«Στον κόσμο υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ ισχύει ο νόμος του ισχυρότερου» εξηγεί για τη νέα εποχή στην οποία έχει εισέλθει ο πλανήτης εδώ και έναν χρόνο ο Ισάν Θαρούρ, αρθρογράφος της αμερικανικής εφημερίδας «Washington Post», υπεύθυνος για τη στήλη «Today’s WorldView», μια από τις πιο δημοφιλείς ανάμεσα σε όσους ενδιαφέρονται για τις διεθνείς υποθέσεις.
Μιλώντας στο «Βήμα» σχολιάζει τα μεγάλα διεθνή ζητήματα που κυριάρχησαν κατά τον πρώτο χρόνο της διακυβέρνησης Τραμπ, αναδεικνύοντας όχι μόνο την τακτική της νέας αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής αλλά και το βαθύτερο αποτύπωμα που αφήνει στο διεθνές γίγνεσθαι.
Αν ο Τραμπ προχωρούσε σε κάποια επιθετική κίνηση εναντίον της Γροιλανδίας, ποιες πιστεύετε ότι θα ήταν οι γεωπολιτικές συνέπειες; Πολλοί έχουν μιλήσει για το ενδεχόμενο διάλυσης του ΝΑΤΟ – θεωρείτε πως είναι ένα υπαρκτό ενδεχόμενο;
«Πρόκειται για μια απολύτως υπαρκτή και, θα έλεγα, αναπόφευκτη ανησυχία. Αν και πριν από έναν χρόνο μπορεί να φαινόταν σαν μια “μπόρα” μέσα στη δίνη των πρώτων μηνών της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία, πλέον είναι σαφές πως ο Λευκός Οίκος σοβαρολογεί αναφορικά με την επιθυμία του να θέσει υπό τον έλεγχό του τη Γροιλανδία. Τώρα λοιπόν, αν το ισχυρότερο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ αμφισβητήσει ανοιχτά την κυριαρχία ενός άλλου κράτους-μέλους της Συμμαχίας και κινηθεί επιθετικά εναντίον του, τίθεται ευθέως το ερώτημα: ποια είναι τελικά η αξιοπιστία και το νόημα της ύπαρξης του ίδιου του ΝΑΤΟ;
Κατά πάσα πιθανότητα σε μια τέτοια περίπτωση η Ευρώπη δεν θα έσπευδε να υπερασπιστεί στρατιωτικά τη Δανία, στην οποία ανήκει η Γροιλανδία – και αυτό είναι κάτι που ο Λευκός Οίκος γνωρίζει πολύ καλά και που, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει σχεδόν χλευάσει δημοσίως.
Σε ένα τέτοιο σενάριο λοιπόν, το Αρθρο 5 της Συμμαχίας που αφορά τη συλλογική άμυνα και το οποίο ήδη αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό ως ουσιαστικός μηχανισμός, θα έχανε κάθε αξία. Και βέβαια, θα ήταν μια κατάσταση που θα υπογράμμιζε τον βαθμό στον οποίο πλέον έχει εδραιωθεί στον κόσμο εδώ και έναν χρόνο το “might makes right”, δηλαδή το ότι “η ισχύς καθορίζει το δίκαιο”, καθώς οι θεσμοί και οι κανόνες απαξιώνονται».
Στη Βενεζουέλα οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι το βασικό τους ενδιαφέρον αφορά το πετρέλαιο, ενώ δεν διαφαίνεται άμεσα κάποια ουσιαστική πολιτική αλλαγή, με τον Τραμπ να παραμερίζει, τουλάχιστον προς το παρόν, την αντιπολίτευση. Πώς αξιολογείτε τη στρατηγική που έχει εφαρμόσει ο αμερικανός πρόεδρος μέχρι σήμερα;
«Περισσότερο από μια συνεκτική στρατηγική, αυτό που μπορεί να διακρίνει κανείς καθαρά είναι ένα σύνολο παρορμήσεων: μια παρόρμηση επιβολής της αμερικανικής κυριαρχίας και πρωτοκαθεδρίας στην περιοχή που οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αντιλαμβάνονται ως τη “γειτονιά” τους, το δυτικό ημισφαίριο, ανεξάρτητα από συνθήκες ή νόμους, μια παρόρμηση διεξαγωγής ενός πολιτισμικού και ιδεολογικού πολέμου απέναντι σε έναν φερόμενο αριστερό εχθρό – τόσο εντός όσο και εκτός των συνόρων της χώρας – και, τέλος, μια στενή και παρωχημένη προσήλωση στα ορυκτά καύσιμα ως βασικό παράγοντα και δείκτη οικονομικής ισχύος.
Αυτές οι παρορμήσεις, σε μεγάλο βαθμό, ικανοποιούνται σήμερα. Η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση για την απομάκρυνση του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο μπορεί να θεωρηθεί μια τακτική επιτυχία, ακόμη κι αν η ευρύτερη στρατηγική πίσω από αυτήν παραμένει ασαφής.
Ενα καθεστώς-πελάτης στο Καράκας θα είναι ευθυγραμμισμένο με τα συμφέροντα του Τραμπ, ενώ παράλληλα ένα λαϊκιστικό αριστερό κίνημα θα έχει αποδυναμωθεί. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ μπορεί να παρουσιάσει στην εκλογική βάση του ένα αφήγημα “οικονομικού οφέλους” από όλο αυτό, παρά το γεγονός ότι στην πραγματικότητα οι ΗΠΑ δεν έχουν ουσιαστική ανάγκη το πετρέλαιο της Βενεζουέλας και ότι για την αναβίωση του ενεργειακού τομέα της χώρας θα απαιτούνταν αστρονομικά ποσά».
Θεωρείτε ρεαλιστικό ένα ενδεχόμενο τέλος του πολέμου στην Ουκρανία μέσα στο 2026;
«Νομίζω ότι οι πιέσεις εντός του Κιέβου και εντός της Ευρώπης υπαγορεύουν πλέον σε τέτοιον βαθμό έναν συμβιβασμό με τον Πούτιν, όσο και η προσωπική επιθυμία του Τραμπ να αναδειχθεί ως ο αρχιτέκτονας της ειρήνης. Πιστεύω ότι υπό αυτό το πλαίσιο υπάρχει μια ρεαλιστική πιθανότητα να δούμε κάποιας μορφής εκεχειρία στην Ουκρανία φέτος και ο Λευκός Οίκος αναμένεται να καταβάλει προσπάθεια προκειμένου να σφυρηλατηθεί η όποια ειρηνευτική συμφωνία μέσα στους επόμενους μήνες».
Πιστεύετε ότι η εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ, όπως έχει εξελιχθεί τον τελευταίο χρόνο, θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες; Μπορούμε να πούμε ότι η παγκόσμια τάξη, όπως τη γνωρίζαμε για δεκαετίες, έχει αλλάξει θεμελιωδώς;
«Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κυρίαρχη ανάλυση στην Ουάσιγκτον υποστήριζε ότι ο Τραμπ αποτελούσε μάλλον το “σύμπτωμα” ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών στις ΗΠΑ αλλά και διεθνώς παρά τον βασικό διαμορφωτή τους.
Ωστόσο, η κλίμακα των ζημιών που έχουν προκληθεί τον τελευταίο χρόνο, σε συνδυασμό με την ταχύτητα με την οποία η κυβέρνηση Τραμπ αποδόμησε θεσμούς, κανόνες και ισορροπίες, έχουν σοκάρει τους περισσότερους από εμάς που καλύπτουμε την αμερικανική εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Για να παραφράσω τον Γκράμσι, ο παλαιός κόσμος έχει πεθάνει, αλλά δεν ξέρω αν ο νέος κόσμος έχει ήδη γεννηθεί (σ.σ. “Ο παλαιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος πασχίζει να γεννηθεί· τώρα είναι η εποχή των τεράτων” – Αντόνιο Γκράμσι). Αυτό όμως που έχει καταστεί πλέον ξεκάθαρο είναι ότι έχουμε εισέλθει σε μια “μετα-φιλελεύθερη” εποχή, και ο Τραμπ λειτούργησε ως καταλύτης σε αυτή τη μετάβαση».
