381-26.841. Η μονή Ελωνας στην Τσακωνιά
Στον δρόμο για το Λεωνίδιο για τον Κοσμά, ύστερα από μια στροφή, κάπου στο 11ο χλμ., ο επισκέπτης βρίσκεται ξαφνικά μπροστά σε μιαν αποκάλυψη. Η μονή Ελωνας μοιάζει με χελιδονοφωλιά κολλημένη στους χαρακτηριστικούς κόκκινους βράχους του Πάρνωνα, ψηλά σε μια βουνοκορφή. Η πρώτη εντύπωση διαρκεί ακόμη και όταν αυτή η εικόνα χάνεται από τα μάτια, τα οποία πλημμυρίζουν από το εξίσου επιβλητικό τοπίο άγριας ομορφιάς που συνοδεύει την απότομη ανάβαση στο μοναστήρι.
Από τη μονή η αρχική εικόνα αντιστρέφεται: τώρα η θέα από ψηλά των δασωμένων πλαγιών, οι οποίες κατρακυλούν ως τις βαθιές ρεματιές, είναι αυτή που κόβει την ανάσα. Τα κτίσματα ισορροπούν σαν μπαλκόνι στην άκρη του βράχου. Κελιά και άλλοι βοηθητικοί χώροι δεξιά και αριστερά ως το βάθος του κοιλώματος του βράχου, όπου υπάρχει προστατευόμενο μέσα σε σπηλιά το καμπαναριό και το καθολικό που είναι αφιερωμένο στη Θεοτόκο. Στο βάθος της σπηλιάς υπάρχει φυσική δεξαμενή όπου συγκεντρώνεται τρεχούμενο νερό, το οποίο οι προσκυνητές πίνουν ως αγίασμα.
Από εδώ πάνω η μονή δεν αγναντεύει μόνο το τοπίο αλλά και τον χρόνο, αφού η ιστορία της είναι παλιά και αρχίζει από τον 16ο αιώνα. Πρώτοι κάποιοι βοσκοί είδαν την εικόνα της Παναγίας κρεμασμένη στους απρόσιτους βράχους, σε ξύλο το οποίο υπάρχει ακόμη καρφωμένο εκεί. Οι δύο πρώτοι μοναχοί, ο Καλλίνικος και ο Δωσίθεος, οι οποίοι μόνασαν σε δύο κελιά δίπλα στο εκκλησάκι που κτίστηκε στο μεταξύ, εσφάγησαν από τους Τούρκους. Η φήμη της θαυματουργής εικόνας όμως αποτέλεσε πόλο έλξης των προσκυνητών. Η περίοδος μεγαλύτερης ακμής ήταν από το 1798 ως το 1811. Χαρακτηριστικό της φήμης του μοναστηριού είναι το γεγονός ότι φυλάσσονται εκεί λατρευτικά σκεύη, τα οποία έστειλε η Μεγάλη Αικατερίνη της Ρωσίας. Είναι επίσης ενδεικτικό το έγγραφο που σώζεται και φέρει τη μονή να έχει δανείσει χρήματα στην Πελοποννησιακή Γερουσία.
* Πληροφορίες: Μονή Ελωνας, τηλ. 0757-22.297
